Julius Leber - Polski Serwis Naukowy

Julius Leber, także Jules Leber (ur. 16 listopada 1891 w Biesheim w Alzacji, zm. 5 stycznia 1945 w Berlinie) – niemiecki polityk Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (niem. Sozialdemokratische Partei Deutschlands, SPD), poseł do Reichstagu (1924–1933), dziennikarz, redaktor naczelny socjaldemokratycznego dziennika “Lübecker Volksboten” (1921-1933), członek Reichsbanner Schwarz-Rot-Gold.

Komunizm (. Komunizm oparty był na idei walki klas, mającej doprowadzić do osiągnięcia sprawiedliwości społecznej poprzez stworzenie społeczeństwa pozbawionego wewnętrznych podziałów ekonomicznych (bezklasowego) i etnicznych (bezpaństwowego), w którym wszystkie środki produkcji znajdą się w posiadaniu wspólnot. Ważnymi elementami ideologii komunizmu było promowanie internacjonalizmu i ateizmu, ponieważ komuniści uważali, że wszyscy ludzie są równi bez względu na narodowość, rasę czy religię, a podziały te uważają za szkodliwe i prowadzące do konfliktów.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Więziony w obozach koncentracyjnych Sachsenhausen i Esterwegen (1933–1937), członek opozycji antynazistowskiej związany z Kręgiem z Krzyżowej. W razie powodzenia zamachu na Adolfa Hitlera 20 lipca 1944, Leber miał objąć stanowisko ministra spraw wewnętrznych w planowanym rządzie Goerdelera. Aresztowany przed zamachem, skazany przez Trybunał Ludowy (niem. Volksgerichtshof) na karę śmierci, stracony w styczniu 1945 w berlińskim więzieniu Plötzensee.

Baesweiler - miasto w Niemczech, w Nadrenii Północnej-Westfalii, w rejencji Kolonia, w regionie miejskim Akwizgran. W 2006 roku populacja wynosiła 28 198 osób. Jest trzecim co do wielkości miastem powiatu. Jego miasta partnerskie to:
Joachim Clemens Fest (ur. 8 grudnia 1926 r. w Berlinie, zm. 11 września 2006 r. w Kronberg im Taunus w Bawarii) – niemiecki publicysta, historyk i pisarz, współwydawca gazety "Frankfurter Allgemeine Zeitung" w latach 1973-1993

Biografia

Lata młodzieńcze

Julius Leber urodził się jako nieślubny syn Kathariny Schubetzer i został adoptowany przez jej przyszłego małżonka Jeana Baptiste’a Lebera. W 1908 zdobył małą maturę. Następnie odbył praktykę kupiecką (1908–1919). Od 1910 uczęszczał do Oberrealschule we Fryburgu. Aby finansować swoją edukację dawał korepetycje i pisał reportaże do gazet. Prawdopodobnie jeszcze jako uczeń wstąpił do SPD.

Strafgefangenenlager Esterwegen, Konzentrationslager Esterwegen - niemiecki obóz koncentracyjny założony w miejscowości Esterwegen w Dolnej Saksonii, (Niemcy, przy granicy z Holandią). Funkcjonował od 1933 roku do końca wojny.
Krzyż Żelazny (niem. Eisernes Kreuz, EK) – pruskie, potem niemieckie odznaczenie wojskowe nadawane za męstwo na polu walki, a także za sukcesy dowódcze.

Po zdaniu matury w 1912 podjął studia ekonomiczne i historyczne w Strasburgu. Od semestru zimowego 1913–1914 studiował na uniwersytecie Alberta-Ludwiga we Fryburgu.

I wojna światowa

W 1914 Leber zgłosił się na ochotnika do wojska. Dwukrotnie ranny, awansowany do stopnia podporucznika, odznaczony Krzyżem Żelaznym. Po wojnie służył w Reichswerze w wojskach ochrony pogranicza na wschodzie. W 1920 podczas puczu Kappa- Lüttwitza, jako jeden z nielicznych, stanął wraz ze swoim oddziałem po stronie Republiki, po czym wystąpił z Reichswehry. Następnie podjął dalsze studia, uzyskując tytuł doktora nauk ekonomicznych na uniwersytecie we Fryburgu.

