Jimmy Carter i Leonid Breżniew w Wiedniu – 1979

Jimmy Carter, właściwie James Earl Carter, junior (ur. 1 października 1924 w Plains) – amerykański polityk, działacz Partii Demokratycznej, 39. Prezydent USA w latach 1977 do 1981, a także międzynarodowy działacz humanitarny i na rzecz praw człowieka, laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 2002, baptysta, Człowiek Roku 1976 według magazynu „Time” oraz autor wielu książek.

Przed rozpoczęciem kariery politycznej

Carter przyszedł na świat w niewielkiej miejscowości Plains w południowym stanie Georgia. Jego przodkowie przybyli do Ameryki z południowej Anglii jeszcze przed rewolucją amerykańską, w 1635, i osiedlili się w Wirginii, by w następnych pokoleniach przenieść się do Georgii. Jego ojciec Earl Carter był farmerem i właścicielem sklepu, należał on do południowych konserwatystów i rasistów. Matka przyszłego prezydenta Lillian Carter była cenioną w mieście pielęgniarką i kobietą o znacznie bardziej liberalnych poglądach niż mąż.

Carter od dziecka marzył o karierze wojskowej, ukończył (w 1946) Akademię Marynarki Wojennej w Annapolis (United States Naval Academy). Po promocji rozpoczął służbę na USS Wyoming w bazie Norfolk (Wirginia). W czerwcu 1948 rozpoczął (w bazie New London – Connecticut) szkolenie dla załóg okrętów podwodnych. W marcu 1949 skierowany do służby w Pearl Harbor, a w czerwcu 1950 do San Diego (Kalifornia). Od 1 czerwca 1952 członek zespołu admirała Rickovera. Przewodniczył komisji odbiorczej okrętu K-1 (pierwszego okrętu podwodnego zbudowanego w USA po wojnie) oraz jako członek Naval Reactors Branch of the Atomic Energy Commission nadzorował budowę USS Seawolf (jednego z dwóch pierwszych amerykańskich okrętów podwodnych o napędzie nuklearnym). Zwolniony z US Navy w stopniu kapitana marynarki w dniu 9 października 1953. W trakcie służby w marynarce ukończył fizykę jądrową w Union College.

7 lipca 1946 poślubił o trzy lata od siebie młodszą Rosalynn Smith. Małżeństwo to trwa po dziś dzień, Carterowie mają czworo dzieci, z których najstarsze przyszło na świat w roku 1947 a najmłodsze w 1967. Rosalynn Carter jako pierwsza dama odgrywała dużą rolę polityczną (niektórzy historycy sądzą, że była najbardziej upolitycznioną pierwszą damą w okresie pomiędzy Eleonorą Roosevelt i Hillary Clinton), brała między innymi udział w posiedzeniach gabinetu.

W 1953 po śmierci ojca, Carter powrócił wraz z rodziną na swoją farmę orzeszków ziemnych w Plains. Marzyła mu się jednak kariera polityczna.

Pierwsze kroki

Carter (który zasiadał wcześniej w zarządzie oświatowym swego powiatu) został wybrany w skład Senatu Stanowego Georgii w 1962. Podczas wyborów przeszedł prawdziwą gehennę, za walkę z tzw. cudami nad urną grożono mu nawet śmiercią, jednak mimo to wygrał wybory.

Podczas kampanii wyborczej dał przyrzeczenie, że będzie czytał każdy poddawany pod głosowanie projekt ustawy, a zważywszy na fakt, że senat Georgii podczas każdej sesji głosuje nad kilkuset projektami, zajmowało mu to dużo czasu. Podczas kiedy zasiadał w tym organie specjalizował się głównie w sprawach szkolnictwa.

Jego ambicje polityczne rosły. W 1966 kandydował w skład Izby Reprezentantów USA, ale w trakcie kampanii zmienił zdanie i postanowił ubiegać się o nominację na gubernatora stanu. Tę walkę jednak przegrał, gubernatorem został przedstawiciel rasistów i konserwatystów Lester Maddox.

Gubernator

Carter ponowił próbę w 1970 i tym razem zdobył fotel gubernatora. W czasie kampanii wyborczej opierał się na konserwatywnej platformie a’la George Wallace i pokonał w prawyborach byłego, starającego się o ponowny wybór, liberalnego gubernatora Carla Sandersa. We właściwych wyborach odniósł łatwe zwycięstwo nad republikańskim oponentem.

Po objęciu urzędu na początku 1971 Carter zmienił stanowisko na bardziej liberalne, mówiąc w przemówieniu inauguracyjnym: Mówię wam całkiem szczerze, czasy segregacji rasowej się skończyły. Carter istotnie zaangażował się w zwalczanie rasizmu. Trzeba odnotować, że w owym czasie na stanowiskach gubernatorskich na południu USA pojawiły się nowe twarze – politycy o podejściu bardziej liberalnym jak Reubin Askew na Florydzie, Dale Bumphers w Arkansas i Albert Brewer w Alabamie.

Ogólnie ocenia się, że Carter był kompetentnym szefem stanowej władzy wykonawczej, funkcję gubernatora pełnił w latach 1971-1975. W 1974 ogłosił, że w następnych wyborach będzie się ubiegał o prezydenturę.

czytaj dalej: [2], [3]