Juliusz Karol Ostrowski - Polski Serwis Naukowy

Juliusz Karol Ignacy Stanisław Kostka Ostrowski, hrabia herbu Rawicz (ur. 16 stycznia 1854 w Warszawie, zm. 12 marca 1917 w Glion, Szwajcaria) – historyk, prawnik, heraldyk polski, konserwatywny działacz katolicki, kolekcjoner malarstwa polskiego.

Stosunki rodzinne

Był synem Stanisława Ostrowskiego (1812-1889), uczestnika powstania listopadowego, pracownika francuskiego Ministerstwa Robót Publicznych, właściciela ziemskiego, filantropa, i Heleny ze Skrzyńskich. Jego dziadkiem był gen. Antoni Jan Ostrowski, pradziadkiem Tomasz Adam Ostrowski, podskarbi nadworny za czasów Stanisława Augusta. Miał syna Stanisława (w zakonie Jozafata) (1890-1939), benedyktyna, historyka, bibliotekarza, zajmującego się badaniami bibliologicznymi i sfragistycznymi, i Jana Krystyna (1894-1981), dendrologa, tłumacza, właściciela dóbr ujezdzkich.

Stanisław Ostrowski (ur. 29 października 1892 we Lwowie, zm. 22 listopada 1982 w Londynie) – lekarz, ostatni polski prezydent Lwowa i trzeci Prezydent RP na Uchodźstwie.

Rawicz (Rawa, Ursyn, Ursowic, Panna na niedźwiedziu, Miedźwiada, Miedźwioda, Niedźwiada, Niedźwiadek,Niedźwieda, Niedźwioda, Rawic, Rawita) – polski herb szlachecki, używany również przez szlachtę litewską, ukraińską i rosyjską. Według pierwszej wersji, początkowo przysługiwał jakoby polskim potomkom czeskich Wrszowców, druga (wg Kaspra Niesieckiego "lepsza") wersja podaje, że bardziej prawdopodobne jest polskie (jeszcze z czasów pogańskich) pochodzenie rodów posługujących się herbem Rawicz.

Edukacja i działalność publiczna

Ukończył studia historyczne 1877 w Lowanium i prawnicze w Brukseli. W 1889 odziedziczył po ojcu dobra ujezdzkie, stając się jednym z najbogatszych właścicieli ziemskich w Królestwie Polskim. W 1893 został rosyjskim kamerjunkrem, a następnie szambelanem (1905).

Antoni Jan Ostrowski herbu Rawicz ( ur. 27 maja 1782 w Warszawie, zm. 4 grudnia 1845 w Les Madères we Francji), polski szlachcic i generał. Syn Tomasza Adama, brat Władysława Tomasza. Uzyskał tytuł hrabiego w 1798 roku. Za czasów Księstwa Warszawskiego posłował na oba sejmy, za Królestwa Kongresowego rozwijał działalność gospodarczą (założył osadę, później miasto Tomaszów). Od 1809 roku był członkiem Rządu Tymczasowego. Później w roku 1820 został kasztelanem, a w czasie powstania listopadowego był wojewodą i dowódcą gwardii narodowej warszawskiej. W roku 1831 otrzymał stanowisko prezesa senatu. Na emigracji oddał się pracy dziejopisarskiej, której owocem było dzieło „Żywot Tomasza Ostrowskiego” (1840, 2 t.). Odznaczony Orderem Świętego Stanisława I klasy z nadania Aleksandra I Romanowa.

Pomorze Zachodnie (pol.Pomorze Nadodrzańskie, kasz. Zôpadnô Pòmòrskô, niem. Pommern) - kraina historyczno-geograficzna nad dolną Odrą i mniejszymi rzekami uchodzącymi do Zatoki Pomorskiej, między Reknicą a Łebą. Na zachodzie przechodzi w Meklemburgię i Brandenburgię, na południu w ziemię lubuską oraz Wielkopolskę (Krajnę), a na wschodzie w Pomorze Gdańskie.

