Jiaozhou - Polski Serwis Naukowy

Jiaozhou (chin. trad. 膠州, chin. upr. 胶州, pinyin Jiāozhōu) – dawna kolonia niemiecka o powierzchni 552 km² na terytorium Chin (cesarska prowincja Szantung w północnych Chinach, na południowym wybrzeżu Półwyspu Szantung) przyznana II Rzeszy w formie koncesji przez Cesarstwo chińskie. Kolonia istniała w latach 1898–1914. Nazwa Jiaozhou funkcjonuje w różnych zromanizowanych wersjach: Kiaochow, Kiauchau albo Kiao-Chau (w języku angielskim) i Kiautschou (w języku niemieckim), w wersji polskiej jako Kiauczou, Kiaoczou lub Kiauczau. Ośrodkiem administracyjnym pod które podlegało terytorium koncesyjne było Qingdao (Tsingtao). W przeciwieństwie do innych kolonii niemieckich, Jiaozhou podlegało urzędowi marynarki wojennej a nie urzędowi kolonialnemu.

Wilhelm II (ur. 27 stycznia 1859 w Berlinie, zm. 4 czerwca 1941 w Doorn w Holandii) – ostatni niemiecki cesarz i król Prus, przedstawiciel dynastii Hohenzollernów.

Eskadra Wschodnioazjatycka (niem. Ostasiengeschwader) była eskadrą marynarki wojennej Cesarstwa Niemieckiego między 1897 a 1914, stacjonującą w Qingdao (Tsingtao) w Chinach. Często nazywana jest popularnie Wschodnioazjatycką Eskadrą Krążowników, lecz nazwa ta jest adekwatna jedynie do ostatniego okresu jej działalności, a wcześniej w jej skład wchodziły także pancerniki i inne okręty. Pojedyncze okręty lub zespoły okrętów niemieckich były obecne na wodach Chin w celu zabezpieczania handlu i interesów niemieckich od 1859, a w 1869 utworzono "stację wschodnioazjatycką" dla okrętów niemieckich, lecz początkowo nie miały one własnej bazy, co zmieniło się w listopadzie 1897, kiedy Jiaozhou zostało kolonią niemiecką.

W 1860 r. pruska flota wpłynęła w rejon zatoki Jiaozhou. W następnym roku została podpisana chińsko-pruska umowa handlowa. Ferdinand von Richthofen po swoich podróżach do Chin w latach pomiędzy 1868 a 1871 polecił tę zatokę jako dogodne miejsce dla bazy pruskiej marynarki wojennej. W 1896 r. z osobistą wizytą przybył tu dowódca Niemieckiej Floty Wschodnioazjatyckiej. W latach 1897–1914 stacjonowała tu Wschodnioazjatycka Eskadra Krążowników.

Most Qingdao Haiwan (chin. upr.: 青岛海湾大桥; pinyin: Qīngdǎo Hǎiwān Dàqiáo) – most drogowy przez zatokę Jiaozhou w Chinach w prowincji Shandong pomiędzy centrum miasta Qingdao i jego dzielnicą Huangdao. Most o łącznej długości 42,5 km jest najdłuższym mostem na świecie wybudowanym nad wodą.

Lüshun, Lüshunkou (旅顺口), dawniej Port Arthur i Ryojun - miasto portowe w północno-wschodnich Chinach, w prowincji Liaoning, na półwyspie Liaotung nad Morzem Żółtym. Od 1960 jest dzielnicą w zespole miejskim Dalian.

40-centowy znaczek z Jiaozhou (1905 r.)

Kiedy 1 listopada 1897 r. zamordowano dwóch misjonarzy niemieckich cesarz Wilhelm II użył tego jako pretekstu do zajęcia zatoki. 14 listopada niemiecka piechota morska wylądowała w tym rejonie i zajęła go bez walki.

Po kilku miesiącach Chiny zostały zmuszone do wydzierżawienia rejonu Zatoki Jiaozhou Niemcom na okres 99 lat. 6 tygodni później – 6 kwietnia 1898 r. teren ten został oficjalnie ogłoszony niemieckim protektoratem, port został natomiast otwarty 1 lipca 1899 r. Do tego czasu region ten był zamieszkiwany przez ok. 83 tys. mieszkańców.

Guangzhouwan (chin. trad. 廣州灣, chin. upr. 广州湾, pinyin Guǎngzhōuwān; inne transkrypcje: Kwang-Chou-Wan, Kwangchowan, Kouang-Tchéou-Wan) – dawna koncesja francuska na południowym wybrzeżu Chin, w prowincji Guangdong. Wydzierżawiona Francji w 1898 roku, została zwrócona Chinom w 1946 roku.

