John French - Polski Serwis Naukowy

Generał French w Paryżu

Lord French

Portret lorda Frencha, ok. 1919 r.

John Denton Pinkstone French, 1. hrabia Ypres KP, GCB, GCVO, KCMG (ur. 28 września 1852 w Ripple w Kent, zm. 22 maja 1925 w Deal, w hrabstwie Kent) – brytyjski marszałek polny, pierwszy naczelny dowódca Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego w I wojnie światowej.

Irlandia (irl. Éire [ˈeːɾʲə]; ang. Ireland) – państwo w Europie Zachodniej, od 1973 państwo członkowskie Wspólnoty Europejskiej. Zajmuje większość terytorium wyspy o tej samej nazwie.

Szampania (fr. Champagne) – kraina historyczna we Francji, położona w północno-wschodniej części kraju. Obecnie wchodzi w skład regionu administracyjnego o nazwie Szampania-Ardeny (fr. Champagne-Ardenne).

Syn Johna Frencha, komandora Royal Navy. W 1866 rozpoczął służbę, początkowo również w marynarce, w 1870 przeszedł do policji, a w 1874 przeniósł się do wojsk lądowych. Służył w 19 pułku huzarów w Sudanie w latach 1884 - 1885 (ekspedycja po Nilu) uzyskując stopień podpułkownika. W latach 1885-1889 przez dwa lata dowodził pułkiem kawalerii i dwa lata brygadą. W czasie mobilizacji kierowanych do południowej Afryki sił w 1899 roku, dowódca kawalerii dywizji. Brał udział w drugiej wojnie burskiej w latach 1899-1902, po której został awansowany na stopień generała lejtnanta. W latach 1902-1907 szef obozów szkoleniowych. W 1907 otrzymał awans na najwyższy stopień generalski. W latach 1907-1911 generalny inspektor Sił Zbrojnych. W 1911 został szefem sztabu Armii Brytyjskiej, a w 1912 szefem Sztabu Generalnego Imperium, otrzymując awans na feldmarszałka w 1913. W kwietniu 1914 w związku z niechęcią podporządkowania się decyzjom rządu dotyczącą Ulsteru zmuszony był odejść ze stanowiska.

Podpułkownik (ppłk) – stopień oficerski. W Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora. Jest zaliczany w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych.

Wicehrabia jest to tytuł odnoszący się do rodziny hrabiowskiej z prawem primogenitury, gdzie tytuł hrabiego przypada najstarszemu członkowi rodu, a wtedy tytuł wicehrabiego przypada jego synowi. Tytuł wicehrabiego funkcjonował także we Francji (vicomte}, i funkcjonuje nadal w Wielkiej Brytanii (viscount) jako samodzielny tytuł arystokratyczny, nadawany rodzinom bez tytułu hrabiowskiego. Pierwszy raz nadany we Francji w 819 r., przez Normanów wprowadzony w Anglii, później przyjęty także m.in. w Hiszpanii, Portugalii, Włoszech, Belgii, Holandii

W 1914 wyznaczony na stanowisko naczelnego dowódcy Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego we Francji. Na tym stanowisku miał konflikty z ministrem wojny Lordem Kitchenerem na tle miejsca skierowania korpusu ekspedycyjnego, wyznaczania na stanowiska służbowe, działań bojowych, strat na polu walki. Siły Ekspedycyjne nie zostały podporządkowane dowództwu francuskiemu, French posiadał pełnomocnictwa rządu Francji do samodzielnych działań. Mobilizację Armii rozpoczął 4 sierpnia. Pierwsze rzuty rozpoczęły wyładowanie w portach Francji 9 sierpnia. W skład sił wchodziły: 1 i 2 Korpus Armijny (po dwie dywizje w każdym), Dywizja Kawalerii i Brygada Piechoty i Brygada Kawalerii. W związku z nieprzygotowaniem przewozu morskiego siły Armii (87 tys. żołnierzy i 328 dział) osiągnęły rejon koncentracji Maubeuge dopiero 20 sierpnia. Gen. French dowodził Armią przez 17 miesięcy, przy czym siły osiągnęły stan 31 dywizji i zostały podzielone na trzy armie.

Marszałek polny (czasem marszałek polowy) – najwyższy stopień wojskowy w wielu armiach lądowych świata. W Wielkiej Brytanii Field Marshal, w Niemczech Feldmarschall lub Generalfeldmarschall, w Rosji Фельдмаршал.

Order Łaźni, (ang. The Most Honourable Order of the Bath) – brytyjskie odznaczenie wprowadzone przez króla Jerzego I 18 maja 1725, aczkolwiek początków odznaczenia szukać należy w średniowieczu, prawdopodobnie nie wcześniej niż 1128. Nazwa odznaczenia pochodzi z rycerskiego ceremoniału, na który składały się post, modły i kąpiel poprzedzające dzień pasowania. Order Łaźni otrzymują monarcha, książę Walii i dekorowani w trzech klasach: Krzyż Wielki (GCB), Krzyż Komandorski (KCB lub DCB) i Krzyż Towarzyski (CB). Istnieją dwie kategorie orderu cywilna (w formie owalnego medalionu) i wojskowa (w formie krzyża).

