Jon Fosse - Polski Serwis Naukowy

Jon Fosse.

Jon Fosse (ur. 29 września 1959 w Haugesund) - norweski pisarz i dramaturg, uznawany za jednego z najwybitniejszych współczesnych dramatopisarzy europejskich. Pisze w języku nynorsk.

Dorastał w Strandebarm w regionie Hordaland. Obecnie mieszka w Bergen. Zadebiutował w 1983 powieścią Raudt, svart (Czerwone, czarne). Jego pierwsza sztuka teatralna Og aldri skal vi skiljast (I nigdy się nie rozłączymy) wystawiona została w 1994.

Jest autorem powieści, poezji, książek dla dzieci, esejów i sztuk teatralnych. Jego twórczość zalicza się do norweskiego postmodernizmu. Książki Fossego przetłumaczono na ponad 40 języków, w tym polski, a dramaty wystawiono na ponad 120 scenach świata. O jego znaczeniu niemiecki tygodnik "Die Woche" napisał: Na początku był Henryk Ibsen, następnie nie było nic, a teraz mamy Jona Fossego.

Federico García Lorca (ur. 5 czerwca 1898, zm. 19 sierpnia 1936) – hiszpański poeta i dramaturg, pamiętany także jako malarz, pianista i kompozytor. Sztandarowy przedstawiciel Pokolenia 27.
Nynorsk (norw. nowonorweski) - jeden z dwóch urzędowych standardów pisanego języka norweskiego. Drugim standardem jest znacznie bardziej popularny bokmål.

Twórczość

Pisarz wychował się i mieszka na zachodnim wybrzeżu Norwegii (Vestlandet), dlatego też akcję swoich utworów umieszcza często w tych właśnie realiach. Fosse mówi o sobie, że nie był zdolnym uczniem. Jako dwudziestolatek zdał maturę i przeprowadził się do Bergen, by rozpocząć studia.

Jego debiut powieściowy (Raudt, svart) ukazał się w 1983 roku, niedługo potem pisarz wydał książkę Stengd gitar (Zamknięta gitara) (1985) i tomik poezji Engel med vatn i augene (Anioł z wodą w oczach) (1986). W 1989 roku wraz z Alf-Kåre Bergiem napisał książkę dla dzieci Uendelig seint (Nieskończenie późno), za którą otrzymał Nagrodę Literacką dla Literatury Dziecięcej w Języku Nynorsk (Den Nynorske barnelitteraturprisen). Była to pierwsza z wielu nagród, którymi uhonorowano Jona Fossego.

Teatr im. Stefana Jaracza w Łodzi jest najstarszym łódzkim teatrem, kontynuatorem tradycji najstarszej stałej sceny w mieście uruchomionej 6 października 1888 z inicjatywy Łucjana Kościeleckiego przy ul. Piotrkowskiej. Inauguracyjną sztuką wystawioną w teatrze było "Małżeństwo Apfel" Kazimierza Zalewskiego. Po pożarze gmachu przy ul. Piotrkowskiej, teatr został przeniesiony do budynku przy ul. Cegielnianej 63 (obecnie ul. Jaracza 27), gdzie działa do dziś. Zanim teatr zyskał jako patrona Stefana Jaracza, znany był jako Teatr Polski a później jako Teatr Miejski. W czasie II wojny światowej teatr działał jako niemiecki Theater zum Litzmannstadt. Po wyzwoleniu zespół Teatru Wojska Polskiego kierowany przez Władysława Krasnowieckiego, obrał sobie jako swoją siedzibę gmach obecnego teatru. Po przeniesieniu się w 1949 roku części zespołu Teatru Wojska Polskiego do Warszawy, teatrowi nadano imię Stefana Jaracza.
Izabella Cywińska (ur. 25 marca 1935 w Kamieniu Puławskim) – polski reżyser teatralny i filmowy, krytyk filmowy, była minister kultury, od 2008 dyrektor artystyczny Teatru Ateneum w Warszawie.

Fosse nie tylko pisze książki, ale także tłumaczy je na nynorsk (m.in. utwory Federico Garcíi Lorki), jest autorem "tłumaczenia" na nynorsk napisanego przez Henryka Ibsena w bokmålu poematu dramatycznego Peer Gynt. Od 1994 wraz z innym norweskim pisarzem Janem Kjærstadem redaguje czasopismo "Bøk" ("Książka"). Piastuje także ważne funkcje w norweskich stowarzyszeniach pisarzy.

Teatr Polski w Poznaniu - zbudowany w latach 1873 - 1875 po długoletnich staraniach na uzyskanie zgody rządu pruskiego, wg projektu Stanisława Hebanowskiego. Budynek stanął na podwórzu kamienicy w Poznaniu przy ul. 27 Grudnia (wówczas ul. Berlińska). Dziś jest widoczny, ponieważ podczas walk w 1945 roku owa kamienica została zniszczona. Budowa została sfinansowana ze składek społecznych (świadczy o tym napis "Naród Sobie"). Teatr pełnił ważną funkcję w zachowaniu polskości, będąc stałą sceną, na której wystawiano w języku polskim.
Bokmål (do 1929 w postaci riksmålu) - jeden z dwóch urzędowych standardów pisanego języka norweskiego, wywodzący się z języka duńskiego. Drugim jest stosunkowo rzadko używany nynorsk (do 1929 znany jako landsmål).

W 1994 Fosse zadebiutował na deskach Sceny Narodowej w Bergen (Den Nationale Scene) sztuką Og aldri skal vi skiljast (I nigdy się nie rozłączymy). Od tamtej pory napisał 25 sztuk teatralnych. Jego najbardziej znane dramaty to Namnet (Imię) (1995) i Barnet (Dziecko) (1997).

Peer Gynt (czyt. Per Gynt) to dramat wierszem Henrika Ibsena . Wystawiony po raz pierwszy 24 lutego 1876 roku w Christianii (obecnie Oslo); w tłumaczeniu polskim we Lwowie roku 1910. Zawiera przesłanie filozoficzne wynikające z krytyki postaw Norwegów (rodaków Ibsena): zapatrzenia w samych siebie i duchowej bezpłciowości; widoczne są wpływy utworów folklorystycznych. Na zamówienie Ibsena Edward Grieg napisał muzykę do wybranych scen dramatu, z których do dzisiaj bardzo popularna jest dwuczęściowa suita pod tym samym tytułem.
Norwegia, Królestwo Norwegii (bokmål Norge, Kongeriket Norge, nynorsk Noreg, Kongeriket Noreg) – państwo położone w Europie Północnej na Półwyspie Skandynawskim. Administracyjnie podlegają Norwegii też Jan Mayen, archipelag Svalbard, Wyspa Bouveta, Wyspa Piotra I i Ziemia Królowej Maud na Antarktydzie (dwie ostatnie zgodnie z Traktatem Antarktycznym). Nazwa kraju pochodzi od Nordvegen co znaczy droga na północ.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)