Julian Klaczko, właśc. Jehuda Lejb (ur. 6 listopada 1825 w Wilnie, zm. 26 listopada 1906 w Krakowie) – polski krytyk literacki, historyk sztuki, publicysta polityczny, eseista.

Pochodził z zamożnej rodziny żydowskiej, był synem kupca Hersza Lejba i Taby Lei Gruendberg. Uczęszczał do gimnazjum w Wilnie, następnie studiował filozofię na uniwersytecie w Królewcu (1842-1847, uzyskał w 1847 doktorat na podstawie pracy De rebus Franco-Gallicis saeculi XV), skąd przeniósł się do Heidelberga, gdzie związał się z Georgiem Gervinusem i jego liberalnym "Deutsche Zeitung". W 1848 przedostał się do Wielkiego Księstwa Poznańskiego, by zaciągnąć się do oddziałów Mierosławskiego. W czasie powstania brał udział w pracach Komitetu Narodowego, a jako kurier jeździł do Berlina. Po upadku insurekcji i zerwaniu z pobudek ideowych z niemieckimi liberałami, udał się na emigrację do Paryża. W tym czasie zdecydował się na zmianę wyznania (chrzest i zmiana nazwiska w 1856). W Paryżu został współwydawcą emigracyjnych "Wiadomości Polskich" (1856-1862) oraz pisał do francuskich "Revue de Paris", "Revue Contemporaine" i "Revue des Deux Mondes" (od 1862). Z tego okresu znany jest jego atak na rodzący się nurt realistyczny w Polsce, który przybrał formę ostrej krytyki powieści Józefa Korzeniowskiego Krewni. Był również nauczycielem prywatnym synów Zygmunta Krasińskiego oraz współpracował z Hotelem Lambert. Od 1856 członek Komitetu Wydawniczego Towarzystwa Historyczno-Literackiego w Paryżu. W 1870 został mianowany austriackim radcą dworu przy Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Przez krótki czas (do klęski Francji w 1871 r.) miał bezpośredni wpływ na politykę europejską.

Korespondent Akademii Francuskiej (188&), członek Akademii Umiejętności w Krakowie (1872), doktor honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek honorowy Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk (1861), kawaler Legii Honorowej (1896). W latach 1870–1871 pełnił mandat poselski do sejmu galicyjskiego.

Był krytykiem literackim, zajmował się historią sztuki włoskiej i polską literaturą romantyczną. W publikacji Wieczory florenckie (wydanie oryginalne Causeries florentines, 1880; tłumaczenie polskie Stanisław Tarnowski) omówił twórczość wybitnych artystów włoskiego Odrodzenia, m.in. Michała Anioła. Ogłosił ponadto m.in.:

Był także autorem wielu pism politycznych oraz okolicznościowych poezji. W opinii m.in. Stanisława Tarnowskiego był jednym z najwybitniejszych umysłów XIX-wiecznej Europy, przyjaźnił się z Dezyderym Chłapowskim (od czasu powstania wielkopolskiego). Dom rodzinny Klaczki opisał Józef Ignacy Kraszewski w Powieści bez tytułu. Honorowy obywatel miasta Rzeszowa.

Przypisy

Bibliografia