Jezioro Wulpińskie - Polski Serwis Naukowy

Jezioro Wulpińskie (Tomaszkowskie, Dorotowskie, dawniej Wulpynk) – jezioro na Pojezierzu Olsztyńskim, kilka kilometrów na południowy zachód od Olsztyna. Nad jeziorem znajdują się wsie: Dorotowo, Tomaszkowo, Majdy (Mojdy), Kręsk.

Dane:

gmina Stawiguda

dorzecze: Giłwa-Pasłęka

wysokość nad poziom morza: 105,8 m

powierzchnia: 706,7 ha

powierzchnia wysp: 23,6 ha

głębokość maksymalna: 54,6 m

głębokość średnia: 10,5 m

długość maksymalna: 8320 m

szerokość maksymalna: 2330 m

długość linii brzegowej: 29 800 m

Jezioro składa się z dwóch części, połączonych cieśniną szerokości ok. 100 m. Cieśnina ta dawniej nazywana była "Szyja". We wschodniej części jeziora znajduje się osiem wysp i wysepek pokrytych lasem liściastym. Największą wyspę (7 ha) od najdawniejszych czasów nazywano Baciów Ostrów, później Petrykowski Ostrów. Z początkiem XX wieku na wyspie tej utworzono miejsce wycieczkowo-rozrywkowe i nadano nazwę wyspie "Herta" (Dorotowski Ostrów, niem. Herta-Insel). Wybudowano dwie sale taneczne, restaurację i muzeum regionalne.

Sieja pospolita, sieja, głąbiel, brzona (Coregonus lavaretus) – ryba z rodziny łososiowatych klasyfikowana jako supergrupa szeroko rozprzestrzenionych gatunków lub jako pojedynczy gatunek występujący w kilku jeziorach Europy Zachodniej.

Cieśnina – zwężenie obszaru wodnego, łączące dwa akweny (oceany, morza lub jeziora), a rozdzielające dwa obszary lądowe. Szeroką cieśninę morską, zwłaszcza oddzielającą wyspę od kontynentu określa się mianem kanału morskiego. Obce statki mogą przekraczać wody cieśnin należące do państwa nadbrzeżnego w oparciu o prawo niezakłóconego tranzytu.

Inne wyspy nazywano: Łórbonki, Sitowe Góry, Geców Ostrów, Wojdowski Ostrów, Kampa. Najważniejsze półwyspy nosiły nazwy: Klampa, Raczak, Kejsów Róg, Kraniki Ostrów. Nazwy zatok (z końca XIX w.): Zielski Kąt (wiejski), Szylków Kąt, Pelnoga.

Brzegi wschodniej części jeziora są płaskie lub lekko wzniesione, natomiast brzegi zachodniej strony są stosunkowo wysokie i strome. Od strony południowo-zachodniej wypływa rzeka Giłwa, na zachód od wsi Kręsk w głębokim jarze wypływa strumień. Jezioro otoczone jest polami uprawnymi i łąkami oraz działkami osadniczymi, tylko miejscami znajdują się kępy leśne.

Węgorz europejski (Anguilla anguilla) – ryba z rodziny węgorzowatych (Anguillidae), rzędu węgorzokształtnych (Anguilliformes). Jego krew zawiera niebezpieczną dla ssaków ichtiotoksynę.

Wyspa – każdy z trwałych fragmentów , jeziorach, stawach, morzach i oceanach. Mała wyspa, to wysepka. Za wyspy nie uznaje się ruchomych ławic piaszczystych, ani obszarów lądu zalewanych podczas przypływów.

Jezioro Wulpińskie to sielawowy typ jeziora, występuje szczupak, węgorz, sieja.

Bibliografia

Paweł Turowski: Sto siedemdziesiąt trzy lata walki o mowę ojczystą jednej wsi warmińskiej. Wstęp i opracowanie Danuta i Norbert Kasparkowie. UWM w Olsztynie, 2003.

"Jeziora okolic Olsztyna. Seria Przewodniki Wędkarskie, cz. 1", Olsztyn 1996, Wyd. IRŚ.