John Churchill, 1. książę Marlborough

John Churchill książę Marlborough, ang. John Churchill, 1st Duke of Marlborough (ur. 26 maja 1650, zm 16 czerwca 1722) – jeden z najwybitniejszych dowódców w historii świata, wódz naczelny wojsk brytyjskich. Praprzodek Winstona Churchilla.

Do armii wstąpił już w 1667 roku. Uczestniczył w wojnie francusko-holenderskiej 1672-78. W latach 1674-1675 służył w wojsku francuskim pod rozkazami Turenne'a.

W 1685 został generałem i zdławił rebelię pretendenta do tronu angielskiego księcia Monmoutha. W 1688 poparł księcia Wilhelma III Orańskiego i stał się jednym z jego najbliższych współpracowników. W 1690 dowodził ekspedycją wojskową do Irlandii. W 1701 był jednym z architektów powstającej koalicji antyfrancuskiej. W czasie wojny o sukcesję hiszpańską był od 1702 wodzem naczelnym (generalissimus) armii angielsko-holenderskiej. Manewrem na tyły francuskiej armii Ludwika Boufflersa, zmusił ją do wycofania się z obszaru Niderlandów.

James Scott KG (ur. 9 kwietnia 1649 w Rotterdamie, zm. 15 lipca 1685 w Tower w Londynie), nieślubny syn króla Anglii i Szkocji Karola II Stuarta i jego pierwszej metresy Lucy Walter, pochodzącej ze średniozamożnej walijskiej rodziny szlacheckiej. Lucy, podobnie jak Karol, nie cieszyła się najlepszą reputacją i nie jest do końca pewne, czy Karol na pewno jest ojcem Jamesa Scotta.

Wilhelm III Orański (ang. Wiliam III, hol. Willem III, właściwie Wilhelm Henryk Orański) (ur. 14 listopada 1650 w Hadze, zm. 8 marca 1702 w Londynie) – książę Oranii-Nassau, stadhouder Republiki Zjednoczonych Prowincji, król Anglii i Szkocji, pogrobowy syn Wilhelma II Orańskiego i Marii Stuart, córki króla Anglii i Szkocji Karola I.

Odniósł wiele zwycięstw nad Francuzami w Bawarii i Niderlandach m.in. wraz z Eugeniuszem Sabaudzkim w bitwie pod Blenheim i bitwie pod Donauwörth w 1704. Dla upamiętnienia zwycięstwa spod Blenheim nazwał swój dom w Woodstock – Blenheim Palace.

W 1705 przełamał linię fortyfikacyjną Brabantu, a w 1706 pobił Francuzów pod Ramillies. W latach 1706-1708 prowadził wojnę oblężniczą, w wyniku której opanował obszar całej dzisiejszej Belgii. W 1708 wspólnie z Eugeniuszem Sabaudzkim wygrał w 1708 pod Oudenaarde i w 1709 pod Malplaquet. W 1711 przełamał linię francuskich fortyfikacji, zwanych Nec Plus Ultra (czyli Nie dalej). W tym samym roku na skutek intryg dworskich pozbawiono go naczelnego dowództwa, a także wpływów politycznych.

Generalissimus (z łac. Generalissimus - najgłówniejszy, najbardziej nadrzędny, jest to najwyższe stopniowanie od generalis ) - w niektórych państwach tytuł (stopień) nadawany generałowi lub marszałkowi pełniącemu obowiązki naczelnego wodza, zwłaszcza na czas wojny, związany z szerokimi pełnomocnictwami. Nadawany też dowodzącym armiami sojuszniczymi, a także w wielu wypadkach w przeszłości osobom z rodzin królewskich i działaczom państwowym jako stopień (tytuł) honorowy.

Wojna o sukcesję hiszpańską była prowadzona w latach 1701-1714 pomiędzy Wielką Brytanią, Holandią, Austrią, Prusami a Francją, Hiszpanią, Bawarią i Kolonią o władztwo nad Hiszpanią i dominację w Europie.

Choć uważany jest za wybitnego przedstawiciela wojny manewrowej, zawsze dążył do zniszczenia głównych sił nieprzyjaciela. W czasie bitwy stosował taktykę linearną, potrafił jednak wykorzystać bierność przeciwnika lub przeszkody naturalne leżące przed frontem jego sił, by dokonać przegrupowania dla uzyskania przewagi liczebnej w decydującym punkcie.

Irlandia (irl. Éire [ˈeːɾʲə]; ang. Ireland) – państwo w Europie Zachodniej, od 1973 państwo członkowskie Wspólnoty Europejskiej. Zajmuje większość terytorium wyspy o tej samej nazwie.

Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.

Jego żona Sarah Jennings cieszyła się przyjaźnią królowej Anny, która polegała na niej przy podejmowaniu większości ważnych decyzji. To właśnie wpływy żony dały księciu Marlborough swobodę działania zarówno w sprawach polityki wewnętrznej (utrzymywanie nastrojów prowojennych w parlamencie) i zagranicznej (działania wojenne w Niemczech, Niderlandach i Francji).

Bitwa pod Malplaquet miała miejsce 11 września 1709 podczas hiszpańskiej wojny sukcesyjnej. Była jedną z głównych bitew tej wojny stoczoną pomiędzy armią francuską a armią angielsko - holendersko - austriacką.

Eugeniusz Sabaudzki (fr. Eugène-François de Savoie, niem. Prinz Eugen von Savoyen, wl. Eugenio di Savoia-Carignano ) (ur. 18 października 1663 w Paryżu, zm. 24 kwietnia 1736 w Wiedniu) – książę Sabaudii, dowódca armii austriackiej, jeden z najwybitniejszych dowódców w dziejach świata.[potrzebne źródło]

Jego bliskim współpracownikiem był Sidney Godolphin.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
John Churchill, 1. książę Marlborough

Zobacz też

Wielka Brytania w XVIII wieku

Literatura

Mała Encyklopedia Wojskowa, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1967, Wydanie I, Tom 2

Bitwa pod Blenheim (niemieckie Höchstädt an der Donau), zwana także bitwą pod Blindheim albo drugą bitwą pod Höchstädt, stoczona 13 sierpnia 1704 r. to pierwsze większe starcie z okresu wojny o sukcesję hiszpańską 1701-1714 r.

Winston Leonard Spencer Churchill KG, OM (ur. 30 listopada 1874 w Blenheim Palace, zm. 24 stycznia 1965 w Londynie) – brytyjski polityk, mówca, strateg, pisarz i historyk, dwukrotny premier Zjednoczonego Królestwa, laureat literackiej Nagrody Nobla, honorowy obywatel Stanów Zjednoczonych. W 2002 r. w plebiscycie organizowanym przez BBC został uznany najwybitniejszym Brytyjczykiem wszech czasów.