Julian Czerwiński - Polski Serwis Naukowy

Julian Czerwiński (ur. 16 czerwca 1914, zm. 15 grudnia 1991) – oficer Marynarki Wojennej, dowódca ORP „Iskra”, obrońca Helu, pisarz, tłumacz, publicysta oraz autor słownika biograficznego oficerów Polskiej Marynarki Wojennej z lat 1918–1947.

Życiorys

Był synem Zygmunta Juliana (1885–1941) i Marii z Grocholskich. Urodził się w rodzinie ziemiańskiej w Podbereziu w powiecie łuckim na Wołyniu. Po maturze odbył obowiązkowe roczne przeszkolenie w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii w Włodzimierzu Wołyńskim, a w roku 1934 wstąpił do Szkoły Podchorążych Marynarki Wojennej w Toruniu. W roku 1937 odebrał patent oficerski, po czym został skierowany na Kurs Aplikacyjny dla Podporuczników. Od roku 1938 był oficerem wachtowym, a następnie oficerem nawigatorem na ORP „Wicher”. Służbę tę pełnił do zatopienia „Wichra” w porcie w Helu dnia 3 września 1939 roku.

Akademia Morska w Gdyni – uczelnia kształcąca wysoko kwalifikowane kadry na potrzeby gospodarki morskiej, a w szczególności przyszłych oficerów marynarki handlowej - specjalistów w zakresie nawigacji i eksploatacji statków, eksploatacji siłowni okrętowych, elektroniki i elektrotechniki okrętowej, również eksploatacji portów i logistyki, eksploatacji lądowych systemów technicznych i remontów, specjalistów ds. gospodarki morskiej oraz kadr menadżerskich dla przedsiębiorstw lądowego zaplecza gospodarki morskiej.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.

W czasie obrony Rejonu Umocnionego dowodził odcinkiem „Fant”. Wzięty do niewoli podczas próby ucieczki na jednym z dwóch kutrów rybackich w nocy z 1 na 2 października 1939 roku, resztę wojny spędził w oflagu.

Po powrocie z obozu podjął pracę w Centralnym Zarządzie Przemysłu Metalowego w Warszawie, jednak już w październiku 1945 roku został zmobilizowany i przydzielony, jako instruktor wychowania fizycznego, do Sztabu Głównego Marynarki Wojennej. W latach 1947–1949 był adiutantem ministra obrony narodowej. W ramach tych obowiązków wysłano go do Wielkiej Brytanii, skąd przyprowadził do Gdyni latem 1948 roku „Iskrę”, którą dowodził do końca 1949 roku, już w stopniu komandora podporucznika.

Wołyń (ukr. Волинь) – kraina historyczna w dorzeczu górnego Bugu oraz dopływów Dniepru: Prypeci, Styru, Horynia i Słuczy, obecnie część Ukrainy - obwody wołyński i rówieński, zachodnia część żytomierskiego oraz północne części tarnopolskiego i chmielnickiego.

Przegląd Morski - polski miesięcznik o tematyce wojskowej, ukazujący się w latach 1928-1939 z inicjatywy komendanta Szkoły Podchorążych Marynarki Wojennej w Toruniu kmdra dypl. Stefana Frankowskiego. Obecnie redaktorem naczelnym jest kmdr ppor. Mariusz Konarski, a miesięcznik jest wydawany przez Redakcję Wojskową.

W roku 1950 został przeniesiony na „Błyskawicę”, gdzie służył jako zastępca dowódcy, ale w październiku 1951 roku, w ramach represji stalinowskich, został zwolniony z Marynarki Wojennej, a w roku następnym „decyzją administracyjną” wysiedlony z Wybrzeża.

Do Gdyni wrócił dopiero w roku 1957. Ponownie został przyjęty do Sztabu Głównego, gdzie pełnił funkcję nawigatora flagowego. Potem pracował w cywilnym szkolnictwie morskim jako zastępca kierownika studium wojskowego Wyższej Szkoły Morskiej. Po przejściu na emeryturę prowadził praktyki studenckie na wielu statkach handlowych.

