Josif Hurko - Polski Serwis Naukowy

Josif Władimirowicz Romejko-Hurko (Gurko) (ros. Иосиф Владимирович Ромейко-Гурко) (28 lipca 1828, Nowogród Wielki (według innych źródeł wieś Burnejko w guberni mohylewskiej) - 28 stycznia 1901, wieś Sacharowo w guberni twerskiej) – feldmarszałek rosyjski.

X Wojna rosyjsko-turecka – konflikt między Rosją a Wielką Portą w latach 1877-1878. Na frontach działania wojenne toczyły się od 24 kwietnia 1877 do 31 stycznia 1878.

Namiestnicy carscy w Królestwie Polskim. Urząd namiestnika w Królestwie Polskim utworzony został na mocy Konstytucji Królestwa Polskiego z 27 listopada 1815 roku. W świetle tego dokumentu był oficjalnym przedstawicielem króla polskiego (czyli cesarza Rosji) w Warszawie. Mógł być mianowany spośród nobliwych obywateli Cesarstwa Rosyjskiego i Królestwa Polskiego, jednakże z wyjątkiem osób naturalizowanych.

Pochodził z białoruskiego rodu szlacheckiego herbu własnego. Syn generała Władimira Iosifowicza Hurki (1795-1852) i Tatiany Aleksandrowny baronówny Korff. Wychowanek Korpusu Paziów w 1846, służył w pułku huzarów gwardii cesarskiej. Uczestnik wojny krymskiej (1853-1856). Potem dowódca w 2. Dywizji Kawalerii Gwardii. W l. 1862-1866 będąc w świcie cara wykonywał administracyjne zadania związane z z reformami włościańskimi.

Bitwa pod Szipką - określenie serii bitew, które miały miejsce w czasie X wojny rosyjsko-tureckiej (1877-1878). Na przełęczy Szipka w Bułgarii czterokrotnie (w lipcu, w sierpniu, we wrześniu 1877 , a także w styczniu 1878) starły się armia rosyjsko-bułgarska i wojska osmańskie. Najkrwawsza z tych czterech wyjątkowo ważnych dla przebiegu wojny bitew, sierpniowa, pochłonęła ponad 10 tysięcy ofiar, w tym 3640 żołnierzy rosyjskich i ochotników bułgarskich.

Marszałek polny (czasem marszałek polowy) – najwyższy stopień wojskowy w wielu armiach lądowych świata. W Wielkiej Brytanii Field Marshal, w Niemczech Feldmarschall lub Generalfeldmarschall, w Rosji Фельдмаршал.

W wojnie rosyjsko-tureckiej (1877-1878) dowodząc od czerwca 1877 Oddziałem Przednim wykonał w lipcu marsz - manewr za Bałkany, za co był awansowany na generała-adiutanta, we wrześniu - październiku dowódca Zachodniego Oddziału Kawalerii pod Plewną, opanował Tymawę, zajął Szipkę oraz rozbił Turków pod Uflanami. Dowódca wojsk Gwardii, 28 października zajął Tylisz czym zakończył okrążenie Plewny, zwyciężał pod Jenizagrem. Opracował plan natarcia na Bałkany zimą 1877, w listopadzie nacierając opanował pozycje wyjściowe na przedgórzu Bałkanów. W grudniu dowodząc 70-tysięcznym oddziałem sforsował Bałkany, które były do tej pory uważane za niedostępne w okresie zimowym, i zajął Sofię rozbijając wojska tureckie pod Taszkisenem - 31 grudnia 1877. Kontynuując natarcie, rozbił Turków pod Fillipopolem 15 - 17 stycznia 1878 i zajął Adrianopol.

Warszawski Okręg Wojskowy (ros. Варшавский Военный Округ, dokładnie Warszawski Okręg Wojenny) – jeden z 14 okręgów wojskowych Imperium Rosyjskiego.

Wojna krymska (1853-1856) – wojna między Imperium Rosyjskim a imperium osmańskim i jego sprzymierzeńcami (Wielką Brytanią, Francją i Sardynią). Była pierwszym w historii konfliktem zbrojnym, którego przebieg relacjonowano na bieżąco i który uwieczniono na fotografiach.

