Ten artykuł dotyczy angielskiego pisarza. Zapoznaj się również z: Józef Korzeniowski.

Tablica ku czci Józefa Konrada Korzeniowskiego w Krakowie przy ul. Poselskiej, na miejscu, gdzie stał dom, w ktorym pisarz jako chłopiec mieszkał w 1869

Bark Otago pod pełnymi żaglami, drobnicowiec, którego był kapitanem w latach 1888-1889. Ilustracja z pierwszego wydania Zwierciadła morza (1906) sporządzona według wskazówek autora

Willa "Konstantynówka" w Zakopanem, miejsce pobytu Josepha Conrada w 1914

Pomnik Józefa Korzeniowskiego w Gdyni

Popiersie Josepha Conrada w Alei Sław na Skwerze Harcerskim w Kielcach

Joseph Conrad, właściwie Józef Teodor Konrad Korzeniowski herbu Nałęcz (ur. 3 grudnia 1857 w Berdyczowie, zm. 3 sierpnia 1924 w Bishopsbourne) – pisarz i publicysta polskiego pochodzenia, tworzący w języku angielskim.

Józef Korzeniowski był synem pisarza Apollona Korzeniowskiego. Nie ukończywszy gimnazjum wyjechał w 1874 do Francji i zaciągnął się na statek jako prosty marynarz. W 1894 osiadł w Anglii i poświęcił się pracy pisarskiej; zaledwie rok później wydał pierwszą powieść Szaleństwo Almayera. Publikując na obczyźnie używał pseudonimu Joseph Conrad, który utworzył z imion: Józef i Konrad.

Wybitna twórczość Korzeniowskiego pozostaje zjawiskiem odosobnionym w literaturze światowej, łącząc w sobie nurt romantyzmu z pozytywizmem, symbolizmu z impresjonizmem. Michał Choromański w tytule jednej z powieści nazwał Josepha Conrada Słowackim Wysp Tropikalnych. Większość przekładów na język polski jest dziełem kuzynki pisarza Anieli Zagórskiej.

Biografia

W 1861 rodzice Korzeniowskiego zostali zesłani za działalność przeciwko caratowi w głąb Rosji, do Wołogdy. Jego wuj, Stefan Bobrowski był jednym z przywódców powstania styczniowego. Po śmierci Ewy z Bobrowskich - matki pisarza - 11 kwietnia 1865 roku w Czernihowie (okolice Kijowa) zaopiekował się nim jej brat - Tadeusz Bobrowski. Po powrocie ojca, Apolla Korzeniowskiego, z wygnania w 1867 zamieszkali w Krakowie, gdzie pisarz uczył się w gimnazjum św. Anny, lecz szkoły nie ukończył. Apollo Korzeniowski zmarł 23 maja 1869. Jako siedemnastolatek w 1874 Korzeniowski wyjechał do Marsylii, gdzie pracował jako marynarz. Stąd wyruszył w swoją pierwszą w życiu podróż morską. Wróciwszy, usiłował popełnić samobójstwo z powodu długów, w które popadł, był też zamieszany w przemyt broni dla zwolenników Karola VII, pretendenta do tronu Hiszpanii. Podczas rejsów dwukrotnie zawijał do portów Zatoki Meksykańskiej (echa tych podróży pojawiły się w jego późniejszej twórczości). W lipcu 1878 roku wyjechał do Anglii i rozpoczął tam służbę w brytyjskiej marynarce handlowej. W roku 1886 uzyskał stopień kapitana i otrzymał obywatelstwo brytyjskie; w 1888 otrzymał nominację na kapitana barku "Otago"; doświadczenia z pierwszego samodzielnego kapitańskiego rejsu zawarł w powieści Smuga cienia.

Pływając jako marynarz na wielu statkach, zwiedził porty: na Dalekim Wschodzie, w Australii i Oceanii, Ameryce Środkowej; był też kapitanem statku parowego kursującego po Kongo (podróż 1890). W 1894 roku zrezygnował ze służby w marynarce i osiadł na stałe pod Londynem.

W roku 1889 zaczął pisać swoją pierwszą powieść, Szaleństwo Almayera, która ukazała się drukiem sześć lat później (29 kwietnia 1895). Jednak mimo uznania krytyki nie był pisarzem znanym - dopiero w 1916 roku wraz z ukazaniem się Gry losu zdobył popularność i wydobył się z nękających go problemów finansowych. Wszystkie jego książki są oparte na wątkach autobiograficznych, na tym, co Conrad przeżył, usłyszał lub zobaczył podczas swych podróży.

24 marca 1896 odbył się ślub pisarza z Jessie George, natomiast 15 stycznia 1898 urodził się syn, Borys. W 1906 urodził się drugi syn pisarza - John.

Choć jest uznawany za jednego z największych stylistów w całej angielskiej literaturze, to do końca życia mówił po angielsku z silnym obcym ("polskim") akcentem. Conrad znał biegle francuski, którego używał stosując ulubiony, marsylijski akcent. Znał też niemiecki. Pod koniec życia nosił się z zamiarem powrotu do Polski, ale zbyt wiele spraw trzymało go w Anglii. Wypowiadał się o sprawach polskich w publicystyce. Poparł m.in. pożyczkę, rozpisaną w 1920 roku w USA przez rząd walczącej z bolszewikami Polski.

Tablica upamiętniająca pisarzy Apolla Korzeniowskiego i jego syna Józefa Konrada Korzeniowskiego (Josepha Conrada) na kamienicy przy ul. Nowy Świat 47 w Warszawie, gdzie obaj mieszkali w 1861 r.

Kamienica przy ul. Nowy Świat 47 w Warszawie gdzie w roku 1861 mieszkali pisarze Apollo Korzeniowski i jego syn Józef Konrad Korzeniowski (Josepha Conrada), a w latach 1924-1929 kompozytor Karol Szymanowski

Twórczość

Problematykę powieści Conrada można określić jako psychologiczno-moralną. Akcja tych utworów przeważnie rozgrywa się na morzu, wśród marynarzy, w egzotycznej scenerii Oceanu Indyjskiego, jego wysp i archipelagów. Te specyficzne warunki życia na morzu stały się w jego powieściach doskonałym tłem dla rozważań na temat granic moralnych i etycznych. Conrad stawiał pytania, na które niełatwo odpowiedzieć. Jakie są granice odpowiedzialności człowieka w obliczu zagrożenia przychodzącego z zewnątrz? Czy przy zasadach moralnych i tych, które wyznacza etyka zawodu należy trwać za wszelką cenę, nawet wobec groźby utraty życia? Jakim próbom charakteru jest w stanie sprostać człowiek? Jakie jest znaczenie ludzkiej solidarności?

Moralistyka Conrada, a zwłaszcza konieczność dokonywania trudnych wyborów w sytuacjach ekstremalnych, poszukiwanie granic między dobrem a złem, między prawdą a fałszem, szukanie odpowiedzi na pytanie, czym jest honor człowieka - wszystko to ma wymiar ponadczasowy. Stąd popularność jego utworów np. w pokoleniu konspiratorów i członków ruchu oporu przeciw faszyzmowi w latach II wojny światowej, na co zwrócił uwagę m.in. Michał Choromański w książce Słowacki Wysp Tropikalnych. Postawy osobowe i wybory etyczne wobec zła absolutnego i załamania się lub braku normalnych mechanizmów społecznych są tematem wielu powieści Conrada. Sytuacje takie były jasno widoczne w wyborach i decyzjach uczestników konspiracji wobec świadomie wprowadzonego przez okupanta niemieckiego rozkładu moralnych podstaw funkcjonowania społeczeństwa.