Josef Wagner - Polski Serwis Naukowy

Grupa volksdeutschów po otrzymaniu z rąk Adolfa Hitlera złotych odznak NSDAP za zasługi dla III Rzeszy podczas kampanii wrześniowej w Polsce. Od lewej: Ludwig Wolff z Łodzi, Otto Ulitz z Katowic, gauleiter Josef Wagner, burmistrz Rudolf Wiesner z Bielska-Białej, obergruppenfuhrer Werner Lorenz, senator Erwin Hasbach z Ciechocinka, baron Gero von Gersdorff z Wielkopolski, Weiss z Jarocina.

Josef Wagner (ur. 12 stycznia 1899 w Algrange w Lotaryngii, zm. 2 maja 1945 w Berlinie[?]) – od 1935 nazistowski gauleiter niemieckiej prowincji Śląsk w czasach III Rzeszy.

Karl Hanke (ur. 24 sierpnia 1903 w Lauban, ob. Lubań - zm. 8 czerwca 1945 w Neudorf, ob. Nová Ves nad Popelkou) – sekretarz osobisty Josepha Goebbelsa, Gauleiter Śląska.

Prowincja Dolny Śląsk (niem. Provinz Niederschlesien) - prowincja pruska utworzona w 1919 roku z części Śląska, ze stolicą we Wrocławiu. Oprócz Śląska obejmowała także część Łużyc i ziemię kłodzką.

Urodził się w katolickiej rodzinie górnika Nicholasa Wagnera w Algringen (obecnie Algrange). Ukończył szkołę nauczycielską w Wittlich. Walczył podczas I wojny światowej na froncie zachodnim i trafił do francuskiej niewoli. Po 1918 mieszkał w Fuldzie i Bochum gdzie w 1922 wstąpił do NSDAP.

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

Claus Philipp Maria Schenk Graf von Stauffenberg (ur. 15 listopada 1907 w Jettingen w Bawarii, zm. 21 lipca 1944 w Berlinie) – oficer niemiecki (pułkownik), szef sztabu armii rezerwowej. Należał do grupy spiskowców, którzy zaplanowali i zrealizowali nieudany zamach na życie Hitlera 20 lipca 1944 w kwaterze führera zwanej Wilczym Szańcem koło Kętrzyna na Mazurach. Stauffenberg podłożył bombę w baraku, w którym odbywała się narada wyższych dowódców Wehrmachtu z udziałem Hitlera. Wybuch bomby jedynie lekko zranił Hitlera, a Stauffenberg został aresztowany jak większość zamachowców już następnego dnia. Został rozstrzelany natychmiast po pojmaniu.

Kariera w NSDAP

W 1923 założył lokalną grupę nazistowską w Bochum. W 1928 mianowany gauleiterem Południowej Westfalii. W tym samym roku wybrany z ramienia NSDAP do Reichstagu jako jeden z najmłodszych nazistów wśród 12 pierwszych posłów tej partii w parlamencie. Od 1935 nadprezydent niemieckich prowincji śląskich, także po ich zjednoczeniu w 1938 roku.

Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników (. Podczas procesów norymberskich partia została uznana za organizację zbrodniczą odpowiedzialną za szereg zbrodni przeciwko ludzkości.

Volksdeutscher (pol. etniczny Niemiec, liczba poj. r.m.) – określenie stosowane w pierwszej połowie XX wieku wobec osób pochodzenia niemieckiego, niezamieszkujących Niemiec, którzy nie posiadali niemieckiego ani austriackiego obywatelstwa (Reichsdeutscher) w takich państwach jak Francja, Belgia, Dania, Luksemburg, część Szwajcarii oraz na obszarach dawnego osadnictwa niemieckiego w Polsce (Poznańskie, Górny Śląsk, Pomorze Gdańskie, Łódź i inne), w Czechosłowacji (Kraj Sudetów), Rumunii, czy na Litwie (okręg Kłajpedy).

Upadek

W styczniu 1941 prowincję Śląsk podzielono na rozkaz Hitlera na dwie prowincje: dolnośląską, na czele której stanął Karl Hanke i górnośląską, nad którą władzę objął Fritz Bracht. 9 listopada 1941 Wagner został pozbawiony przez Hitlera wszystkich urzędów, po czym wrócił do Bochum. W 1942 został usunięty z NSDAP. W 1944 został aresztowany przez gestapo po zamachu von Stauffenberga na Adolfa Hitlera. Okoliczności jego śmierci są niejasne – został skazany przez sąd partyjny na karę śmierci lub zabity w czasie walk o Berlin w 1945.

Ludwig Wolff (ur. 1908 w Pabianicach, zm. w 1988) – niemiecki polityk (NSDAP) oraz SS-Führer. Był deputowanym do Reichstagu III Rzeszy (IV kadencja; 1939-1945) z terenu Kraju Warty.

Zamach 20 lipca – nieudany zamach stanu, mający na celu m.in. zabicie Adolfa Hitlera, przeprowadzony 20 lipca 1944 przez oficerów Wehrmachtu pod przywództwem pułkownika Clausa von Stauffenberga.

Poglądy i działalność

Na jego rozkaz zmieniono herb Wrocławia usuwając z niego literę W kojarzącą się gauleiterowi Wagnerowi zbyt słowiańsko. Podejmował też naciski na duchowieństwo aby nie wygłaszało na terenie Śląska kazań w języku polskim. W 1935 w przemowie do nauczycieli w Bochum powiedział: "Wyjaśniam wam, że po każdej mszy lub kazaniu w języku polskim na moim terenie, będę u kardynała. Z księdzem, który taką mszę odprawił, przeprowadzę osobistą rozmowę w moim biurze. Znikną również polskie książeczki do nabożeństwa". Na podstawie dyrektywy do starostów z 27 października 1936 Josef Wagner nakazał kontynuowanie zmieniania nazw miejscowości na Śląsku z "obcego" brzmienia polskiego na niemieckie, w związku z czym do 1937 zniemczono 1280 nazw górnośląskich miejscowości oraz 606 nazw terenowych takich jak łąki, lasy, rzeki itp.

Złota odznaka NSDAP (niem.Goldenes Parteiabzeichen), oficjalnie Goldenes Ehrenzeichen der NSDAP) − specjalna i prestiżowa odznaka nazistowskiej partii NSDAP. Osoby, które dekorowano tym odznaczeniem należały do elity III Rzeszy.

Rudolf Ernest Wiesner (ur. 11 grudnia 1890 w Aleksandrowicach na Śląsku Cieszyńskim, zm. 14 czerwca 1974 we Fritzlar w Hesji) – działacz mniejszości niemieckiej na Śląsku Cieszyńskim, senator RP (1935–1939), burmistrz Bielska w latach 1939–1945.

Wybrane prace

Leitfaden der Hochschule für Politik der NSDAP, Munich 1933, opublikowane przez Hochschule für Politik der NSDAP

Die Reichsindexziffer der Lebenshaltungskosten. Ein Beitrag zu ihrer Reform (Munich 1935), Würzburg 1935

Die Preispolitik im Vierjahresplan, Jena 1938

Gesunde Preispolitik, Dortmund 1938

Linki zewnętrzne

Biografia i fotografia (niem.). [dostęp 2010-04-29].

Biografia (niem.). [dostęp 2010-04-29].

Wagners Personal-Karte für Lehrer (niem.). [dostęp 2010-04-29].

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Josef Wagner