John Davies Cale (ur. 9 marca 1942 w Garnant w Walii) – walijski muzyk, kompozytor, piosenkarz, autor tekstów i piosenek, producent muzyczny.

W muzyce rockowej jest m.in. kojarzony jako jeden z założycieli zespołu The Velvet Underground, jednak udzielał się w różnych gatunkach i tradycjach muzycznych w ciągu 40-letniej kariery, w tym w muzyce poważnej koncertem na chór chłopięcy i orkiestrę symfoniczną na otwarcie parlamentu walijskiego, kompozycjami do baletu, filmu, koncertowaniem na fortepianie (z Johnem Cage'em), muzyce awangardowej (z La Monte Youngiem i zespołem mikrotonalnym Dream Syndicate), ambient (z Brianem Eno), punk rocku (z Patti Smith), rocku alternatywnym (z Lou Reedem) i nawet muzyce pop (z Nico). Według rysu biograficznego Johna Cale'a jako muzyka w opracowaniu BBC, jego wpływ na muzykę nowoczesną jest "bezsprzeczny", co z kolei potwierdzają wypowiedzi jego wielu wielkich współpracowników. Jednak, pomimo długoletniego uznania krytycznego jak i w zawodzie i pracy w roli producenta muzycznego dla tak różnorakich muzyków jak Happy Mondays, The Jesus Lizard, Mediaeval Baebes, Siouxsie & The Banshees czy Jennifer Warnes, medialność w głównych nurtach kultury masowej raczej nie były mu dane.

Wczesne lata i kariera muzyczna

John Cale urodził się w Garnant koło Ammanford, w przemysłowej okolicy Walii, zwanej Amman Valley. Jego ojciec pracował jako górnik. Jego ojczystym językiem jest walijski. Ponieważ wykazywał predyspozycję do gry na altówce, podjął naukę muzyki w należącym do Uniwersytetu Londyńskiego Goldsmiths College. Mieszkał w pokoju E14 w akademiku Raymont Hall w Brockley. Dzięki pomocy i wpływom kompozytora amerykańskiego Aarona Coplanda udał się do po dalszą naukę do USA ,.

W Nowym Jorku zetknął się z szeregiem awangardowych kompozytorów. Z Johnem Cage'em i innymi muzykami wziął udział w 18-godzinnym maratonie gry na fortepianie, w którym po raz pierwszy wykonano w całości kompozycję Erika Satie pt. "Vexations". (Po koncercie John Cale uczestniczył w popularnym programie telewizyjnym I've Got a Secret (Mam tajemnicę). Jego tajemnicą był udział w 18-godzinnym koncercie. Tajemnicą towarzyszącego mu uczestnika programu było to, że jako jedyna osoba z audytorium pozostał do końca tego koncertu.)

Cale był członkiem grającego muzykę mikrotonalną zespołu awangardowego muzyka La Monte Younga Theater of Eternal Music (zespół niekiedy znany był potem także jako the Dream Syndicate, nie mylić z brytyjskim zespołem rockowym z lat 80. o tej samej nazwie). Nasycona burczeniem, warkotem i tym podobnymi dźwiękami muzyka, którą tam grał, wywarła wpływ na jego twórczość w ramach jego następnego zespołu, The Velvet Underground.

Trzy albumy jego wczesnej muzyki eksperymentalnej zostały wydane dopiero w 2001 r. Przy tych nagraniach pracował wraz z nim gitarzysta The Velvet Underground, Sterling Morrison.

The Velvet Underground

 Osobny artykuł: The Velvet Underground.

Na początku 1965 r. założył razem z Lou Reedem zespół The Velvet Underground. Zaprosili do niego również przyjaciela Reeda z college'u – gitarzystę Sterlinga Morissona, i współlokatora Cale'a – Angusa Maclise'a, co ustanowiło pierwotny skład grupy. We wrześniu 1968, między innymi ze względu na różnice w wizjach artystycznych Cale'a i Reeda, Cale został poproszony o opuszczenie zespołu.

Pierwsze dostępne do nabycia nagranie The Velvet Underground, utwór instrumentalny pt. "Loop", rozdawane z egzemplarzami czasopisma Aspen, było eksperymentem, polegającym na akustycznym sprzężeniu zwrotnym, skomponowanym i przeprowadzonym przez Cale'a. Następnie wziął udział w nagraniu pierwszych dwóch albumów The Velvet Underground: The Velvet Underground and Nico (nagrany w 1966, wydany w 1967) i White Light/White Heat (nagrany w 1967, wydany w 1968). Wystąpił na nich jako altowiolista, gitarzysta basowy i pianista, śpiewając także niektóre partie wokalne. W albumie White Light/White Heat Cale zagrał w utworze "Sister Ray" na organach, a partie wokalne wykonał w eksperymentalnym utworze "Lady Godiva's Operation", w którym zaśpiewał także Lou Reed, i w długim, napisanym przez Reeda monologu "The Gift". Cale współtworzył szereg utworów do tych albumów, najbardziej jednak charakterystyczne dla jego wkładu w nie jest elektrycznie wzmacniane buczenie, wykonane na altówce.

Cale, Reed i Morrison tworzyli piosenki i brali udział w nagraniu albumu debiutowego Nico (1967) Chelsea Girl. Jako autor tekstów Cale zadebiutował właśnie na tej płycie, utworami "Winter Song" i "Little Sister".

Zagrał również na organach w utworze "Ocean", podczas nagrań wstępnych czwartego albumu The Velvet Underground pt. Loaded, blisko dwa lata po rozstaniu się z zespołem. Został zwabiony do studia przez menedżera zespołu Steve'a Sesnicka w ramach "niezbyt entuzjastycznej próby zjednoczenia starych druhów" ("in a half-hearted attempt to reunite old comrades"), jak to ujął Cale. John Cale opuścił The Velvet Underground dwa lata przed wydaniem tego albumu i jego gra nie pojawiła się w jego ostatecznej wersji (wydanej w 1970), ale wersja wydana w 1997 r. na dwóch płytach kompaktowych zawiera demo utworu "Ocean". Ponadto, pięć nie wydanych przedtem utworów z jego udziałem, nagranych na przełomie lat 1967/1968, zostało wydane na składankach VU (1985) i Another View (1986).

John Cale wywarł duży wpływ na styl muzyki, granej przez The Velvet Underground w pierwotnej postaci tego zespołu (często między Cale'em a Lou Reedem dochodziło do poważnych spięć, dotyczących kierunku rozwoju ich współpracy). Gdy Cale odszedł, zanikła znacząca eksperymentalność tego zespołu, co można zaobserwować porównując albumy nagrane z jego udziałem do następnych bez jego udziału, w tym raczej łagodny eponimiczny The Velvet Underground. Cztery solowe płyty Johna Cale'a, nagrane po odejściu z The Velvet Underground, są jednak konwencjonalnie melodyjne. Jego skłonność ku muzyce-konfrontacji, "hałaśliwej", ujawniła się dopiero cztery lata później.