Marynarka Wojenna Rzeczypospolitej Polskiej – jeden z czterech rodzajów polskich Sił Zbrojnych, obok Wojsk Lądowych, Sił Powietrznych i Wojsk Specjalnych. Odpowiada za obronę wybrzeża i wód terytorialnych. Pod względem organizacyjnym stanowi związek operacyjny – flotę. Od 25 czerwca 2010 roku funkcję dowódcy pełni adm. fl. Tomasz Mathea.

Powiat łucki - dawny powiat guberni wołyńskiej, później pod Zarządem Cywilnym Ziem Wschodnich w Okręgu Wołyńskim, od 17 stycznia 1920 r. pod Zarządem Cywilnym Ziem Wołynia i Frontu Podolskiego. 1 czerwca 1920 r. przekazany Rządowi Rzeczypospolitej Polskiej, 19 lutego 1921 r. wszedł w skład nowoutworzonego województwa wołyńskiego II Rzeczypospolitej. Jego siedzibą było miasto Łuck. W skład powiatu wchodziło 13 gmin wiejskich, 3 miejskie, 446 gromad wiejskich (sołectw) i 3 miasta.

Był autorem i tłumaczem wielu książek z zakresu żeglarstwa, publikował w czasopismach o tematyce morskiej.

Zmarł w Gdyni; został pochowany na Cmentarzu Marynarki Wojennej.

Twórczość

Julian Czerwiński był autorem słownika Kadry Morskie Rzeczypospolitej, zawierającego biogramy oficerów Marynarki Wojennej z lat 1918–1947. Słownik ten powstał w latach 1969–1983, ale wydany został dopiero po śmierci autora, jako praca zbiorowa. Czerwiński napisał również wiele artykułów drukowanych w magazynach „Morze” i „Przegląd Morski”. Był tłumaczem wielu książek i podręczników z zakresu żeglarstwa.

Na mapach: 54°36′43.6″N 18°46′51.1″E / 54.612111, 18.780861 ORP Wicher − niszczyciel (według polskiej nomenklatury okresu dwudziestolecia międzywojennego kontrtorpedowiec, z franc. contre-torpilleur) wchodzący w skład Polskiej Marynarki Wojennej, w służbie od 1930 roku, pierwszy nowoczesny okręt II Rzeczypospolitej. W latach międzywojennych pełnił funkcję jednostki flagowej Dywizjonu Kontrtorpedowców, odwiedzając wiele zagranicznych portów z kurtuazyjnymi wizytami. Jako jedyny z polskich okrętów swojej klasy uczestniczył w początkowej fazie kampanii wrześniowej, 3 września 1939 roku został zatopiony przez niemieckie samoloty.

Po zbrojnej agresji ZSRR na Polskę 17.09.1939 r., okupacji wojskowej wschodnich terenów II Rzeczypospolitej przez Armię Czerwoną i ustaleniu w dniu 28 września 1939 r przez III Rzeszę i ZSRR w zawartym w Moskwie pakcie o granicach i przyjaźni niemiecko-sowieckiej linii granicznej na okupowanych wojskowo przez Wehrmacht i Armię Czerwoną terenach Polski mieszkańcy obu okupowanych części państwa polskiego poddani zostali represjom przez okupantów.

Należał do współtwórców Panteonu Marynarki Wojennej wzniesionego w latach 1969–1983 na Oksywiu.

Przypisy

Artur Arkuszewski: Ziemianie polscy. DiG, 1998, s. 32.

Bibliografia

Małgorzata Sokołowska i Wiesława Kwiatkowska: Gdyńskie cmentarze: O twórcach miasta, portu i floty. Gdynia: Oficyna Verbi Causa, 2003. ISBN 83-918526-2-8.