Badania heraldyczne

Pasją Juliusza Ostrowskiego była heraldyka. Obiektem badań uczynił nie tylko rody z ziem dawnej Rzeczypospolitej, ale też Śląska, Pomorza Zachodniego, Kurlandii. Od 1896 do 1914 wydawał Księgę herbową rodów polskich. Dzieło to stanowi istotne osiągnięcie w okresie poprzedzającym narodziny naukowej heraldyki polskiej.

Herb szlachecki - charakterystyczny znak rodowy ustalony według określonych reguł heraldycznych. W założeniu jest znakiem niepowtarzalnym, jednak może się nim posługiwać - w heraldyce polskiej - wiele rodów tzw. herbownych, tworzących w konsekwencji charakterystyczny dla polskiej heraldyki ród herbowy, grupujący rodziny czasem ze sobą wcale niespokrewnione. Wynika to m.in. z historii kształtowania się w Polsce stanu szlacheckiego, zachowującego tradycję przynależności do dawnych wielkich rodów lub klanów, także z praktyki przyjmowania jednego herbu przez rodziny niespokrewnione, ale służące w jednej chorągwi, a także w pewnym stopniu z prawnej możliwości tzw. adopcji herbowej osoby nobilitowanej przez jej szlacheckiego patrona należącego do genealogicznej linii danego rodu herbowego. Tylko polskim zwyczajem jest fakt, że różne rodziny szlacheckie mogą pieczętować się takim samym herbem. Rodziny te nawet nie są lub nie muszą być ze sobą skoligacone. Gdzie indziej herb jest własnością tylko jednej rodziny i tylko dla niej jest jej godłem, pieczęcią i znakiem. Dlatego zmiana koloru tła lub inności tego samego wizerunku powoduje powstanie innego herbu, jednak w Polsce jest to tylko inna odmiana herbu już istniejącego. Wywodzi się to z polskiego średniowiecznego systemu prowadzenia wojen i bitew, zwanego systemem chorągwi. Tym samym rycerze jednej chorągwi zwykle używali jej godła i nosili takie same herby. Stąd wiele rodzin szlacheckich w Polsce ma podobne lub identyczne herby. Często towarzyszyła temu formalna odmiana herbu. Praktyka ta została z czasem zakazana. W innych krajach europejskich dany herb przysługuje tylko jednej rodzinie. Choć znane są też sytuacje, gdy grupa rodzin noszących różne nazwiska odmiejscowe od różnych włości, ale wspólnego pochodzenia, nosi herby identyczne lub podobne, jak w Polsce. W średniowieczu wymagane było nawet wyróżnianie herbów poszczególnych członków rodziny, przez dodawanie specjalnych oznaczeń, bordiur itp. Ten zwyczaj przetrwał w heraldyce brytyjskiej. Charakterystycznym przykładem jest tu herb Księcia Walii, różniący się od herbu królewskiego nałożonym na tarczę kołnierzem turniejowym. W Polsce takie odróżnianie herbów osobistych było stosowane u zarania naszej heraldyki, przyczyniając się m.in. do powstawania odmian herbowych.

Kurlandia (łot. Kurzeme – ziemia Kurów, niem. Kurland) – kraina historyczna w zachodniej części Łotwy na półwyspie nad Bałtykiem. Nazwa pochodzi od łotewskiego plemienia Kuronów (Kurów, Kursi). W szerszym kontekście nazwa używana na określenie Księstwa Kurlandii i Semigalii.