Zgodnie z dyrektywą z 20 sierpnia gen. French miał razem z 5 Armią Francuską działać przeciw północnemu zgrupowaniu niemieckiemu i zabezpieczyć operację zaczepna 3 i 4 Armii Francuskiej. Rankiem 23 sierpnia 1914 wojska angielskie osiągnęły kanał w rejonie Mons osiągając sukces taktyczny, jednocześnie wojska niemieckie po sforsowaniu kanału zajęły Mons. 24 sierpnia gen. French nie wyczerpując możliwości obrony rozpoczął odwrót. Wszystkie próby dowództwa francuskiego związane z organizacją współdziałania nie osiągnęły rezultatu. French prowadził działania wg własnego planu. 31 sierpnia gen. Joffre wymusił na rządzie angielskim podpisanie dyrektywy zobowiązującej gen. Frencha do koordynacji działań z sojusznikami.

Brytyjski Korpus Ekspedycyjny (British Expeditionary Force - BEF) - wydzielona część armii brytyjskiej, która wzięła udział w walkach we Francji i w Belgii w czasie I wojny światowej. Także jednostki armii brytyjskiej wysłane do Europy do walki z Niemcami na początku II wojny światowej w latach 1939-1940 a później ewakuowane z Francji po ich okrążeniu na plażach pod Dunkierką.

I bitwa nad Marną (cud nad Marną) (5 - 9 września 1914) - kilkudniowa bitwa I wojny światowej pomiędzy wojskami francusko-angielskimi a wojskami niemieckimi. Bitwa, która powstrzymała dalszy marsz Niemców na zachód. Plan "wojny błyskawicznej" Alfreda von Schlieffena nie powiódł się, tym samym nie udało się Niemcom wyeliminować z wojny Francji.

Dowodził brytyjskimi siłami w zwycięskiej dla aliantów bitwie nad Marną, zaliczanej do najważniejszych bitew w historii świata, jednak w czasie bitwy nie przejawił inicjatywy i zdecydowania. Nie wykorzystał w pełni możliwości jaką stworzyła luka 30-40 km., powstała między 5 - 9 września, pomiędzy 1 i 2 Armia Niemiecką. Dopiero 8 września wojska angielskie osiągnęły brzeg Marny, biorąc udział w bitwie w końcowym etapie.

Order św. Michała i św. Jerzego - brytyjskie wysokie odznaczenie państwowe przyznawane za szczególne osiągnięcia i zasługi odniesione w służbie zagranicznej Wielkiej Brytanii lub powiązane z działaniami w sferze międzynarodowej. Pełna nazwa: (ang.) The Most Distinguished Order of Saint Michael and Saint George - "Wielce Wybitny Order św. Michała i św. Jerzego". Ustanowiony został w 1818.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

W końcu września 1914 Armia Brytyjska, na żądanie Frencha, w związku z obawą o bazy portowe, została przegrupowana do Flandrii, w celu zbliżenia do tych baz. W październiku 1914 zajął obronę na odcinku 35 - 40 km. we Flandrii. Wojska niemieckie 20 października rozpoczęły natarcie we Flandrii, jednak na odcinku obrony brytyjskiej sukcesu nie odniosły. Na początku 1915 Armia Brytyjska gen. Frencha została podzielona na 1 i 2 Armię. Obydwie armie weszły w skład Centralnej Grupy Armii Sojuszniczych dowodzonej przez gen. Joffre. W czasie kampanii wiosennej 1 Armia Brytyjska uczestniczyła w operacji zaczepnej (16.02 - 17.03) w Szampanii. Jednak kiedy straty wyniosły 13 tys. żołnierzy gen. French przerwał natarcie.

Ulster (irl. Ulaidh, wym. [ˈulə]) – jedna z 4 prowincji Irlandii (powszechne, choć nieprecyzyjne, jest używanie tego określenia jako synonimu Irlandii Północnej).

Najjaśniejszy Order Świętego Patryka (ang. The Most Illustrious Order of Saint Patrick) - najwyższe brytyjskie odznaczenie związane z Irlandią, jako częścią Zjednoczonego Królestwa.

W kwietniu 1915 Niemcy rozpoczęli natarcie na 2 Armię Brytyjską w rejonie Ypres. Armia poniosła duże straty. W lipcu z sił brytyjskich została sformowana 3 Armia. W czasie operacji wrześniowej 1915 Armia Brytyjska w Szampanii 21 września wdarła się w ugrupowanie niemieckie na głębokość 3 km. i szerokość 7 km., jednak dalszego powodzenia nie osiągnęła. Gen. French rozpoczął spór z dowództwem francuskim dotyczący koordynacji działań. To doprowadziło do zdjęcia go ze stanowiska. W grudniu 1915 został zastąpiony na stanowisku przez Douglasa Haiga. Powrócił do Anglii i objął stanowisko naczelnego dowódcy Wojsk Brytyjskich (dowództwo obrony terytorialnej).

Joseph Jacques Césaire Joffre (ur. 12 stycznia 1852 w Riswalt, zm. 3 stycznia 1931 w Paryżu) – Marszałek Francji, naczelny wódz armii francuskiej w czasie I wojny światowej.

