Jukka krótkolistna - Polski Serwis Naukowy

Kwiatostan

Jukka krótkolistna (Yucca brevifolia Engelm.), nazywana także drzewem Jozuego – gatunek roślin należących do rodziny agawowatych. Występuje głównie w Ameryce Północnej w USA (stany: Arizona, Newada, Kalifornia, Utah). Jest największym przedstawicielem rodziny agawowatych na świecie.

Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji i gutacji oraz wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.

Gatunek (łac. species) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:

Morfologia

Pokrój Rośliny dorastające nawet do 12 metrów wysokości i 3,5 m w obwodzie. Yucca brevifolia nie jest prawdziwym "drzewem", gdyż nie posiada, specyficznych dla każdego drzewa pierścieni wzrostu. Trudne też jest właściwe określenie ich wieku, choć ich żywotność określa się na około 900 lat. Tak długi okres życia jest spowodowany bardzo powolnym wzrostem, wynoszącym od 1 do 7 cm rocznie. Jest byliną. Łodyga Powyginane pędy. Liście Niebywale ostre i kłujące.

Ekologia

Głównymi miejscami występowania są południowo-zachodnie tereny Stanów Zjednoczonych, w szczególności pustynia Mohave w Kalifornii (Joshua Tree National Park) i otaczający ją obszar, jak również w częściach Arizony (Joshua Forest Parkway), Nevady i południowo-zachodniej części Utah. Jukka krótkolistna upodobała sobie tereny równinne, zbocza i płaskowzgórza znajdujące się na wysokościach od 600 do 1800 m n.p.m.

Utah – stan na środkowym zachodzie USA. Graniczy na północy z Idaho i Wyoming, na wschodzie z Kolorado, na południu z Arizoną, na zachodzie z Nevadą, na południowym wschodzie z Nowym Meksykiem (w jednym punkcie). Był 45 stanem przyłączonym do Unii Stanów Zjednoczonych 4 stycznia 1896 roku. Nazwa "Utah" pochodzi z języka Indian Ute, oznacza "ludzie gór".

Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.

Zmienność

Wyróżnia się dwa podgatunki drzewa Jozuego, które są znane w naukowym społeczeństwie jako Yucca brevifolia herbetti (John Herbert Webber, 1942) oraz Yucca brevifolia jaegeriana (Edmund Jaeger, 1935). Ten pierwszy występuje głównie w zachodniej i południowej części Pustyni Mojave, jest większy i ma stosunkowo dłuższe liście, tworzące odgałęzienia tylko podczas kwitnięcia. Natomiast drugi występuje we wschodniej części tejże pustyni, jest mniejszy, co widać również po mniejszych lecz gęstszych liściach, które mogą tworzyć odgałęzienia już przed pierwszym kwitnięciem.

Bylina (łac. herba perennis) - roślina zielna żyjąca więcej niż dwa lata i zwykle wielokrotnie w tym czasie wydająca nasiona bądź zarodniki (wyjątkiem są zakwitające raz hapaksanty). Byliny wraz z krzewinkami, krzewami i drzewami określane są mianem roślin wieloletnich.

Agawowate (Agavaceae Endl.) – rodzina sukulentów liściowych lub drzew występujących na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy, poza strefą okołobiegunową i znaczną częścią Australii oraz Azji zachodniej.

Cykl rozwojowy

Przez pierwszych kilka dekad życia, roślina rośnie jako pionowa łodyga bez jakichkolwiek gałęzi. Po osiągnięciu 1,5 do 3 m wysokości pojawiają się pierwsze kwiaty. Dojrzałe rośliny produkują białe (żółtozielone) kwiaty z nieprzyjemną ochrą, które wydzielają słodki zapach przypominający aromat orzecha kokosowego. Od tego momentu drzewo przechodzi drugi etap swojego rozwoju. Po przekwitnięciu kwiaty odpadają, zostawiając długie łodygi z wysuszoną powłoką na końcu. Nowe liście rosną pod tą właśnie martwą częścią, a nowa gałąź zaczyna wzrost w innym kierunku, aż do momentu kolejnego przekwitania, gdy kierunek znowu się zmienia.

Mormoni – członkowie Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich (ang. The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints – w krajach anglojęzycznych przyjął się skrót LDS) lub wyznań od niego pochodzących.

Łodyga – nadziemna, osiowa część rośliny naczyniowej, która wraz z umiejscowionymi na niej liśćmi, pąkami, kwiatami i owocami stanowi pęd. Powstaje w wyniku podziałów i różnicowania komórek stożka wzrostu.

W procesie rozmnażania, który odbywa się na przełomie marca i maja, drzewa Jozuego (jak i wiele innych jukk) weszło w specyficzną symbiozę z gatunkiem ćmy Tegeticula yuccasella (syn. Pronuba yuccasella). Ćmy te jako jedyne rozwinęły specjalistyczne organy, dzięki którym mogą składać swoje jajeczka w jajnikach kwiatowych tych roślin, jednocześnie przyczyniając się do transportu pyłku z jednego kwiatu na inne. Natomiast po wylęgu młodych larw żywią się one nasionami jukki. Kiełkowanie następuje i jest związane z obfitymi zimowymi opadami atmosferycznymi, po których pojawiają się migdałowe, zielono-brązowe owoce. Spadają one późną wiosną, wkrótce po dojrzeniu, ujawniając wiele płaskich nasion.

Ochrona

Pierwszym mormońskim osadnikom przybyłym na kontynent amerykański przypominały wzniesione ku niebu ręce modlącego się proroka, stąd nazwa drzewa Jozuego. Gatunek ten stał się symbolem pustyni Mohave w południowej Kalifornii i znajduje się tam pod ścisłą ochroną.

Rozmaitość kształtów i wzorów wzrostu tej rośliny ukazuje niezwykłą indywidualność każdego z tych drzew.

Przypisy

Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-12].
Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-25].