Joaquín Rodrigo - Polski Serwis Naukowy

Pomnik Joaquína Rodrigo

Joaquín Rodrigo, markiz de los Jardines de Aranjuez (ur. 22 listopada 1901 w Sagunto, zm. 6 lipca 1999 w Madrycie) – jeden z najwybitniejszych hiszpańskich kompozytorów XX wieku, twórca słynnego Concierto de Aranjuez.

Urodził się w Sagunto, niedużym mieście na wybrzeżu Hiszpanii, nieopodal Walencji. Był najmłodszym synem właścicieli ziemskich, Vicenta Rodrigo Peitras i Juany Ribelles. W wyniku przebytej w 1905 roku błonicy utracił wzrok. Nieszczęście miało ogromny wpływ na losy przyszłego kompozytora, jak wspominał po latach: "Myślę, że ta choroba, utrata wzroku, była wehikułem, który poprowadził mnie na drogę muzyki".

Harfa − instrument strunowy szarpany (chordofon) w kształcie stylizowanego trójkąta, jeden z najstarszych instrumentów muzycznych, wywodzący sie z łuku muzycznego. W starożytności spotykana była również w kształcie łuku. Harfa była znana już w Azji Mniejszej około 5000 lat temu. Znana była również w kulturze w starożytnej Mezopotamii (tzw. harfa z Ur). Mówi się, że biblijny król Dawid śpiewał psalmy akompaniując sobie na harfie kinnor, która w rzeczywistości jednak nazywana jest harfą błędnie, będąc odmianą liry. Instrumenty przypominające harfę znaleźć można w wielu kulturach. Harfę przypomina np. chiński instrument strunowy o nazwie konghou.

Język hiszpański – język należący do rodziny romańskiej języków indoeuropejskich. Współczesne standardy literackie (z Hiszpanii i Ameryki hiszpańskojęzycznej) wywodzą się ze średniowiecznego języka kastylijskiego. Jeszcze dziś język hiszpański bywa nazywany kastylijskim, dla odróżnienia go od innych języków używanych w Hiszpanii (zob. niżej).

Wkrótce rodzina Rodrigo przeniosła się do Walencji, a Joaquin rozpoczął naukę w szkole dla dzieci niewidomych. Bardzo wcześnie zaczął wykazywać zainteresowanie muzyką. Pierwsze lekcje pobierał od nauczycieli z konserwatorium w Walencji. Harmonii i kompozycji uczył się u Francisca Anticha, uczęszczał też do klas prowadzonych przez Enrique Gomá oraz Eudarda Lópeza Chávariiego. Drugą gałęzią zainteresowań młodego chłopca była literatura. W ten świat, trudno dostępny dla niewidomego dziecka, wprowadzał go Rafael Ibáñez, człowiek, który w początkowych latach życia kompozytora pełnił rolę nauczyciela i przewodnika, z biegiem lat zostając jego sekretarzem, kopistą, a także wieloletnim przyjacielem.

Orkiestra – duży zespół instrumentalny liczący zazwyczaj od kilkunastu, do kilkudziesięciu, a nawet ponad stu instrumentów. W celu synchronizacji gry takiej ilości instrumentalistów w orkiestrze potrzebny jest dyrygent.

Walencja (hiszp. Valencia; katal. València) – miasto w Hiszpanii, stolica prowincji i wspólnoty autonomicznej o tej samej nazwie. Leży nad rzeką Turia na wybrzeżu Morza Śródziemnego. Jest trzecim pod względem liczby ludności miastem Hiszpanii i dwudziestym pierwszym w Unii Europejskiej. Pod względem geograficznym Walencja położona jest pośrodku liczącej 930 hektarów żyznej niziny.

W 1991 zaszczycony przez króla Juana Carlosa I tytułem markiza.

Pierwsze utwory

Na początku lat dwudziestych Joaquin posiadał już spore umiejętności muzyczne, zarówno jako kompozytor, jak i pianista. Jego pierwsze kompozycje to utwory na obsadę kameralną – pierwszym numerem opusowym oznaczył Dwa szkice na skrzypce i fortepian z 1923 r. Natomiast najwcześniejszym jego dziełem napisanym na orkiestrę była kompozycja Juglares, której prawykonanie odbyło się już w 1924 r. Wykonawcą była orkiestra symfoniczna w Walencji, prowadzona przez Enrique Izquierdo. W następnym roku Rodrigo skomponował Pięć utworów dziecięcych, a następnie wysłał je na ogólnohiszpański konkurs kompozytorski. Utwory te, wykazujące już większą swobodę w posługiwaniu się przez młodego twórcę aparatem orkiestrowym, spotkały się z dużym zainteresowaniem i uznaniem jury. Również ich premierowe wykonania – w Walencji w 1927 r., a następnie w Paryżu w 1929 r. – okazały się dużym sukcesem.

Błonica – choroba zakaźna, najczęściej występująca u dzieci, wywoływana przez maczugowiec błonicy (łac. Corynebacterium diphtheriae). Głównym czynnikiem chorobotwórczym jest wytwarzany, przez niektóre szczepy tych bakterii jad - toksyna błonicza.

Kompozytor (w jęz. łac. compositor) – twórca utworu muzycznego. Termin kompozytor odnosi się do twórców używających notacji muzycznej, piszących muzykę poważną lub filmową. W polskich uczelniach muzycznych kształci się studentów na kierunku kompozycja, lecz kompozytor nie musi być absolwentem takich studiów, jednak to oni właśnie dysponują pełnym warsztatem kompozytorskim obejmującym harmonię, kontrapunkt, instrumentację, analizę dzieła muzycznego itp.

Przypisy

Najważniejsze utwory

Concierto de Aranjuez na gitarę i orkiestrę (1939)

Fantasia para un Gentilhombre na gitarę i orkiestrę (1954)

Concierto serenata na harfę i orkiestrę (1954)

Invocación y Danza na gitarę solo (1961)

Concierto Madrigal na dwie gitary i orkiestrę (1968)

Zobacz też

wielkie koncerty instrumentalne

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona o Joaquinie Rodrigo (hiszp. • ang.)

Zdjęcie Joaquina Rodrigo