Kent - hrabstwo w południowo-wschodniej Anglii. Stolicą hrabstwa jest Maidstone. Przydomek to Ogród Anglii. Ludność wynosi 1,6 mln mieszkańców (2003). Znaleziono tam pierwsze dowody ludzkiego istnienia (narzędzia i topory, ok. 250 000 p.n.e).

W styczniu 1916 otrzymał tytuł wicehrabiego French of Ypres. Po powstaniu wielkanocnym w 1916 skierowany do Irlandii, gdzie objął w 1918 stanowisko Lorda Namiestnika. Po wojnie 1919 w której Irlandia otrzymała statut dominium przeszedł w stan spoczynku.

Po przejściu w 1921 w stan spoczynku został uhonorowany nadaniem w 1922 tytułu hrabiego Ypres (Earl of Ypres). Był kawalerem Orderu Św.Patryka, komandorem orderów Łaźni, Zasługi i Viktorii.

Generał – wysoki oficerski stopień wojskowy, a także grupa stopni generalskich. Nazwa pochodzi z łacińskiego generalis (główny, nadrzędny) i oznaczała początkowo głównego dowódcę wojska lub konkretnego rodzaju broni. W tym znaczeniu, stopień generała, jako naczelnego dowódcy całych sił zbrojnych państwa, zachował się obecnie jedynie w Szwajcarii.

Douglas Haig (ur. 19 czerwca 1861 w Edynburgu, zm. 28 stycznia 1928 w Londynie) – pierwszy hrabia (earl) Haig, generał brytyjski, później marszałek polny.

John Denton French nazywany był przez podległych mu żołnierzy brytyjskich Świętym Mikołajem, co związane było głównie z jego wyglądem zewnętrznym i specyficznym sposobem bycia. Żartowano także,że został dowódcą Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego tylko ze względu na swoje nazwisko.

Lord Namiestnik Irlandii (ang. Lord Lieutenant of Ireland, irl. Ard-Leifteanant na hÉireann), reprezentant Korony Brytyjskiej w Irlandii, głowa Administracji Zamku Dublińskiego, często określany mianem wicekróla (ang. viceroy) lub lorda zastępcy (ang. Lord Deputy). Nieznana jest dokładna data powstania tego urzędu. Urząd ten został zniesiony po utworzeniu Wolnego Państwa Irlandzkiego w 1922 r. Jego kompetencje zostały podzielone między gubernatora Wolnego Państwa Irlandzkiego i gubernatora Irlandii Północnej.

Królewski Order Wiktorii (ang. The Royal Victorian Order) – brytyjski order. Został ustanowiony przez królową Wiktorię 21 kwietnia 1896 r. Przyznawany jest osobom, które oddały szczególne zasługi osobie monarchy brytyjskiego. Główną przyczyną powstania orderu był fakt, iż dwa pozostałe odznaczenia, które monarcha brytyjski może nadawać bez konsultacji z rządem – Order Podwiązki i Order Ostu – mają ściśle limitowaną liczbę jednocześnie żyjących kawalerów. Ponadto należą one do najwyższych honorów państwowych i winny być przyznawane tylko postaciom najwybitniejszym. Królewski Order Wiktorii może być nadawany bez żadnych ograniczeń, wobec czego jest najczęściej stosowaną formą symbolicznych podziękowań monarchów dla swoich współpracowników, czy osób w inny sposób zasłużonych dla nich.

Był autorem wspomnień i książek z zakresu wojskowości, m.in.

Report of General Sir John French upon his inspection of the Canadian Military Forces, Ottawa, 1910

The despatches of Sir John French: I Mons, II the Marne, III The Aisne, IV Flanders, Chapman & Hall, London, 1914

The despatches of Lord French...And a complete list of the officers and men mentioned,Chapman & Hall, London, 1917

The German and small nations: an interview with Lord French ,J J Keliher & Co, London, 1917

1914, Constable & Co, London, 1919

Some war diaries, addresses and correspondence, wyd. Edward Gerald French (syn), Herbert Jenkins, London, 1937

Tytuł odziedziczył jego syn John Richard Lowndes French (1881-1958), jako 2. hrabia Ypres. Kolejny, 3. hrabia, John Richard Charles Lambart French, (1921-1988), syn poprzedniego zmarł bezpotomnie, w związku z czym tytuł wygasł.

Komandor (kmdr) – wojskowy stopień oficerski w polskiej Marynarce Wojennej, odpowiadający pułkownikowi w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych. Jego odpowiedniki znajdują się także w marynarkach wojennych innych państw.

Horatio Herbert Kitchener, 1. hrabia Kitchener KG, KP, GCB, OM, GCSI, GCMG, GCIE (ur. 24 czerwca 1850 w Ballylongford, Hrabstwo Kerry, Irlandia, zm. 5 czerwca 1916 na zachód od Orkadów), brytyjski wojskowy, marszałek polny i polityk.

Literatura

K.A Zalesskij. I mirowaja wojna. Prawitieli i wojennaczalniki. Wyd. WECZE Moskwa 2000.