Julian Marchlewski

Julian Marchlewski w szeregach Polrewkomu, początek sierpnia 1920. Obok niego: Feliks Dzierżyński, Feliks Kon, Józef Unszlicht

Grób Juliana Marchlewskiego na warszawskim Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Julian Baltazar Marchlewski, pseud. Karski, Kujawiak (ur. 17 maja 1866 we Włocławku, zm. 22 marca 1925 w Bogliasco k. Nervi), działacz polskiego i międzynarodowego rewolucyjnego ruchu robotniczego i komunistycznego, współzałożyciel Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy i Związku Robotników Polskich, działacz lewego skrzydła socjaldemokracji niemieckiej, jeden z przywódców Związku Spartakusa, współtwórca Międzynarodówki Komunistycznej, przewodniczący Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski. Redaktor prasy socjalistycznej, publicysta i wydawca. Z wykształcenia ekonomista.

Życiorys

Syn Józefa Franciszka i Augusty Rückersfeldt. Ukończył 3 klasy gimnazjum we Włocławku. 1884-1885 należał do tajnego gimnazjalnego kółka marksistowskiego powiązanego z Partią "Proletariat". W 1887 rozpoczął w Warszawie pracę zawodową początkowo jako praktykant, następnie jako wykwalifikowany farbiarz. Współzałożyciel w 1889 r. Związku Robotników Polskich. Od listopada 1891 r. do listopada 1892 r. więziony w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej. W 1893 r. współzakładał SDKPiL. Był członkiem Zarządu Głównego partii, później przywódcą i jej głównym – obok Róży Luksemburg – ideologiem. Redagował czasopisma „Czerwony Sztandar”, „Przegląd Socjalistyczny” oraz „Sprawę Robotniczą”. W latach 1893–1905 na emigracji (Szwajcaria, Cesarstwo Niemieckie), chłonął nowinki tamtejszej myśli socjaldemokratycznej. Uczestnik rewolucji 1905–1907. Od grudnia 1906 r. do lutego 1907 r. więziony w twierdzy modlińskiej. Po rewolucji przebywał w Cesarstwie Niemieckim, gdzie przyłączył się do lewego skrzydła SPD.

W 1918 zdecydowanie sprzeciwiał się odzyskaniu przez Polskę niepodległości uważając, że jedynym sposobem rozwiązania kwestii narodowej jest przeprowadzenie rewolucji socjalistycznej oswabadzającej proletariat i narody uciskane spod panowania, zarówno militarnego jak i ekonomicznego, mocarstw światowych. W 1919 r. współtwórca Międzynarodówki Komunistycznej, 1920 postawiony przez Lenina na czele Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski w Białymstoku. Od 1922 r. przewodniczący Międzynarodowej Organizacji Pomocy Rewolucjonistom. Przygotował program WKP(b) w zakresie dotyczącym rolnictwa. Od drugiej połowy 1923 nasilająca się choroba nerek coraz częściej wyłączała go z czynnego życia. W 1924 leczył się na Krymie. W grudniu wyjechał do Włoch, gdzie zmarł. W 1950 urna z jego prochami została złożona do grobowca na Powązkach.

Był autorem wielu publikacji naukowych i ideologicznych.

Był bratem Leona Marchlewskiego. Zmarł w trakcie pobytu wczasowego w Królestwie Włoch.

Po śmierci Marchlewskiego jego imieniem nazwano polski obwód autonomiczny na Ukrainie (tzw. Marchlewszczyzna), miasto w tym obwodzie (Marchlewsk, obecnie ponownie Dołbysz) oraz Komunistyczny Uniwersytet Mniejszości Narodowych w Moskwie.

Po 1945 roku był patronem wielu ulic, szkół (m. in. Szkoły Partyjnej przy KC PZPR) czy przedsiębiorstw na terenie Polski. Dawna ulica Marchlewskiego w Warszawie to obecnie Aleja Jana Pawła II, w Gdańsku dawna Marchlewskiego obecnie Dmowskiego. Od 1950 w Berlinie (wtedy Wschodnim) jest ulica Marchlewskiego.

W czasach PRL wybito kilka medali okolicznościowych na cześć Marchlewskiego.

czytaj dalej: [2], [3]