Działalność w organizacjach katolickich

W 1905 był jednym z inicjatorów powołania Związku Katolickiego, który stawiał sobie za cel dotarcie do robotników i chłopów poprzez zakładanie domów ludowych. 29 IV 1907 został wybrany prezesem Związku Katolickiego w Warszawie (włączonego do Akcji Katolickiej). W poglądach na sprawy robotnicze podążał za wytycznymi papieża Leona XIII. Tłumaczył dzieła i broszury katolickie i finansował ich wydawanie. Należał do tajnej, miedzynarodowej organizacji katolików-integrystów, skrajnych przeciwników modernizmu. Był szambelanem papieskim i kawalerem maltańskim.

Ujazd (dodatkowa nazwa w j. niem. Ujest; 1936-1945 Bischofstal) - miasto i siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ujazd, w powiecie strzeleckim (województwo opolskie), położone nad Kanałem Gliwickim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do starego woj. opolskiego.

Heraldyka – jedna z nauk pomocniczych historii, zajmuje się badaniem rozwoju i znaczenia oraz zasadami kształtowania się herbów. Wywodzi się od słowa herold - oznaczającego urzędnika dworskiego, wywołującego nazwiska rycerzy biorących udział w turniejach. W innych językach europejskich nazywana jest podobnie (ang. heraldry, franc. heraldique , niem. Heraldik) lub słowami pochodzącymi od nazwy herb (niem. Wappenkunde).

Działalność społeczna

Juliusz Ostrowski ufundował przytułek dla sierot katolickich w Tomaszowie Mazowieckim przy ul. Głowackiego. Łożył znaczne środki na rozbudowę kościoła parafialnego pw. Św. Antoniego w Tomaszowie Mazowieckiego, na urządzenie szpitala miejskiego Św. Stanisława i na utworzenie Szkoły Handlowej z językiem polskim.

Leon XIII, (Gioacchino Vincenzo Raphaelo Aloisio Pecci), (ur. 2 marca 1810 w Carpineto - zm. 20 lipca 1903 w Watykanie) - papież w okresie od 20 lutego 1878 do 20 lipca 1903.

Sfragistyka (z gr. sphragís – "pieczęć"), nazywana niekiedy sygillografią (od łacińskiego sigillum – pieczęć), jest jedną z nauk pomocniczych historii, zajmującą się badaniem pieczęci jako źródeł historycznych, a także ich historią, powstawaniem itp.

Kolekcje sztuki

Juliusz Ostrowski był pasjonatem sztuki i kolekcjonerem wielu dzieł artystów polskich i zagranicznych. Wspomagał finansowo wielu młodych artystów. Przyjaźnił się z Janem Styką, który namalował jego portret. W 1912 współorganizował w Tomaszowie Mazowieckim wielką wystawę malarstwa krajowego i zagranicznego. Prawie połowa wystawianych obrazów pochodziła ze zbiorów Juliusza Ostrowskiego. Bogate zbiory Juliusza Ostrowskiego, przechowywane w pałacach Ostrowskich w Warszawie, Ujezdzie i Tomaszowie Mazowieckim, niemal całkowicie zostały zagrabione przez hitlerowców.

Szwajcaria, Konfederacja Szwajcarska (Confoederatio Helvetica, Schweiz, Schweizerische Eidgenossenschaft) – państwo federacyjne w Europie Zachodniej. Jest jednym z niewielu państw, w których obowiązuje demokracja bezpośrednia. Szwajcaria od kongresu wiedeńskiego w 1815 roku jest państwem neutralnym. Do Organizacji Narodów Zjednoczonych przystąpiła dopiero 10 września 2002 po przegłosowaniu tej decyzji w referendum minimalną większością 52% głosów.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Przypisy

tytuł zatwierdzony w Rosji w 1891.

Bibliografia

Ryszard Kotewicz, Ród Ostrowskich w dziejach Tomaszowa i Rzeczypospolitej, Tomaszów Mazowiecki 1991, s. 17 (fot., biogram).

Linki zewnętrzne

Księga herbowa rodów polskich Cz. 1 w formacie djvu w e-bibliotece UW

Księga herbowa rodów polskich Cz. 2 w formacie djvu w e-bibliotece UW