Johannes Tauler - Polski Serwis Naukowy

Johannes Tauler (ur. 2 maja 1301 w Strasburgu, zm. 15 czerwca 1361 tamże) – niemiecki dominikanin, teolog i mistyk. Przedstawiciel mistyki nadreńskiej.

Życie

Przyszedł na świat w zamożnej rodzinie; na podstawie zachowanych do dzisiaj dokumentów można przypuszczać, że jego ojcem był Klaus Tauler, rajca miejski.

Tauler wstąpił do zakonu dominikanów i zamieszkał w klasztorze w mieście rodzinnym. Prawdopodobnie zdobył wykształcenie, jakie w owym czasie było wymagane od mnicha, który chciał zostać księdzem zakonnym w zakonie dominikanów, a zatem studiował filozofię i teologię przez przynajmniej sześć lat. W strasburskim klasztorze musiał się zetknąć z Mistrzem Eckhartem, który w latach 1314-1324 był wikariuszem generała zakonu. Po ukończeniu nauki Tauler przede wszystkim zajmował się posługą duszpasterską dla pobożnych niewiast, mniszek, beginek. Napisał dla nich po niemiecku zbiór kazań o charakterze mistycznym (ok. 80) – antologia ta uchodzi dziś za jedyne zachowane autentyczne dzieło Taulera (pierwodruk: Lipsk 1498).

Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jednej z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół rzymskokatolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.

Marcin Luter (niem. Martin Luther, ur. 10 listopada 1483 r. w Eisleben, zm. 18 lutego 1546 r. tamże) – niemiecki reformator religijny, teoretyk i inicjator reformacji, mnich augustiański, doktor teologii. Autor 95 tez potępiających praktykę sprzedaży odpustów, w których odrzucał możliwość kupienia łaski Bożej.

Podczas konfliktu pomiędzy cesarzem Ludwikiem IV i papieżem Janem XXII Strasburg stanął po stronie cesarza – miasto zostało obłożone interdyktem papieskim. Ponieważ wierni papieżowi dominikanie odmawiali odprawiania mszy dla ekskomunikowanych mieszczan, w roku 1338 musieli opuścić miasto. W ten sposób również Tauler powędrował do Bazylei, gdzie pozostał do roku 1342 (1343), gdy dominikanie powrócili do Strasburga. W trakcie pobytu w Bazylei Tauler nawiązał kontakt z rozpowszechnionym także wśród świeckich ruchem mistycznym, tzw. „przyjaciółmi Boga”. Wiadomo również, że Tauler pełnił funkcję kaznodziei w Kolonii.

Hildegarda z Bingen (ur. 16 września 1098 w Bermersheim vor der Höhe (?), zm. 17 września 1179 w Bingen) – frankońska anachoretka, wizjonerka, mistyczka, i uzdrowicielka. Reformatorka religijna, uznawana przez Kościół katolicki za świętą. Pierwsza kompozytorka, której biografia jest kompletna i dobrze udokumentowana.

Beginki i begardzi – laickie stowarzyszenia religijne kobiet (beginki) i mężczyzn (begardzi), powstałe na początku XII wieku na zachodzie Europy; potępione i ścigane przez Kościół katolicki jako herezja. Zrehabilitowane przez papieża Eugeniusza IV, padły później w większości ofiarą reformacji.

Doktryna

Doktryna Taulera wywodzi się z tradycji ojca mistyki chrześcijańskiej Pseudo-Dionizego Areopagity; specyficzny wpływ wywarł na nią także Mistrz Eckhart, którego Tauler wymienia w swych kazaniach. Innymi źródłami jego myśli są także dzieła św. Augustyna, Bernarda z Clairvaux, Hildegardy z Bingen oraz Mechtyldy z Magdeburga.

Protestantyzm — jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wyznania religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.

