José Echegaray y Eizaguirre - Polski Serwis Naukowy

José Echegaray y Eizaguirre (ur. 19 kwietnia 1832 w Madrycie, zm. 4 września 1916 tamże) – hiszpański matematyk, inżynier, dramatopisarz i polityk, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1904.

Biografia

Syn profesora filologii klasycznej, pochodził z rodziny o korzeniach baskijskich. W wieku lat 14 uzyskał tytuł bakałarza nauk filozoficznych i podjął studia matematyczne na uniwersytecie w Madrycie. Po ich ukończeniu pracował jako wykładowca matematyki na tamtejszej politechnice, jednocześnie studiując ekonomię, filozofię i geologię, by w końcu zająć się polityką. Był posłem, prezesem Banku Hiszpanii oraz szefem resortu pracy, a później ministrem finansów.

Uważany jest za jednego z najwybitniejszych matematyków ówczesnej doby: jego największą zasługą dla rozwoju hiszpańskich nauk ścisłych było rozpowszechnienie w Hiszpanii geometrii według Michela Chaslesa, teorii Galois oraz funkcji eliptycznych. Inny współczesny mu matematyk, Julio Rey Pastor powiedział o nim: Dla hiszpańskiej matematyki XIX wiek zaczyna się w 1856 r., zaczyna się z Echegerayem.

Pedro Calderón de la Barca (ur. 17 stycznia 1600 w Madrycie, zm. 25 maja 1681 tamże) – barokowy poeta i dramaturg hiszpański działający w hiszpańskim Złotym Wieku, uważany za następcę Lope de Vegi.

Évariste Galois (ur. 25 października 1811 r. w Bourg-la-Reine k. Paryża, zm. 31 maja 1832 r. w Paryżu) – francuski matematyk o dużych zasługach dla rozwoju algebry, w szczególności zagadnienia rozwiązywalności równań wielomianowych.

Twórczość literacka

Debiutował późno, w wieku lat 42, sztuką Książeczka czekowa, mimo to okazał się bardzo płodnym autorem, pozostawiając po sobie dorobek ponad 60 komedii i dramatów. Jego twórczość cechuje wierność tradycji klasycznego teatru hiszpańskiego - pojawiają się w niej liczne nawiązania do dzieł Calderona de la Barca, wątki religijne i moralistyczne, widać także skłonność do sentymentalizmu, tematyka oscyluje wokół konfliktów moralnych związanych z wiernością małżeńską, honorem i rycerskością. W późniejszych utworach zauważalne są wpływy twórczości Henryka Ibsena, a do głosu dochodzi poetyka naturalistyczna.

W 1894 roku został członkiem Hiszpańskiej Akademii Królewskiej, dziesięć lat później, w 1904 roku, wspólnie z Frederikiem Mistralem, otrzymał literacką Nagrodę Nobla - w uznaniu zasług "dla odrodzenia tradycji hiszpańskiego dramatu".

Baskowie – naród zamieszkujący tereny na granicy Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską. W chwili obecnej żyje około 10 milionów Basków, z czego 2,3 miliona w Hiszpanii, około 285 tysięcy we Francji i kilka milionów na emigracji (głównie w Ameryce Łacińskiej).

A.B. (łac. artium baccalaureus), znane też jako angielskie B.A. (ang. Bachelor of Arts) - bakalaureat - niższy stopień wprowadzający otrzymującego go bakałarza do kariery naukowej. Stosowany był już w średniowieczu i nadal został zachowany w wielu systemach kształcenia np. w Stanach Zjednoczonych lub Kościele katolickim.

Najważniejsze dzieła

En el puno de la espada [W rękojeści szpady], 1875
O locura o santidad [Głupota czy świętość], 1877
Galeoto, 1881, wyd. pol.1894.

Bibliografia

Literatura świata, Encyklopedia PWN, Warszawa, 2007
Grzegorz Górny, Leksykon laureatów literackiej Nagrody Nobla, Kraków, 1993
Mały słownik pisarzy świata, Wiedza Powszechna, Warszawa, 1972.

Linki zewnętrzne

Komedia (łac. comoedia, z gr. κωμῳδία komodia, od wyrazów κῶμος komos – pochód i ᾠδή ode – pieśń) – jeden z trzech, obok tragedii i dramatu właściwego, gatunków dramatycznych. Komedie cechuje pogodny nastrój, komizm, najczęściej żywa akcja i szczęśliwe dla bohaterów zakończenie. Komedia rozwijała się już w starożytnej Grecji i Rzymie. Przedstawia komicznie sytuacje i wady bohaterów.

Nagroda Nobla – wyróżnienie przyznawane za wybitne osiągnięcia naukowe, literackie lub zasługi dla społeczeństw i ludzkości, ustanowione ostatnią wolą fundatora, szwedzkiego przemysłowca i wynalazcy dynamitu – Alfreda Nobla.