Jules Antoine Lissajous - Polski Serwis Naukowy

Jules Antoine Lissajous.

Jules Antoine Lissajous (czyt. /lisaʒu/; ur. 4 marca 1822 zm. 24 czerwca 1880) – francuski matematyk i fizyk. Na jego cześć nazwano krzywe Lissajous, których badaniem się zajmował.

Kariera naukowa

Studia rozpoczął w roku 1841 na École Normale Supérieure. W latach 1847 - 1874 pełnił funkcję profesora matematyki na Lycée Saint-Louis. Stopień naukowy doktora uzyskał w 1850 roku za dysertację na temat wyznaczenia pozycji węzłów fali wibrujących prętów przy użyciu wzorów piaskowych Chladniego.

Rektor – godność osoby zarządzającej wraz z senatem szkołą wyższą. Najczęściej jest to jeden z profesorów takiej uczelni. Wyraz pochodzi od łacińskiego rector – "władca", "zarządca"; od łac. regere – "rządzić". Za cesarstwa rzymskiego oznaczał namiestnika podwładnego prefektom czyli egzarchom. Na przełomie XIX i XX wieku tytuł ten oznaczał zwierzchników niektórych zgromadzeń zakonnych i kościołów oraz przełożonych uniwersytetów, gimnazjów i zakładów naukowych. W większości polskich uczelni państwowych istnieje wymóg statutowy, aby wyboru rektora dokonywać spośród samodzielnych pracowników naukowych, zwykle z tytułem profesora. Zasada ta często nie jest spełniana w niepaństwowych uczelniach wyższych. Wybieralność rektora przez społeczność akademicką jest jedną z podstawowych tradycji autonomii akademickiej – często nieprzestrzeganej w ustrojach totalitarnych. W Polsce powojennej zasada zaczęła być wprowadzana konsekwentnie po 1989 i była jedną ze znaczących oznak demokratyzacji ustroju.

Wystawy światowe - nazwa zwyczajowo nadawana cyklicznym ekspozycjom prezentującym dorobek kulturalny, naukowy i techniczny krajów i narodów świata. Ciałem zajmującym się organizacją wystaw jest Międzynarodowe Biuro Wystaw Światowych (Bureau International des Expositions), powstałe w 1928 w wyniku umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez większość państw Ligi Narodów.

W 1874 roku został rektorem Akademii Chambéry, a w 1874 roku rektorem Akademii Besançon.

Badania naukowe

Lissajous był zainteresowany falami i opracował optyczną metodę badania ich wibracji. Chciał obserwować fale akustyczne tworzone przez wibracje, które wyrażane są w postaci dźwięku. Początkowo badał fale akustyczne poprzez obserwację fal pojawiających się na powierzchni wody po przyłożeniu do niej akustycznego kamertonu. Efekty tych badań zostały opublikowane w 1850 roku w "Sur la position des noeuds dans les lames qui vibrent transversalement". W 1855 roku opisał sposób badania wibracji akustycznych przy użyciu przyrządu Lissajous. W 1856 roku opublikował Sur un cas particulier de stéréoscopie fourni par l'étude optique des mouvements vibratoires, a w 1857 roku swoją główną publikację Mémoire sur l'étude optique des mouvements vibratoires. W kolejnym roku Sur les vibrations transversales des lames élastique.

Australian Broadcasting Corporation (ABC) – australijski, publiczny nadawca radiowy i telewizyjny, dostarczający kanały telewizyjne, radiowe, portal internetowy i usługi mobilne mieszkańcom Australii, a także serwisy dla zagranicy: Australia Network and Radio Australia.

John Tyndall (ur. 2 sierpnia 1820 – zm. 4 grudnia 1893) – irlandzki filozof przyrody, badacz i odkrywca zjawisk fizycznych z zakresu m.in. magnetyzmu, glacjologii, chemii fizycznej i bakteriologii, członek Royal Society, alpinista: pierwszy zdobywca m.in. Weisshornu. Jego nazwiskiem został nazwany przedwierzchołek Matterhornu od strony włoskiej: Pic Tyndall, do którego dotarł rok przed zdobyciem szczytu przez Edwarda Whympera.

Przyrząd Lissajous

Jednym z jego wynalazków jest przyrząd Lissajous tworzący krzywe jego imienia. Przyrząd ten składał się z dwóch protopadle zawieszonych kamertonów, na których zamocowane były lustra. Kamertony wprowadzano w wibracje (przeważnie o innej wysokości dźwięku, tworząc w ten sposób określony harmoniczny interwał). Strumień światła odbity kolejno od luster, padał na ścianę tworząc krzywą Lissajous.

Hermann Ludwig Ferdinand von Helmholtz (ur. 31 sierpnia 1821 r. w Poczdamie – zm. 8 września 1894 r. w Charlottenburgu) — niemiecki lekarz, fizjolog, fizyk i filozof. Sformułował zasadę zachowania energii. Zajmował się mechaniką, akustyką, termodynamiką (patrz Energia swobodna Helmholtza), światłem, elektrycznością i magnetyzmem, konstruował pierwsze zwierciadło oczne, rezonator Helmholtza, próbował wyjaśnić mechanizm produkcji energii w gwiazdach.

Fizyka (z gr. φύσις physis - "natura") – nauka o przyrodzie w najszerszym znaczeniu tego słowa. Fizycy badają właściwości i przemiany materii i energii oraz oddziaływanie między nimi. Do opisu zjawisk fizycznych używają wielkości fizycznych, wyrażonych za pomocą pojęć matematycznych, takich jak liczba, wektor, tensor. Tworząc hipotezy i teorie fizyki, budują relacje pomiędzy wielkościami fizycznymi.

Ciekawostki

Eksperymenty przeprowadzane przez Lissajous zostały wystawione w 1867 na Exposition Universelle (jednej z wystaw światowych) w Paryżu.

Eksperymenty Lissajous zostały również opisane przez Johna Tyndalla w jego tekstach na temat akustyki.

John Strutt, 3. baron Rayleigh opisał figury Lissajous w swoich pracach na temat teorii dźwięku.

Hermann von Helmholtz wykorzystał przyrządy Lissajous w badaniach wibracji strun.

Australian Broadcasting Corporation (ABC) wykorzystuje figurę Lissajous jako swoje logo od 1965. Gdyby Lissajous chciał stworzyć takie logo w czasie jednej ze swoich prezentacji, potrzebowałby dwóch prostopadle ustawionych kamertonów, z których jeden wibrowałby trzy razy szybciej od drugiego.

Linki zewnętrzne

John J. O'Connor; Edmund F. Robertson: Jules Antoine Lissajous w MacTutor History of Mathematics archive (ang.)