W 1878 mianowany do stopnia generała kawalerii. W 1879 zostaje pomocnikiem wodza naczelnego Gwardii i Petersburskiego Okręgu Wojskowego. W latach 1879-1880 pełni obowiązki generał-gubernatora Petersburga, w latach 1882-1883 był generał-gubernatorem odeskim i dowódcą Odeskiego Okręgu Wojskowego.

Rusyfikacja na ziemiach polskich – proces, szczególnie nasilony w okresie zaborów, w którym państwo rosyjskie dążyło do wynarodowienia Polaków poprzez stopniowe narzucanie języka, kultury, sztuki, religii prawosławnej i zwyczajów rosyjskich. Silnej rusyfikacji poddano dzieci, ze względu na ich ubogą jeszcze znajomość kultury i języka polskiego.

Bitwa pod Plewną – jedna z najbardziej zaciętych bitew drugiej połowy XIX wieku stoczona pod twierdzą Plewna między armią turecką a połączonymi armiami rosyjską i rumuńską. Bitwa ta stanowiła część toczonej w latach 1877-1878 wojny rosyjsko-tureckiej na Bałkanach. Nieustępliwie broniona od lipca 1877 przez wojska tureckie twierdza skapitulowała dopiero w wyniku czwartego szturmu rosyjsko-rumuńskiego w grudniu 1877 roku.

W latach 1883-1894 był generał-gubernatorem warszawskim i dowódcą Warszawskiego Okręgu Wojskowego. Kierował budową twierdz i dróg strategicznych. Zaciekły zwolennik rusyfikacji. Wyrugował język polski ze szkół i urzędów, zaostrzył cenzurę oraz prześladował unitów. Od 1886 członek rosyjskiej Rady Państwa.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Wasilij Iosifowicz Romejko-Gurko (ur. 20 maja 1864 w guberni grodzieńskiej, zm. 11 listopada 1937 Rzym) – rosyjski wojskowy, generał kawalerii 1916, syn generała feldmarszałka I. W. Romejko-Gurko.

W grudniu 1894 w uznaniu zasług wojskowych awansowany do stopnia generała-feldmarszałka. Po wstąpieniu na tron Mikołaja II zdymisjonowany i skierowany w stan spoczynku. Resztę życia spędził we własnym majątku ziemskim.

Życie rodzinne

Żonaty z Marią Andrejewną hrabianką Salias de Tournemir (1838-1906), córką znanej ówcześnie pisarki Eugenii Tour. Dzieci: Władimir (1862—1927, działacz państwowy, współpracownik ministra spraw wewnętrznych), Wasilij (1864—1937, generał kawalerii, dowódca 6-go korpusu armijnego), Dmitrij (1872—1945, generał-major, dowódca 16-tej dywizji kawalerii), Nikołaj (1874 — po 1901), Aleksiej (1880 — ?).

Huzarzy (od Huzar węg. huszár – rozbójnik, najprawdopodobniej pochodzące od łac. cursarius korsarz) – węgierska lekkozbrojna jazda powstała w XV wieku. Pierwowzorem byli racowie, którzy po odrzuceniu kopii, tarcz i pozostałego uzbrojenia ochronnego przekształcili się w huzarów.

Kościół unicki (Unici) – chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, która przyłączyła się do Kościoła katolickiego na podstawie wzajemnej umowy wyznań i zachowując własny ryt liturgiczny, przyjmuje jednocześnie prymat papieża. Obok uznania prymatu papieża warunkiem koniecznym zawarcia unii jest istnienie sukcesji apostolskiej we wspólnocie aspirującej do katolicyzmu oraz apostolskiego symbolu wiary. Kościoły unickie zachowują częściową lub pełną (sui iuris) autonomię co do własnej organizacji – zależnie od ustaleń umowy.

Bibliografia

Bolszaja Sowietskaja Encykłopedia t. 7, Moskwa 1972.