Podpis Branta

Thayendanegea lub Joseph Brant (czasami Brandt albo Brand) (ur. ok. 1742 w dolinie Ohio, zm. 24 listopada, 1807 nad jeziorem Ontario) - był wodzem (sachem) Mohawków i oficerem w wojsku brytyjskim podczas rewolucji amerykańskiej, wybitnym wojskowym i dyplomatą, znanym do dziś w Kanadzie i USA.

Biografia

Pomnik Branta w Brantford

Urodził się jako Thayendanegea na terenach łowieckich Mohawków nad rzeką Cuyahoga w dolinie Ohio (w pobliżu dzisiejszego miasta Akron). Już jako nastolatek brał udział w bitwach z białymi i innymi plemionami, ale także uczęszczał do brytyjskiej szkoły misyjnej. Z czasem stał się jednym z najbardziej znanych północnoamerykańskich Indian swoich czasów - uczestnikiem brytyjskiej wojny z Indianami i Francuzami i amerykańskiej wojny o niepodległość - odegrał m.in. istotną rolę w przekonaniu Ligi Irokezów do opowiedzenia się po stronie Brytyjczyków przeciw prącym na ziemie Indian osadnikom ze zbuntowanych kolonii.

Chociaż przez współczesnych przedstawiany był zwykle jako krwawy pogromca Amerykanów, to późniejsi historycy znaleźli liczne przykłady sytuacji, w których starał się łagodzić konflikty i bronić niewinnych ofiar walk. Z czasem zyskał wykształcenie, doświadczenie, sławę i posłuch, stając się tłumaczem misjonarzy i polityków, kupcem i negocjatorem, irokeskim wodzem wojennym i utalentowanym dyplomatą. W imieniu Mohawków wynegocjował m.in. utworzenie istniejącego do dziś rezerwatu Grand River w Ontario.

Pomnik Branta w Ottawie

Spotykał się m.in. z prezydentem Jerzym Waszyngtonem, dwukrotnie podróżował też na dwór królewski w Londynie (gdzie powstały dwa z kilku jego portretów). Choć wytrwale zabiegał o panindiańskie zjednoczenie wodzów różnych plemion w walce z ekspansją USA, to tego celu nie udało mu się nigdy w pełni osiągnąć. Jednak żyjąc w trudnych czasach na pograniczu ścierających się kultur i interesów, umiejętnie jak rzadko kto poruszał się między nimi, starając się łagodzić nieuniknione konflikty i dbać o swoich współplemieńców.

Panindianizm - współczesne zjawisko społeczne polegające na osiąganiu lub dążeniu do ponadplemiennej jedności tubylczych ludów Ameryki Północnej, zwanych Indianami.

Termin rewolucja amerykańska odnosi się do wydarzeń oraz idei, których rezultatem było oddzielenie się trzynastu kolonii północnoamerykańskich od Wielkiej Brytanii oraz ich przekształcenie w Stany Zjednoczone Ameryki.

Trzykrotnie żonaty (w tym z córką amerykańskiego przedsiębiorcy), zmarł w domu nad jeziorem Ontario, w którym mieści się obecnie muzeum jego imienia. W 1850 roku szczątki Josepha Branta przeniesiono w procesji młodych Mohawków z Grand River do odległej o 55 km Królewskiej Kaplicy Mohawków w Brantford - mieście nazwanym od jego nazwiska (w 1886 roku stanął tam też pomnik wodza). Jego postać jest jedną z czternastu rzeźb wybitnych dowódców z dziejów Kanady, uhonorowanych współcześnie pomnikiem Valiants Memorial (fr. Monument aux Valeureux) w centrum Ottawy.

Mohawkowie (nazwa własna Kaniengehawa „Lud Krzemieni” lub Haudenosaunee „Lud Długich Domów”, alg. Mō häk „Pożeracze ludzi”) – północnoamerykańscy Indianie należący do ligi irokeskiej (nie należy mylić z plemieniem Mohave). W lidze nazywano ich „Oddźwiernymi Bramy Wschodu”, bowiem było to najbardziej na wschód wysunięte plemię z ligi irokeskiej, mieszkające w dolinie rzeki Mohawk we wschodniej części stanu Nowy Jork, pomiędzy dzisiejszymi miastami Albany i Utica.

