Julian Krzyżanowski - Polski Serwis Naukowy

Grób Juliana Krzyżanowskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (2008)

Julian Krzyżanowski (ur. 4 lipca 1892 w Stojańcach pod Lwowem, zm. 19 maja 1976 w Warszawie) – polski historyk literatury, folklorysta.

W 1911 zdał maturę w Gimnazjum Męskim w Sanoku. W latach 1913-1914 ukończył studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. Pisał dla Pamiętnika Literackiego i w nim też debiutował w 1913. Internowany podczas I wojny światowej i wywieziony na Syberię. Powrócił w 1920. W latach 1927-1934 wykładał na uczelniach Londynu i Rygi. Na stałe związał się z Uniwersytetem Warszawskim. W 1940 wraz z Julianem Manteuffelem założył w Warszawie tajny uniwersytet nauk historycznych i polonistyki. W 1964 roku Uniwersytet Jagielloński przyznał mu tytuł doktora honoris causa. Był aktywny do ostatnich lat życia. Kilka jego dzieł naukowych ukazało się pośmiertnie.

Wawrzyn Akademicki – polskie odznaczenie ustanowione w 1934 r., przyznawane corocznie osobom zasłużonym dla literatury na wniosek Polskiej Akademii Literatury w okresie II Rzeczypospolitej.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Autor tzw. sinusoidy Krzyżanowskiego, ilustrującej naprzemienność epok literackich. Szczególne zasługi położył jako badacz pogranicza literatury i folkloru oraz jako redaktor i edytor dzieł literackich. Jest autorem m.in. książek Mądrej głowie dość dwie słowie, Historii literatury polskiej oraz dwutomowej antologii przysłów.

Uniwersytet Warszawski – polska uczelnia państwowa, założona w 1816 roku w Warszawie. Najlepszy uniwersytet w Polsce według ogólnoświatowego rankingu Academic Ranking of World Universities. Uczelnia wielokrotnie była zwycięzcą corocznych rankingów uczelni państwowych przeprowadzanych przez "Rzeczpospolitą" i "Perspektywy".

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

W 1938 został odznaczony Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury za wybitną twórczość naukową, związaną z literaturą piękną.

Sygnatariusz Listu 34 oraz listu do The Times - dyskredytującego Radio Wolna Europa oraz zawierającego stwierdzenie, że w Polsce nie było represji.

22 lipca 1964 roku z okazji 20-lecia Polski Ludowej otrzymał nagrodę państwową I stopnia.

14 marca 1964 Antoni Słonimski złożył w kancelarii premiera w Urzędzie Rady Ministrów dwuzdaniowy list protestacyjny przeciw cenzurze, który później określano, z powodu liczby sygnatariuszy, jako List 34:

Sanok – (Królewskie Wolne Miasto Sanok; węg. Sánók, niem. Saanig, ukr. Сянік, łac. Sanocum, jidysz Sonik, heb. סנוק lub סאנוק), miasto powiatowe w województwie podkarpackim. Położone w dolinie Sanu, na terenie Kotliny Sanockiej, u podnóża Gór Słonnych i Pogórza Bukowskiego w Euroregionie Karpackim. Miasto liczy ok. 40 tys. mieszkańców i ma powierzchnię 38,15 km² (2005).

Wybrane publikacje

1914: Wpływ Tassa na twórczość Słowackiego - szkic literacki

1930: Polish Romantic Literature

1934: Byliny

1935: Paralele

1939: Historia literatury polskiej. Alegoryzm-preromantyzm

1958: Mądrej głowie dość dwie słowie (t. 1 Trzy centurie przysłów polskich, 1958; t. 2 Nowe dwie centurie przysłów polskich, 1960)

1966: Nauka o literaturze

1969: Dzieje literatury polskiej, od początków do czasów najnowszych

1972: Sztuka słowa. Rzecz o zjawiskach literackich

1980: Szkice folklorystyczne

1980: W świecie bajki ludowej

1992: Tradycje literackie polszczyzny: od Galla do Staffa

Bibliografia

Monika Karolczuk-Kędzierska (red.) Wielka Encyklopedia Polski; Kraków 2004; Tom II, s. 620

Przypisy

Absolwenci (pol.). 1losanok.pl. [dostęp 2012-01-01].
Rocznik Polskiej Akademii Literatury 1937-1938, Warszawa 1939, s. 180.
Dziennik Polski, rok XX, nr 171 (6363), s. 1.