Reichsbanner, Reichsbanner Schwarz-Rot-Gold (niem.Sztandar Rzeszy Czarno-Czerwono-Złoty) – niemiecka organizacja paramilitarna stronnictw demokratycznych w Republice Weimarskiej, faktycznie zdominowana przez SPD i przy niej afiliowana.
Hans Bernd Gisevius (ur. 14 lipca 1904 r. w Arnsbergu - zm. 23 lutego 1974 r. w Müllheim) - wysokiej rangi funkcjonariusz tajnej policji niemieckiej Gestapo.

Działalność polityczna

Znaczek wydany przez pocztę niemiecką z okazji 100. rocznicy urodzin Juliusa Lebera, 1991

W latach 1921–1933 Leber pełnił funkcję redaktora naczelnego socjaldemokratycznego pisma "Lübecker Volksboten". W latach 1921–1933 był członkiem Lübecker Bürgerschaft.

W latach 1924–1933 był wybierany posłem do Reichstagu, specjalizując się w kwestiach polityki obronności państwa. W tym okresie coraz bardziej krytycznie odnosił się do nauk Karola Marksa, przesuwając się na arenie partyjnej w stronę skrzydła postępowego postulującego reformę SPD. Jako członek Reichsbanner Schwarz-Rot-Gold Leber atakował radykalną prawicę.

S-Bahn – nazwa systemów szybkiej kolei miejskiej i innych szynowych systemów komunikacji lokalnej w krajach niemieckojęzycznych. Nazwa S-Bahn wywodzi się ze skrócenia niemieckiego określenia Stadtschnellbahn (czyli właśnie szybka kolej miejska) i została po raz pierwszy nieformalnie użyta przez zawiadowcę stacji Berlin Bornholmer Straße około 1927. Analogicznie w Kopenhadze kolej miejska nazywa się S-tog.
Claus Philipp Maria Schenk Graf von Stauffenberg (ur. 15 listopada 1907 w Jettingen w Bawarii, zm. 21 lipca 1944 w Berlinie) – oficer niemiecki (pułkownik), szef sztabu armii rezerwowej. Należał do grupy spiskowców, którzy zaplanowali i zrealizowali nieudany zamach na życie Hitlera 20 lipca 1944 w kwaterze führera zwanej Wilczym Szańcem koło Kętrzyna na Mazurach. Stauffenberg podłożył bombę w baraku, w którym odbywała się narada wyższych dowódców Wehrmachtu z udziałem Hitlera. Wybuch bomby jedynie lekko zranił Hitlera, a Stauffenberg został aresztowany jak większość zamachowców już następnego dnia. Został rozstrzelany natychmiast po pojmaniu.

21 listopada 1927 poślubił w Lubece Annedore Rosenthal – córkę dyrektora Katharineum, Georga Rosenthala – z którą miał dwójkę dzieci.

Dojście Hitlera do władzy

W nocy z 31 stycznia na 1 lutego 1933 doszło do zamieszek przed budynkiem sądu w Lubece pomiędzy członkami Reichsbanner a oddziałami SA. Leber został zaatakowany a jeden z SA-mannów, Rudolf Brügmann został śmiertelnie raniony. Leber został natychmiast aresztowany, pomimo immunitetu chroniącego go jako posła Reichstagu, zwolniony 19 lutego 1933 wskutek starań socjaldemokratów, m.in. Herberta Frahma, odrzucił możliwość wyjazdu zagranicę. 23 marca 1933 Leber został ponownie aresztowany tuż przed wejściem na obrady Reichstagu, by uniemożliwić mu oddanie głosu przeciw tzw. Ermächtigungsgesetz – ustawie upoważniającej (Ustawie o pełnomocnictwach), której oficjalna nazwa to: Ustawa o usunięciu zagrożenia narodu i państwa (niem. Gesetz zur Behebung der Not von Volk und Reich). Sąd skazał Lebera na 20 miesięcy więzienia. Po odbyciu kary, w okresie 1935–1937 Leber został objęty aresztem prewencyjnym (niem. Schutzhaft) i był więziony kolejno w Esterwegen i Sachsenhausen. Po wyjściu z obozu, Leber przyłączył się do opozycji, działając pod przykrywką jako handlarz węglem i uzyskując pomoc od Gustawa Dahendorfa.

Konzentrationslager Sachsenhausen – niemiecki obóz koncentracyjny założony w lipcu 1936 około 30 km na północ od Berlina. Funkcjonował do 22 kwietnia 1945.
Helmut James Graf von Moltke (11 marca 1907, Krzyżowa - 23 stycznia 1945, Berlin) – niemiecki prawnik wojskowy, założyciel organizacji "Krąg z Krzyżowej".