II Rzesza Niemiecka, niem. Deutsches Reich – oficjalne określenie niemieckiego państwa narodowego założonego w 1871 roku przez polityka Ottona von Bismarcka. Było ono także określane jako Deutsches Kaiserreich (Cesarstwo Niemieckie), a po jego upadku jako Druga Rzesza (Zweites Reich).

W wyniku umowy dzierżawy rząd chiński musiał się zrzec wszelkiej suwerenności na wspomnianym terytorium, oprócz tego została utworzona specjalna strefa bezpieczeństwa o szerokości 50 km. Ponadto Niemcy otrzymali prawo do budowy linii kolejowych do lokalnych składów, także część półwyspu Szantung mimo że formalnie nie była częścią protektoratu dostała się do niemieckiej strefy wpływów. Wydzierżawienie Jiaozhou stało się także początkiem dla innych koncesji na terytorium Chin, takich jak: rosyjski Port Artur, brytyjskie Weihaiwei i francuskie Guangzhouwan.

Uproszczone pismo chińskie (chin. upr. 简体字; chin. trad. 簡體字; pinyin jiǎntǐzì) to odmiana pisma chińskiego. Uproszczenia dokonano w Chińskiej Republice Ludowej w latach 50. XX wieku. Celem reformy było ułatwienie nauki pisma i walka z analfabetyzmem. Modyfikując ok. 50 proc. najbardziej skomplikowanych z używanych dotąd znaków cel ten osiągnięto. Pismo uproszczone używane jest także w Singapurze.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Kolonia podlegała Urzędowi Cesarskiej Marynarki Wojennej i była zarządzana przez gubernatora. 23 sierpnia 1914 Chiny anulowały dzierżawę rządowi Niemiec. 7 listopada 1914 r. zatoka została zajęta przez Japonię, która po rozpoczęciu I wojny światowej przyłączyła się Ententy. Ostatecznie rejon ten został zwrócony Chinom 10 grudnia 1922 r., Japonia zagarnęła go raz jeszcze na okres od 1937 do 1945 r.

Piechota morska – w niektórych krajach nazwa oddziałów wojska, wyszkolonych i wyekwipowanych specjalnie do morskich operacji desantowych i walk w rejonach przybrzeżnych, w tym także do szturmu na umocnione pozycje przeciwnika na wybrzeżu (plażach, w portach itd.) i rajdów połączonych ze zorganizowanym wycofaniem. Jednostki te często podporządkowane są organizacyjnie marynarce wojennej, a nie wojskom lądowym; z kolei w USA występują jako czwarty, "dodatkowy" rodzaj sił zbrojnych.

Tradycyjne pismo chińskie (chin. trad. 繁體字, chin. upr. 繁体字, pinyin fántǐzì) to odmiana pisma chińskiego, w której znaki mają tradycyjną postać, umożliwiającą czytanie dawniejszych tekstów. Są one dość skomplikowane, dlatego w latach 50. w ChRL wprowadzono reformę pisma, w wyniku czego powstały znaki uproszczone. Pismo tradycyjne jest używane w Republice Chińskiej na Tajwanie, oraz w Hongkongu i Makau. Nazywane jest także ortodoksyjnym, złożonym lub właściwym pismem chińskim.

Gubernatorzy

07.03.1898 – 19.02.1899 Kurt Rosendahl (Kapitan Marynarki)

19.02.1899 – 27.01.1901 Otto Ferdinand Paul Jäschke (Kapitan Marynarki)

27.01.1901 – 08.06.1901 Max Rollmann (Kapitan Marynarki) (prowizorycznie)

08.06.1901 – 19.08.1911 Oskar von Truppel (Kapitan Marynarki)

19.08.1911 – 07.11.1914 Alfred Meyer-Waldeck (Kapitan Marynarki)

Linki zewnętrzne

Karta pocztowa 1898

WorldStatesmen

Zobacz też

Most Qingdao Haiwan

Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.

Koncesja - jest to akt administracyjny wydawany przez organ koncesyjny. Akt ten upoważnia koncesjonariusza do prowadzenia ściśle określonej działalności gospodarczej. Koncesjonowanie wprowadza się w przypadku działalności, które mają szczególne znaczenie ze względu na bezpieczeństwo państwa lub obywateli albo inny ważny interes publiczny.

Przypisy

W tym ok. 400 Niemców.
Taka forma w: Tadeusz Dmochowski, Interwencja mocarstw na Syberii i Dalekim Wschodzie, wyd. Adam Marszałek, Toruń 2004.
Taka forma w: Jerzy Krasuski, Historia Niemiec, wyd. Ossolineum, Wrocław 1998.