Ludwik IV Bawarski (Ludwik IV Wittelsbach) (ur. 1287 w Monachium, zm. 11 października 1347 w Puch k. Fürstenfeldbruck) - książę Bawarii od 1294, hrabia Palatynatu od 1329, król niemiecki od 1314, cesarz Świętego Cesarstwa Narodu Niemieckiego od 1328. Był pierwszym królem i cesarzem Niemiec z rodu Wittelsbachów.

Tauler próbował przedstawić swym słuchaczom ideę unio mystica, zjednoczenia duszy z Bogiem; miałoby to być możliwe tylko wówczas, gdy człowiek odkryje boski rdzeń w swej duszy. Owo „dno” (niem. Grund) duszy pochodzi bezpośrednio od Boga i do niego tęskni.

Droga do tego zjednoczenia miałaby prowadzić przez ascezę, wiodąc do kenozy, „wypróżnienia” duszy z wszelkich innych treści i obrazów – także obrazu Boga. Idea Boga u Taulera ma zabarwienie neoplatońskie, nawiązuje też do tradycji teologii apofatycznej Pseudo-Dionizego Areopagity. Tauler mówi o bezpośrednim i nieobrazowym doświadczeniu Boga, nie należy go jednak poszukiwać w oderwaniu od przykładu, jaki dał Chrystus – jest ono możliwe do osiągnięcia jako ostatni etap procesu rozwoju duchowego, dane jest jako łaska.

Zakon dominikanów to potoczna nazwa Zakonu Kaznodziejskiego (łac. Ordo Praedicatorum – OP). Składa się z trzech gałęzi: braci dominikanów, mniszek oraz świeckich zrzeszonych we fraterniach (zwanych tercjarzami). Szerszym pojęciem jest Rodzina Dominikańska , która obejmuje ponadto zgromadzenia sióstr dominikanek czynnych, członków instytutów świeckich oraz inne grupy i osoby indywidualne żyjące zgodnie z duchem św. Dominika, a nie podlegające bezpośredniej władzy generała Zakonu.

Mistyka (gr. myo zamykać; zwłaszcza w kontekście zamykania oczu i ust, przemilczać lub mistikos tajemniczy) – to wszelkiego rodzaju poczucie wewnętrznej jedności z rzeczywistością uważaną za boską lub Absolut. Mistyk "zamyka oczy" na rzeczywistość widzialną a wzrok swój w milczeniu kieruje do swego wnętrza, w stronę świata swej duszy. Obecność mistyki stwierdzono we wszystkich wielkich religiach świata. Mistykę można podzielić na mistykę spekulatywną (mistycyzm) i mistykę praktyczną (modlitwa, medytacja, kontemplacja).

Kazania Taulera były cenione przez Marcina Lutra i były wydawane drukiem zarówno przez protestantów, jak i przez katolików.

Dzieła

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Johannes Tauler

Jana Taulera zakonu św. Dominika Ustawy duchowe, tłumaczenie polskie przejrzał i wydał ks. Z. Golian. W Krakowie 1852.

Kazania, przełożył Wiesław Szymona, W drodze, Poznań, 1985.

Aureliusz Augustyn z Hippony, łac. Aurelius Augustinus, w Kościele katolickim i prawosławnym znany jako święty Augustyn, scs. Błażennyj Awgustin, jepiskop Ipponijskij (ur. 13 listopada 354 w Tagaście, zm. 28 sierpnia 430 w Hipponie) – filozof, teolog, organizator życia kościelnego, święty Kościoła katolickiego, jeden z Ojców i doktorów Kościoła, znany jako doctor gratiae (doktor łaski), pisarz i święty prawosławny. Wielu protestantów uważa go również za duchowego przodka protestantyzmu, jako że jego pisma miały duży wpływ na nauki Lutra i Kalwina.

Jezus Chrystus (z , zdaniem historyków prawdopodobnie , zm. ok. 30–33 n.e. w Jerozolimie), Jezus z Nazaretu — centralna postać chrześcijaństwa. Według chrześcijan założyciel Kościoła, Syn Boży i Zbawiciel.