Josquin des Prés - Polski Serwis Naukowy

Josquin des Prés

Josquin des Prés (Desprez, Jodocus Pratensis) (ur. 1450-1455, zm. 27 sierpnia 1521) – kompozytor i śpiewak flamandzki, dyrygent chórów kościelnych w Mediolanie, Rzymie, Ferrarze i Modenie.

Urodził się najprawdopodobniej na terenie ówczesnej Francji. Informacje dotyczące życia kompozytora oparte są głównie na nielicznych źródłach pośrednich i hipotezach. Przypuszcza się, że był uczniem Johannesa Ockeghema. Do roku 1479 przebywał jako śpiewak na dworze mediolańskim. Następnie śpiewał i dyrygował chórami kościelnymi w Rzymie, Cambrai, Modenie, Ferrarze, a po podboju królestwa mediolańskiego przez Francję służył na dworze króla Ludwika XII.

Ludwik XII (urodzony 27 czerwca 1462 w Château de Blois, zmarł 1 stycznia 1515 w Paryżu), książę Orleanu, później w latach 1498-1515 król Francji. Był wnukiem księcia Ludwika Orleańskiego (synem Karola Orleańskiego), i prawnukiem Karola V, z dynastii Walezjuszów.

Marcin Luter (niem. Martin Luther, ur. 10 listopada 1483 r. w Eisleben, zm. 18 lutego 1546 r. tamże) – niemiecki reformator religijny, teoretyk i inicjator reformacji, mnich augustiański, doktor teologii. Autor 95 tez potępiających praktykę sprzedaży odpustów, w których odrzucał możliwość kupienia łaski Bożej.

Zmarł 27 sierpnia 1521 r. w Condé-sur-l'Escaut w prowincji Hainaut, przy dzisiejszej granicy z Belgią, (ok. 60 km od Lille a o 35 km od Mons - w Belgii - miejsca urodzenia Orlanda di Lasso). W swoim testamencie przekazał kolegiacie Notre Dame w Condé-sur-l'Escaut dom i wszystkie swoje posiadłości, fundując sobie wieczyste wspominki polegające na śpiewaniu podczas uroczystych procesji, przed jego domem, jego własnych kompozycji. Cieszył się dużą sławą, był pierwszym kompozytorem, którego utwory drukowano za życia.

Ferrara - miasto w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania, w prowincji Ferrara, ok. 50 km na NNW od Bolonii, nad rzeką Pad, która płynie 5 km na północ od centrum. Wg danych na rok 2004 gminę zamieszkuje 130 461 osób, 322,9 os./km².

Motet (franc. le mot - słowo) – forma muzyczna, wokalna a cappella lub wokalno-instrumentalna, trwale obecna w muzyce od XIII do XIX wieku, pomimo zmian stylistycznych. Największą rolę odegrała w okresach średniowiecza i renesansu, gdy była głównym polem rozwoju polifonii. W wiekach późniejszych wchłaniała techniki wykształcone w innych formach, lub była używana jako archaizm.

Josquin des Prés komponował prawie wyłącznie muzykę wokalną. Twórczość jego obejmuje podstawowe gatunki muzyki religijnej tego okresu, czyli msze i motety, oraz świecką chanson. Twórczość mszalna obejmuje 18 cykli ordinarium, opartych na cantus firmus zaczerpniętym z chorału. W jego motetach cantus firmus, pochodzący z chorału lub muzyki świeckiej, wprowadzany jest często w trakcie utworu. Chansons wykazują ogromną różnorodność ukształtowań formalnych, kompozytor opracowywał wiersze prawie wszystkich form i typów tematycznych tych czasów. Wiele motetów utrzymanych jest też w technice przeimitowanej. Utwory Josquina des Prés, mimo stosowania licznych imitacji, są bardzo czytelne i przejrzyste. Uważany jest za najwybitniejszego kompozytora drugiej połowy XV w. oraz pierwszej ćwierci XVI w. Był zwany princeps omnium (książę wszystkich). Marcin Luter powiedział o Josquinie: "Inni muzycy robią z nutami to co potrafią, Josquin robi to co chce".

Mediolan (wł. Milano, łac. Mediolanum, lomb. Milan) – miasto i gmina w północnych Włoszech, stolica prowincji Mediolan i regionu Lombardia. Położone na północno-zachodnim skraju Niziny Padańskiej pomiędzy rzekami Ticino, Adda, Po i Alpami. Mediolan położony jest na wysokości 122 m n.p.m. Drugie co do wielkości po Rzymie miasto Włoch. Według danych na koniec 2005 roku gminę zamieszkuje 1 308 735 osób, 7191 os./km². Zajmuje powierzchnię 182 km².

Orlando di Lasso (Orlandus Lassus, Roland de Lassus, Roland Delattre) (1532 - 14 czerwca 1594) - był jednym z najwybitniejszych kompozytorów późnego renesansu.

Twórczość

msze:

Missa ad fugam

Missa Ave Maris Stella

Missa de Beata Virgine

Missa di dadi

Missa D'ung aultre amer

Missa Faisant regretz

Missa Fortuna desperata

Missa Gaudeamus

Missa Hercules Dux Ferrarie

Missa L'ami Baudichon

Missa La sol fa re mi

Missa L'homme arme sexti toni

Missa L'homme arme super voces musicales

Missa Malheur me bat

Missa Mater Patris

Missa Pange lingua

Missa sine nomine

Missa Une musque de Biscaye

motety

chansons

frottole

Zobacz też

muzyka renesansu

Przypisy

18 mszy wymienia The New Grove Dictionary of Music and Musicians, pozostałe 12 mszy przypisywanych Josquinowi zostało zidentyfikowanych jako utwory innych kompozytorów lub wątpliwych stylistycznie.
Małgorzata Wozaczyńska: Muzyka Renesansu. Gdańsk: Akademia Muzyczna w Gdańsku, 1996, s. 31.

Linki zewnętrzne

Josquin des Prés – nuty tego kompozytora dostępne w bibliotece cyfrowej Choral Public Domain Library (ChoralWiki)

Choral Public Domain Library (CPDL) – archiwum nut, które koncentruje się na muzyce chóralnej i wokalnej, dostępnej w domenie publicznej lub w inny sposób udostępnionej za darmo w celu drukowania i wykonywania (np. poprzez zezwolenie właściciela praw autorskich).

Flandria (niderl. Vlaanderen, fr. Flandre) – kraina historyczno-geograficzna położona na terenie Belgii, Francji i Holandii wzdłuż wybrzeża Morza Północnego.