John McLaughlin - muzyk - Polski Serwis Naukowy

Al Di Meola, John McLaughlin i Paco de Lucía, lata 80. XX wieku.

John McLaughlin (ur. 4 stycznia 1942 w Doncaster) – angielski gitarzysta jazzowy.

Po etapie grywania w Anglii z różnymi muzykami bluesowymi, rockowymi i jazzowymi (płyta Extrapolation nagrana z Johnem Surmanem), w roku 1969 przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, gdzie dołączył do grupy Lifetime Tony'ego Williamsa.

Następnie grał z Milesem Davisem na jego płytach: In a Silent Way, Bitches Brew, Big Fun i A Tribute to Jack Johnson.

Bootleg – angielski termin oznaczający nagranie muzyczne rozpowszechniane bez zgody autora; nagranie pirackie. Wiele osób do określenia nielegalnych nagrań z koncertów używa terminu ROIO - Records of Illegitimate/Indeterminate Origin czyli "nagrania o nielegalnym/nieokreślonym pochodzeniu".

Miles Dewey Davis III (ur. 26 maja 1926 w Alton w Illinois, zm. 28 września 1991 w Santa Monica w Kalifornii) – amerykański trębacz, lider grup jazzowych i kompozytor, uznawany za jednego z najbardziej znaczących i innowacyjnych muzyków dwudziestego wieku. Stał na czele niemal każdego istotnego etapu rozwoju jazzu od czasów drugiej wojny światowej po lata dziewięćdziesiąte. Pojawił się na wielu spośród ważnych nagrań bebopowych, był prekursorem jazz rocka i nagrał pierwszy cool jazzowy album. Był jedną z osób odpowiedzialnych za rozwój jazzu modalnego, a jazz fusion powstało w wyniku jego współpracy z innymi muzykami w późnych latach sześćdziesiątych i wczesnych siedemdziesiątych. Free jazz był jedynym powojennym stylem, na który Davis nie miał znaczącego wpływu, jednakże był później uprawiany przez niektórych muzyków występujących w zespołach Davisa. Nagrania, razem z dorobkiem koncertowym jego licznych grup, odegrały kluczową rolę w procesie akceptacji jazzu jako gatunku muzycznego o trwałej wartości. Słynął z ospałego, melodycznego stylu i lakonicznej, czasem konfrontacyjnej osobowości. Był symbolem potencjału komercyjnego muzyki jazzowej.

W roku 1971 stworzył grupę The Mahavishnu Orchestra, obejmującą m.in. skrzypka Jerry'ego Goodmana, klawiszowca Jana Hammera, basistę Ricka Lairda i perkusistę Billy'ego Cobhama. Grupa zasłynęła przede wszystkim z wirtuozerii i monumentalnych form, takich jak utwór "Meeting of the Spirits" czy nagrane z udziałem orkiestry symfonicznej "Birds of Fire". Jego znakiem rozpoznawczym stała się dwugryfowa gitara oraz charakterystyczny, nerwowy sposób gry na gitarze.

Frank Vincent Zappa (ur. 21 grudnia 1940, zm. 4 grudnia 1993) – amerykański muzyk rockowy, jazzowy, wokalista, kompozytor oraz autor tekstów, lider zespołu The Mothers of Invention. Także aktor, reżyser, producent i scenarzysta filmowy.

Paco de Lucía, wł. Francisco Sánchez Gómez (ur. ) – hiszpański gitarzysta flamenco. Na cześć swojej matki Lucíi Gómez występuje pod scenicznym pseudonimem Paco de Lucía.

Po nagraniu 2 studyjnych płyt (w roku 1999 została odnaleziona i wydana również trzecia) oraz zagraniu setek koncertów, z których jeden został oficjalnie wydany (reszta do dziś istnieje w fanowskim obiegu jako bootlegi), McLaughlin w roku 1973 rozwiązał zespół.

McLaughlin znajdował się pod wpływem hinduskiego guru Śri Chinmoya (stąd pochodzi jego drugie imię – Mahavishnu). Został poznany z jego innym uczniem – Devadipem Carlosem Santaną. Już w roku 1972 wspólnie nagrali płytę będącą z jednej strony hołdem dla wielkiego saksofonisty – Johna Coltrane'a i jego mistycznej płyty A Love Supreme, a z drugiej wielkim pokazem wirtuozerii obu muzyków. W kolejnym roku McLaughlin współpracował z Santaną przy jego płycie Welcome. W drugiej połowie tego roku wyruszyli na wspólną trasę koncertową, z której bootlegowe nagrania przeszły do historii.