Kanada (ang. i fr. Canada) – państwo położone w Ameryce Północnej, rozciągające się od Oceanu Atlantyckiego na wschodzie do Oceanu Spokojnego na zachodzie i Oceanu Arktycznego na północy. Na południu i północnym zachodzie graniczy ze Stanami Zjednoczonymi, granice morskie: na północy z Danią (Grenlandia) i na wschodzie z Francją (wyspy Saint-Pierre i Miquelon). Drugie państwo świata pod względem powierzchni (po Rosji) oraz 38. pod względem ludności. Kanada jest członkiem ONZ, NAFTA, Wspólnoty Narodów, Frankofonii, NATO, G8, APEC.

Zobacz też

Masakra w dolinie Wyoming

Bibliografia

Abler, Thomas S. "Joseph Brant" w: John A. Garraty i Mark C. Carnes, eds., American National Biography. New York: Oxford University Press, 1999. ISBN 0-19-520635-5.

Cassar, George. Beyond Courage: the Canadians at the Second Battle of Ypres. Oberon Press, 1985. ISBN 0-88750-601-1.

Chalmers, Harvey i Ethel Brant Monture, Joseph Brant: Mohawk. Michigan State University Press, 1955.

Dictionary of Hamilton Biography (Vol I, 1791-1875) Thomas Melville Bailey, W.L. Griffin Ltd. s.143 1981

Graymont, Barbara. The Iroquois in the American Revolution. Syracuse, New York: Syracuse Univ. Press, 1972. ISBN 0-8156-0083-6.

Graymont, Barbara. "Joseph Brant" Dictionary of Canadian Biography. 2000. wersja online

Jackson, Ray D. i Susan M. Jackson. America's Youngest Warriors, Volume III. Tempe, AZ, Veterans of Underage Military Service, 2006. ss. 579-582. ISBN 0-9656093-3-2.

Johnson, Michael. Tribes of the Iroquois Confederacy. Oxford, Osprey Publishing, 2003. ISBN 1-84176-490-6.

Kelsay, Isabel Thompson. Joseph Brant, 1743 - 1807, Man of Two Worlds. Syracuse, New York: Syracuse University Press, 1984. ISBN 0-8156-0182-4 (hardback); ISBN 0-8156-0208-1 (1986 paperback).

Loyalist Families of the Grand River Branch, United Empire Loyalists' Association of Canada. Toronto, Pro Familia Publishing, 1991. ISBN 0-9692514-5-9.

Merrell, James H. Into the American Woods: Negotiators on the Pennsylvania Frontier. New York, W.W. Norton, 1999. ISBN 0-393-31976-8.

Nash, Gary B. The Unknown American Revolution: The Unruly Birth of Democracy and the Struggle to Create America. New York, Viking, 2005. ISBN 0-670-03420-7.

O'Donnell, James. "Joseph Brant" w: R. David Edmunds, ed., American Indian Leaders: Studies in Diversity."" University of Nebraska Press, 1980, ss. 21-40. ISBN 0-8032-6705-3.

Prevost, Toni Jollay. Indians From New York in Ontario and Quebec, Canada: A Genealogy Reference, Volume Two. Bowie, MD, Heritage Books, 1995. ISBN 0-7884-0257-9.

Stone, William L. Life of Joseph Brant - Thayendanegea: Including the Border Wars of the American Revolution, and Sketches of the Indian Campaigns of Generals Harmar, St. Clair, and Wayne, and Other Matters Connected with the Indian Relations of the United States and Great Britain, From the Peace of 1783 to the Indian Peace of 1795. New York, Alexander V. Blake, 1838. Volumes I-II.

Taylor, Alan. The Divided Ground: Indians, Settlers, and the Northern Borderland of the American Revolution. New York, Alfred A. Knopf, 2006. ISBN 0-679-45471-3.

Volwiler, Albert T. George Croghan and the Westward Movement, 1741-1782. Lewisburg, PA, Wennawoods Publishing, 2000. Pierwsze wydanie 1926. ISBN 1-889037-22-2.

Williams, Glenn F. Year of the Hangman: George Washington's Campaign Against the Iroquois. Yardley: Westholme Publishing, 2005. ISBN 1-59416-013-9.

Linki zewnętrzne

Biografia w Dictionary of Canadian Biography Online (ang.)

Biografia w Dictionnaire biographique du Canada en ligne (fr.)