Jezioro Nyskie - Polski Serwis Naukowy

Jezioro Nyskie (Jezioro Głębinowskie, Zbiornik Nysa) – zaporowy zbiornik retencyjny na Nysie Kłodzkiej zbudowany w 1971 r.

Jezioro jest położone w bezpośrednim sąsiedztwie miasta powiatowego Nysa, przy międzynarodowej trasie Częstochowa – Kłodzko (droga krajowa nr 46).

Zapora tworząca jezioro jest betonowo-ziemna, o długości 2 km i wysokości do 20 m. Powierzchnia jeziora to 2077 hektarów, pojemność całkowita zbiornika to 123,44 miliona metrów³, w tym stała rezerwa powodziowa w sezonie letnim wynosi 51,7 miliona metrów³.

Żwir – okruchowa skała osadowa o luźnej postaci, złożona z otoczaków o średnicy większej niż 2 mm – nawet do kilku cm. (W budownictwie żwirem nazywane jest kruszywo naturalne o frakcji do 80 mm.)

Natura 2000 – program utworzenia w krajach Unii Europejskiej wspólnego systemu (sieci) obszarów objętych ochroną przyrody. Podstawą dla tego programu są dwie unijne dyrektywy: Dyrektywa Ptasia i Dyrektywa Siedliskowa (Habitatowa). Celem programu jest zachowanie określonych typów siedlisk przyrodniczych oraz gatunków, które uważa się za cenne i zagrożone w skali całej Europy. Wspólne działanie na rzecz zachowania dziedzictwa przyrodniczego Europy w oparciu o jednolite prawo ma na celu optymalizację kosztów i spotęgowanie korzystnych dla środowiska efektów. Jednolite prawo powinno ułatwić współdziałanie wielu instytucji zajmujących się ochroną przyrody stale i tych dla których jest to działanie oboczne. Zadanie i cel rangi europejskiej powinno łatwiej uzyskać powszechną akceptację społeczną, tym bardziej że poszczególne kraje członkowskie są zobowiązane do zachowania na obszarach wchodzących w skład sieci Natura 2000 walorów chronionych w stanie nie pogorszonym, co wcale nie musi wykluczać ich gospodarczego wykorzystania.

Jezioro Nyskie powstało, przez zalanie wodą znacznego obszaru gminy Nysa. Większość tego obszaru stanowił las, wysiedlono ludzi i zburzono wsie: Brzezina Polska, Miedniki, Różanka oraz częściowo Głębinów.

Przy odpływie zbiornika znajduje się elektrownia wodna (czteroturbinowa) z pracującymi dwiema turbinami Kaplana o łącznej mocy 4,8 MW, zasilająca sieć energetyczną kraju. Przepływ wynosi 2*30,5 m³/s, przy różnicy poziomów 20 m. Średni przepływ wieloletni u ujścia Nysy Kłodzkiej do Odry wynosi 50m³/s, przepływ nie powodujący strat w infrastrukturze poniżej zapory zależy od wezbrania Odry i waha się w zakresie 150 – 190 m³/s, natomiast w lipcu 1997r (powódź tysiąclecia) przepływ ten wynosił ponad 950 m³/s. Wówczas zrzut awaryjny z Jeziora Nyskiego zalał między innymi Nysę, Lewin Brzeski, liczne wsie w dorzeczu rzeki, jak i przyczynił się do znacznego podniesienia się wody w Odrze, która zalała Wrocław.

Biała Głuchołaska (czes. Bělá, Bělá Jesenická, niem. Biela, Biele, Ziegenhalser Biele) – rzeka w Czechach i w południowej Polsce, prawy dopływ Nysy Kłodzkiej o długości 54,9 km i powierzchni dorzecza 396 km² (w granicach Polski 113 km²). Płynie przez Sudety Wschodnie, Płaskowyż Głubczycki i Dolinę Nysy Kłodzkiej, w województwie opolskim.