Współpraca ze spiskowcami 20 lipca

W 1940 Leber nawiązał kontakt z opozycjonistami w kręgach Wehrmachtu i poznał Clausa von Stauffenberga. Pozostawał w kontakcie również z Carlem Goerdelerem oraz członkami Kręgu z Krzyżowej wokół hrabiego von Moltke. Plany Lebera odnośnie przyszłych Niemiec zachowały się jedynie szczątkowo – Leber był zdania, że reżim nazistowski obalić powinien szeroki ruch społeczny, obejmujący również opozycjonistów z obozu komunistów a po przejęciu władzy, w Niemczech powinien rozwinąć się system dwupartyjny.

Obóz koncentracyjny - miejsce przetrzymywania, zwykle bez wyroku sądu, dużej liczby osób uznawanych z różnych powodów za niewygodne dla władz. Służyć może różnym celom: od miejsca czasowego odosobnienia osób, wobec których zostaną podjęte później inne decyzje, poprzez obóz pracy przymusowej, czyli de facto niewolniczej, aż po miejsce fizycznej eksterminacji.
Proces pokazowy - stosowana w państwach totalitarnych metoda publicznego inkryminowania całych grup społecznych lub politycznych poprzez wytaczanie publicznego procesu z oskarżenia sfingowanego (komunistyczne procesy pokazowe) lub oskarżenia rzeczywistego, lecz z pominięciem tradycyjnych form państwa prawa i procedury karnej (nazistowskie procesy pokazowe).

W razie powodzenia zamachu na Adolfa Hitlera 20 lipca 1944, Leber miał objąć stanowisko ministra spraw wewnętrznych w planowanym rządzie Goerdelera. Von Stauffenberg popierał kandydaturę Lebera na kanclerza Niemiec. Według Giseviusa Leber miał zbyt lewicowe poglądy, by kandydować na to stanowisko.

Leber został aresztowany przez Gestapo 5 lipca 1944, zanim przeprowadzono zamach na Hitlera 20 lipca. 22 czerwca 1944, razem z Adolfem Reichweinem brał udział w naradzie z opozycjonistami komunistycznymi, przywódcami Saefkow-Jacob-Bästlein-Organisation Antonem Saefkowem i Franzem Jacobem, zaaranżowanej przez Ferdinanda Thomasa. Najprawdopodobniej w spotkaniu tym uczestniczył donosiciel Gestapo.

Getynga (niem. Göttingen, dolnoniem. Chöttingen) – akademickie miasto powiatowe w Niemczech, nad rzeką Leine, na południowym krańcu kraju związkowego Dolna Saksonia, siedziba powiatu Getynga. W roku 2008 miasto liczyło 124 455 mieszkańców. Jeden z głównych ośrodków naukowych kraju (ponad 30 tys. studentów). Liczące się centrum turystyczne oraz kulturalne[potrzebne źródło].
Krąg z Krzyżowej niem. Kreisauer Kreis – grupa niemieckiej opozycji antyhitlerowskiej działająca w Krzyżowej w czasie II wojny światowej. Skupiała opozycjonistów z różnych grup społecznych, wyznaniowych i orientacji politycznych. Opozycjoniści z Kręgu z Krzyżowej zasłużyli się jako obrońcy demokracji i praw człowieka, oraz dali przykład porozumiewania się i owocnej współpracy mimo różnic światopoglądowych i religijnych. Nazwa została nadana przez Gestapo, nie była używana przez jej członków.

20 października 1944 odbył się pokazowy proces Lebera, Reichweina, Hermanna Maaßa i Gustava Dahrendorfa przez Trybunałem Ludowym (niem. Volksgerichtshof). Leber został skazany na karę śmierci, która została wykonana 5 stycznia 1945 w berlińskim więzieniu Plötzensee. Na krótko przed śmiercią, Leber pisał do przyjaciół:

Podporucznik (ppor.) – najniższy stopień oficerski w Wojsku Polskim, z korpusu oficerów młodszych. Polski oficer w stopniu podporucznika na naramiennikach nosi dwie gwiazdki.
Carl Friedrich Goerdeler (ur. 31 lipca 1884 w Pile, nm. Schneidemühl, wówczas w Wielkim Księstwie Poznańskim, zm. 2 lutego 1945 w Berlinie) - konserwatywny polityk niemiecki.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)