Extrapolation – debiutancki jazzowy album Johna McLaughlina nagrany w 1968 i wydany w styczniu 1969 roku w Wielkiej Brytanii. W Stanach Zjednoczonych został wydany w 1972 r.

Śri Chinmoy Kumar Ghose (ur. 27 sierpnia 1931 w Shakpura, zm. 11 października 2007 w Nowym Jorku) – Indyjski filozof, poeta, pisarz, autor piosenek, malarz, multiinstrumentalista, atleta, działacz na rzecz pokoju, nauczyciel jogi i medytacji, mistrz duchowy i pomysłodawca programu World Harmony Run, kandydat do pokojowej i literackiej nagrody Nobla.

Po tej krótkiej przerwie od prowadzenia własnego zespołu McLaughlin sformował ponownie Mahavishnu Orchestrę. W jej składzie znaleźli się: skrzypek Jean-Luc Ponty (już wcześniej uznany w środowisku jazzowej i rockowej awangardy za solowe płyty oraz współpracę z Frankiem Zappą i George'em Duke'em), młody perkusista Narada Michael Walden, operowa śpiewaczka i pianistka Gayle Moran i basista Ralphe Armstrong. Wspólnie nagrali 2 kolejne płyty studyjne i McLaughlin ponownie zmienił skład. W roku 1975 pojawiła się ostatnia płyta (już bez skrzypiec) MO ze Stu Goldbergiem na klawiszach. Po tym niezwykle intensywnym okresie elektrycznym McLaughlin zmienił trochę koncepcję muzyki.

Return to Forever – amerykański zespół jazzfusionowy założony i prowadzony przez pianistę Chicka Coreę. Razem z Weather Report i Mahavishnu Orchestra są uważani za promotorów sceny jazz fusion w latach 70.

Jazz – gatunek muzyczny, który powstał w początkach XX wieku na południu Stanów Zjednoczonych w Nowym Orleanie jako połączenie muzyki zachodnioafrykańskiej i europejsko-amerykańskiej. Stanowi połączenie muzyki ludowej, artystycznej i rozrywkowej.

W roku 1975 zawiązał razem z kilkoma hinduskimi muzykami akustyczną grupę Shakti. Poprosił wtedy o skonstruowanie specjalnej gitary (specjalne wyżłobienia nadawały jej bardziej hinduskie brzmienie, a przymocowane na pudle dodatkowe 7 strun – szersze tło brzmieniowe). W składzie znaleźli się przede wszystkim skrzypek L. Shankar i tablista Zakir Hussain. Wspólnie grali przez 3 lata. Potem McLaughlin ponownie wrócił do muzyki elektrycznej choć już w znacznie innej formie niż przedtem i z wyraźnym wpływem muzyki hinduskiej.

Billy Cobham właśc. William C. Cobham (ur. 16 maja 1944 r. w Panamie) – amerykański perkusista jazzowy, kompozytor i lider zespołu. Zdobył rozgłos na przełomie lat 60. i 70., gdy nawiązał współpracę z trębaczem jazzowym Milesem Davisem a zwłaszcza z występów w The Mahavishnu Orchestra. Wywarł wpływ na wielu muzyków młodszej generacji.

Lista 100 najlepszych gitarzystów wszech czasów wg magazynu Rolling Stone (ang. The 100 Greatest Guitarists Of All Time) – wydana w 2003 roku lista najlepszych gitarzystów, zarówno akustycznych jak i elektrycznych, wybranych przez krytyków amerykańskiego magazynu Rolling Stone.

Po krótkim okresie elektrycznym, wraz z zespołem One Truth Band ponownie wrócił na szczyty kariery dzięki akustycznemu triu gitarowemu. Guitar Trio zostało sformowane z wirtuozem flamenco Paco De Lucią oraz jazzrockowym gitarzystą Larrym Coryellem. Nie zdążyli jednak nagrać płyty (wydane zostało tylko DVD z roku 1979 z koncertu w Anglii zatytułowane Meeting of the Spirits) ze względu na problemy z narkotykami Larry'ego. Chętna do wydania płyty z koncertu wytwórnia poleciła poszukać kogoś mniej kontrowersyjnego i wybór padł na innego jazzrockowego gitarzystę Ala Di Meolę (uznanego za współpracę z legendarnym Return to Forever i wielokrotnie nagradzanego za autorskie albumy). Wspólnie udali się na światowe tournée i wydali płytę Friday Night in San Francisco w roku 1981. Rok później pojawił się również album studyjny Passion, Grace & Fire. Formacja koncertowała do 1983 r.