Rybitwa rzeczna (r. zwyczajna) (Sterna hirundo) – gatunek średniego ptaka wędrownego z rodziny mew. Zamieszkuje większość Eurazji i Ameryki Północnej oraz północną i północno-zachodnią Afrykę. Wędrowna, przeloty w IV - V i VII - IX. Zimuje w Afryce.

Obecnie Jezioro Nyskie i Otmuchowskie wraz z przyległymi terenami tworzą obszar Otmuchowsko-Nyskiego Obszaru Krajobrazu Chronionego, ponieważ nad brzegami zbiornika występuje wiele gatunków ptaków (mewa czarnogłowa, mewa srebrzysta, rybitwa rzeczna, czapla biała, łęczak, biegus malutki, biegus zmienny, brodziec piskliwy, cyraneczka, czajka, kulik wielki, kwokacz, siewnica).

Nysa Kłodzka (czes. Kladská Nisa, niem. Glatzer Neisse) – rzeka w południowo-zachodniej Polsce, na terenie województw dolnośląskiego i opolskiego, lewobrzeżny dopływ Odry.

Kilometr (symbol: km) – powszechnie stosowana wielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Dokładniej, kilometr to 1000 metrów. Stowarzyszona i dość często używana jednostka powierzchni to kilometr kwadratowy (symbol: km²), a objętości – kilometr sześcienny (symbol: km³).

Jezioro Nyskie jest bogate w wiele gatunków ryb takich jak sandacz, szczupak, okoń, leszcz.

Do zbiornika oprócz Nysy Kłodzkiej uchodzą rzeki: Świdna, Widna, Biała Głuchołaska. W części zachodniej wydobycie żwiru doprowadziło do powstania niedużych wysp, których liczba zależy od aktualnego poziomu wody.

Północno-wschodni brzeg jeziora jest piaszczysty, tworząc naturalne piaszczyste plaże. Wzdłuż brzegu znajdują się ośrodki wczasowe z bazą noclegową (sezonowa), oraz porty jachtowe, największy to Nyski Ośrodek Rekreacji.

Droga krajowa nr 46 (DK46) – droga krajowa o długości 270 km przebiegająca przez województwa dolnośląskie, opolskie i śląskie. Od strony Kłodzka stanowi odnogę drogi krajowej DK8 (choć formalnie nie łączy się z nią) biegnącej od granicy Kudowa-Zdrój – Nachod. Trasa łączy Kotlinę Kłodzką i południowo-zachodnią Opolszczyznę z Opolem, Lublińcem oraz Częstochową. Droga tworzy wspólny krótki odcinek z DK43 na terenie Częstochowy.

Zbiornik zaporowy – rodzaj zbiornika antropogenicznego (nazywany często jeziorem zaporowym), utworzonego przez spiętrzenie wód rzecznych zaporą wybudowaną w miejscu gdzie morfologia doliny sprzyja wzniesieniu takiej budowli piętrzącej. Funkcjonowanie zbiorników zaporowych nawet w okresach posusznych zapewniają precyzyjnie określone funkcje potencjalnej budowli i retencji powierzchniowej oraz wystarczająca ilość wód zasilających. Zasadniczą cechą morfometryczną zbiorników zaporowych jest rozkład głębokości nawiązujący do spadków podłużnych i poprzecznych zatopionej doliny, z minimum przy brzegach sąsiadujących z jej zboczami oraz w strefie cofki i maksimum w części zbiornika przy odwodnej stronie zapory. Są one również zróżnicowane pod względem powierzchni i możliwości retencyjnych w zależności od głębokości wcięcia doliny i rozległości jej dna.

Zobacz też

Jezioro Otmuchowskie

Linki zewnętrzne

Widok na plażę w Skorochowie

Przypisy

Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu. [dostęp 2009-06-29].
Ryszard Kosierb: Określenie nieszkodliwych dla doliny Nysy Kłodzkiej zrzutów ze Zbiornika Nysa. [dostęp 2009-06-29].
↑ Zbiornik Nyski. ESE Natura 2000.
Marta Jakubowska: Jezioro Nyskie (Głębinowskie). wedkuje.pl, 30 stycznia 2008.