John B. S. Haldane - Polski Serwis Naukowy

J.B.S. Haldane w 1914 roku w Oksfordzie

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
John Burdon Sanderson Haldane

John Burdon Sanderson Haldane (J. B. S. Haldane) (ur. 5 listopada 1892 w Edynburgu, zm. 1 grudnia 1964 w Bhubaneśwar), brytyjski genetyk i biolog. Był jednym z twórców genetyki populacyjnej (obok Rolanda Fishera i Sewalla Wrighta).

Ronald Aylmer Fisher (ur. 17 lutego 1890 w Londynie, zm. 29 lipca 1962 w Adelajdzie) — genetyk i statystyk brytyjski, profesor eugeniki London School of Economics w latach (1933–1943) i profesor genetyki Uniwersytetu w Cambridge (1943–1957), członek Royal Society w Londynie (Towarzystwa Królewskiego). Anders Hald określił go jako "geniusza, który niemalże sam stworzył podstawy współczesnej statystyki", zaś Richard Dawkins jako "największego ze spadkobierców Darwina".

Kryzys sueski (. Agresja została poprzedzona decyzją Egiptu o nacjonalizacji . Izrael miał także własne wystarczające powody by wziąć udział w wojnie.

Biografia

Pochodził ze szkockiej arystokracji. Był synem fizjologa Johna Scotta Haldane'a i Louisy Kathleen Trotter. Jego młodszą siostrą była pisarka i poetka Naomi Mitchison. Studiował w Dragon School, Eton College i na Uniwersytecie Oksfordzkim.

W latach 1922-1932 pracował na Uniwersytecie Cambridge, w 1932 roku na Uniwersytecie Kalifornijskim, a od 1933 do 1957 na University College London.

W czasie I wojny światowej służył w prestiżowym 42. Pułku Królewskiej Piechoty Szkockiej (tzw. Czarnej Gwardii (Black Watch), stacjonującym wówczas we Francji i Iraku.

Enzymy – wielkocząsteczkowe, w większości białkowe [uwaga 1] katalizatory przyspieszające specyficzne reakcje chemiczne poprzez obniżenie ich energii aktywacji [1].

University College London lub UCL - część Uniwersytetu Londyńskiego, jest najstarszą spośród dwóch, pierwotnie odrębnych uczelni, obecnie wchodzących w skład Uniwersytetu Londyńskiego. W Wielkiej Brytanii UCL był pierwszym uniwersytetem o charakterze świeckim, w którym o przyjęciu na studenta oraz ocenach nie decydowały wyznanie, rasa oraz pochodzenie społeczne. Dewizą stale przyświecającą studentom i pracownikom było (łac.) Cuncti adsint meritaeque expectent praemia palmae co można przetłumaczyć na Niech przybędą ci którym wraz zasługą należy się największa nagroda. Obecnie na UCL pracuje i studiuje ponad 21.800 studentów i pracowników. UCL należy do elitarnej grupy uniwersytetów Russell Group oraz jest częścią Golden Triangle.

Po doświadczeniach wojennych głosił zdecydowanie lewicowe poglądy, popierał ówczesną politykę ZSRR, w 1937 roku wstąpił do Partii Komunistycznej Communist Party of Great Britain, której członkiem był do roku 1950.

Na zmianę jego poglądów w stosunku do ZSRR wpłynęły informacje o zbrodniach stalinizmu, a także uznanie przez KPZR prac Trofima Łysenki za oficjalną naukę państwa radzieckiego.

W 1957 opuścił Wielką Brytanię, protestując przeciwko kryzysowi sueskiemu i wyemigrował do Indii. W 1961 roku przyjął obywatelstwo indyjskie. Do Indii zaprosił go Prasanta Chandra Mahalanobis. Haldane kierował Laboratorium Genetyki i Biometrii (State Government Genetics and Biometry Laboratory) w Orisie.

Dobór naturalny (selekcja naturalna) – jeden z mechanizmów ewolucji biologicznej, prowadzący do ukierunkowanych zmian w populacji zwiększających ich przeciętne przystosowanie, czyli adaptację do warunków środowiskowych, poza okresem wymierania.

Orisa (hindi उड़ीसा, trb.: Urisa, trl.: Uṛīsā; orija ଓଡ଼ିଶା; ang. Orissa) – indyjski stan. Leży we wschodniej części kraju, nad Zatoką Bengalską. Głównymi miastami poza stolicą są: Kutak i Puri.

Działalność naukowa

Zajmował się m.in. zagadnieniami genetyki populacyjnej, teorii działania enzymów i fizjologii człowieka.

W latach 1924-1934 wydał cykl publikacji A Mathematical Theory of Natural and Artificial Selection opisujących pierwsze matematyczne modele ilustrujące teorię ewolucji i doboru naturalnego.

W latach 1933-1937 współpracował z Julią Bell w pracach nad genetycznym podłożem ślepoty barw i hemofilii.

Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego (KPZR, ros. Коммунистическая партия Советского Союза - КПСС) - ostatnia nazwa założonej w 1898 r. partii komunistycznej, rządzącej w Rosji i ZSRR od 1917 do 1991 roku (1898-1912 SDPRR, Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji; 1912-1918 SDPRR(b), Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji (bolszewików); 1918-1925 RPK(b), Rosyjska Partia Komunistyczna (bolszewików); 1925-1952 WKP(b), Wszechzwiązkowa Partia Komunistyczna (bolszewików)). Centralną instancją partii był Komitet Centralny (KC), największą zaś realną władzę posiadało jego Biuro Polityczne. Generalny sekretarz KC był przywódcą całej partii. W okresie istnienia ZSRR partia miała też swoje republikańskie platformy w każdej z republik radzieckich z wyjątkiem (do 1990 r.) Rosji. Kontrolowała też większość innych partii komunistycznych na świecie, zarówno formalnie poprzez organizacje międzynarodowe (np. Komintern, Kominform), jak i nieformalnie w wyniku faktycznego zwierzchnictwa ZSRR nad częścią z państw oraz sponsorowanie i utrzymywanie kontaktów w pozostałych przez Wydział Zagraniczny i radziecki wywiad.

Uniwersytet Kalifornijski (University of California) – główny i najbardziej prestiżowy publiczny uniwersytet amerykańskiego stanu Kalifornia, de facto złożony z dziesięciu uniwersytetów i określany jako ich system. Wraz z systemem California State University i Community Colleges tworzy trójgałęziowy system publicznego szkolnictwa wyższego Kalifornii.

W opublikowanym w 1928 roku eseju On Being the Right Size poruszał zagadnienia istotnych zależności pomiędzy wielkością zwierząt, a ich sposobem życia. Jego obserwacje zostały nazwane przez urbanistkę Jane Jacobs zasadą Haldane'a i wykorzystywane w jej pracach.

W pracy Daedalus or Science and the Future z 1923 roku, Haldane po raz pierwszy użył pojęcia ektogeneza na opis rozwoju płodu poza organizmem matki. Motyw ten został wykorzystany przez (zaprzyjaźnionego z Haldane'm) Aldousa Huxleya w powieści Nowy wspaniały świat.

Ślepota barw – zwana też zaburzeniem rozpoznawania barw (często ogólnie i mylnie nazywana daltonizmem), u ludzi jest niezdolnością do spostrzegania różnic pomiędzy niektórymi lub wszystkimi barwami, które normalnie są dostrzegane przez inne osoby. Ślepota barw jest zazwyczaj wadą wrodzoną, uwarunkowaną genetycznie, dziedziczoną recesywnie w sprzężeniu z chromosomem X. Z tego też powodu znacznie częściej dotyczy mężczyzn (ok. 1,5%) niż kobiet (ok. 0,5%). Ponieważ mężczyźni nie przekazują swojego chromosomu X swoim męskim potomkom, zatem mężczyzna ze ślepotą barw nie przekaże jej swojemu synowi. Kobieta, mając dwa chromosomy X może być nosicielką genu ślepoty barw nawet o tym nie wiedząc. Jeżeli po stronie rodziny matki jest mężczyzna, który ma ślepotę barw, to jest duża szansa, że jej dziecko odziedziczy jego gen. Przyczyni się to do ślepoty barw zazwyczaj w przypadku, gdy dziecko będzie płci męskiej. W bardzo rzadkich przypadkach matka sama będzie miała tę wadę. Oznaczać to będzie, że posiada dwa „ślepe na barwy” chromosomy X. Fakt, że gen ślepoty barw jest w chromosomie X, jest przyczyną, że prawdopodobieństwo wystąpienia tej choroby u mężczyzn jest od 10 do 20 razy większe niż u kobiet.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Życie prywatne

Był dwukrotnie żonaty. W 1924 roku udzielał wywiadu, dla Daily Express, dziennikarce i pisarce Charlotte Burghes (z domu Franken). Dwa lata później zostali małżeństwem, czemu towarzyszył skandal związany z rozwodem Charlotte. W 1942 roku byli w separacji, a w 1945 wzięli rozwód. Drugą żona była Helen Spurway.

The University of Cambridge (nieformalnie: Cambridge University, po polsku Uniwersytet Cambridge lub po prostu Cambridge) - drugi po Oxfordzie najstarszy angielski uniwersytet, założony w roku 1209. Znajduje się w Cambridge w środkowej Anglii. Jest on uważany za jeden z najlepszych uniwersytetów w Europie i na świecie. Uniwersytety Oksfordzki i Cambridge określane są wspólną nazwą Oxbridge.

Trofim Denisowicz Łysenko (Трофим Денисович Лысенко) (ur. 29 września 1898, we wsi Karliwka, gub. połtawska na Naddnieprzańskiej Ukrainie, zm. 20 listopada 1976 w Moskwie) – radziecki uczony agrobiolog i agronom. Od 1935 członek Ogólnozwiązkowej Akademii Nauk Rolniczych im. W. I. Lenina i dwukrotnie jej prezes, od 1939 członek Akademii Nauk ZSRR, członek Akademii Nauk Ukrainy.

Linki zewnętrzne

Daedalus or Science and the Future wersja on-line

A review (from a modern perspective) of The Causes of Evolution

On Being the Right Size - tekst eseju