Jonas Hellborg (ur. 7 czerwca 1958 r.) – szwedzki gitarzysta basowy. Współpracował z takimi osobami jak John McLaughlin, Ustad Sultan Khan, Fazal Qureshi, Bill Laswell, Shawn Lane, Jens Johansson, Michael Shrieve, V. Selvaganesh, Mattias IA Eklundh and Buckethead.

Bitches Brew – album Milesa Davisa, nagrany między 19 a 21 sierpnia 1969 roku w Nowym Jorku. Na płycie wykorzystano elektryczne instrumenty, m.in. gitarę i pianino. Uznawana jest ona za jeden z najbardziej przełomowych albumów w historii jazzu i pionierski album stylu fusion[potrzebne źródło].

W międzyczasie McLaughlin przywołał do życia czwarty już skład The Mahavishnu Orchestra z Billem Evansem na saksofonie, Jonasem Hellborgiem na basie, Mitchellem Formanem na klawiszach i ponownie Billym Cobhamem na perkusji.

W późniejszym czasie McLaughlin podejmował się współpracy z wieloma innymi muzykami, nieraz tymi, z którymi grał w przeszłości. Do ważniejszych wydarzeń należy reaktywacja Guitar Trio w roku 1996, powtórzenie hinduskich klimatów wraz z Remember Shakti w latach 1997-2004 czy współuczestniczenie w koncercie Santany Hymns for Peace.

Jerry Goodman (ur. 16 marca 1949) – amerykański wirtuoz elektrycznych skrzypiec z Chicago – jest jednym z najwybitniejszych rockowych i jazz-rockowych skrzypków na świecie.

A Tribute to Jack Johnson – album nagrany przez Milesa Davisa w 1970 r. i wydany przez firmę nagraniową Columbia w 1971 r. Płyta poświęcona była pierwszemu wybitnemu afroamerykańskiemu bokserowi, mistrzowi świata – Jackowi Johnsonowi.

Ostatnio wydanymi płytami są utrzymane w klimatach współczesnego jazzrocka z elementami muzyki etnicznej płyty Industrial Zen i Floating Point oraz firmowana przez Chicka Coreę i Johna McLaughlina jazzrockowa podwójna płyta koncertowa Five Peace Band.

W roku 2003 został sklasyfikowany na 49. miejscu listy 100 najlepszych gitarzystów wszech czasów wg magazynu Rolling Stone.

Wybrana dyskografia

1969 Extrapolation

1970

My Goals Beyond

Devotion

1978

Electric Guitarist

Electric Dreams

1982

Belo Horizonte

Music Spoken Here

1988 Mediterranean Concerto

1990 Live at the Royal Festival Hall (John McLaughlin Trio)

1991 Que Alegria

1993

Time Remembered J.M. Plays Bill Evans

Tokyo Live (Free Spirits featuring John McLaughlin)

1994 After the Rain

1995 The Promise

1997 Heart of Things

2003 Thieves and Poets

2006 Industrial Zen

2008 Floating Point

2009 Five Peace Band (2CD; koncertowy, Chick Corea & John McLaughlin)

2010 To the One

Przypisy

Peter Buckley: The rough guide to rock. Rough Guides, 2003, s. 655. ISBN 9781843531050.
Rolling Stone's "The 100 Greatest Guitarists of All Time" Do you agree? (ang.). theinsider.com. [dostęp 2010-05-22].

Linki zewnętrzne

Strona oficjalna

Big Fun – podwójny album, na który złożyły się utwory nagrane przez Milesa Davisa pomiędzy listopadem 1969 r. a czerwcem 1972 r. oraz wydany przez firmę nagraniową Columbia w 1974 roku.

Carlos Santana (ur. 20 lipca 1947, w Autlán de Navarro, Meksyk) – muzyk, gitarzysta rockowy i jazzowy. Carlos Santana jest znany jako długoletni lider i jedyny stały członek grupy rocka latynoskiego Santana, jak i z solowej kariery.