Jurassic Coast - Polski Serwis Naukowy

Wybrzeże Jurajskie (ang. Jurassic Coast) – fragment północnego wybrzeża kanału La Manche i zarazem południowej linii brzegowej Anglii. Miejsce to znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

Położenie

Położenie w Wielkiej Brytanii

Wybrzeże Jurajskie rozciąga się od Orcombe Point w pobliżu Exmouth we wschodniej części hrabstwa Devon aż do Old Harry Rocks w pobliżu Swanage we wschodniej części hrabstwa Dorset. Łączna długość wybrzeża wynosi 153 km. Najwyżej położonym punktem na Wybrzeżu Jurajskim i jednocześnie na całym południowym wybrzeżu Anglii jest Golden Cap o wysokości 191 m.

Lista Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości - lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2009) 890 obiektów w 148 krajach, w tym 689 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 176 przyrodniczego (P) i 25 mieszanych (K, P). W sprawie wpisania danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 roku. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje.

Charmouth – wieś w Anglii, w hrabstwie Dorset, w dystrykcie West Dorset. Leży 34 km na zachód od miasta Dorchester i 212 km na południowy zachód od Londynu. Miejscowość liczy 1687 mieszkańców.

W roku 2001 umieszczone zostało na liście światowego dziedzictwa UNESCO jako drugi obiekt naturalny w Wielkiej Brytanii.

Geologia

Wybrzeże Jurajskie składa się z klifów będących utworami triasu, jury i kredy z ery mezozoicznej, sprzed 180 milionów lat. Wybrzeże odznacza się bogactwem unikalnych utworów geologicznych, będących przykładem różnorodności form krajobrazowych – np. naturalny łuk przy Durdle Door, utworami z piaskowca, m.in. Lulworth Cove oraz wyspa Portland.

Era mezozoiczna, mezozoik – era która rozpoczęła się od wielkiego wymierania pod koniec permu, a skończyła zagładą wielkich gadów, pod koniec kredy (patrz tabelka), znanego jako wymieranie kredowe. Era mezozoiczna trwała dwa razy krócej niż paleozoiczna, bo tylko 170 milionów lat. Dzieli się ją na trzy okresy: trias, jurę i kredę.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Zważywszy na jakość i wyjątkowość utworów geologicznych Wybrzeże Jurajskie jest przedmiotem badań międzynarodowych. Mary Anning, która badała skamieliny wokół Lyme Regis, odkryła tutaj na początku XIX w. pierwszą kompletną skamielinę ichtiozaura.

Historia

Fragment linii brzegowej w Budleigh Salterton

W okresie II wojny światowej kilka odcinków wybrzeża przeszło na własność armii. W Portland umiejscowiono jedną z największych baz Royal Navy, zamkniętą w latach powojennych. Inna baza wojskowa w Bovington jest używana do dziś, w związku z czym znaczna część wybrzeża jest tylko częściowo dostępna dla ruchu turystycznego.

Kontenerowiec – statek specjalnie wyposażony w prowadnice i przeznaczony do przewozu kontenerów, przy założeniu ich pionowego załadunku i wyładunku.

Wyspa Portland, ang. Isle of Portland - półwysep należący do dystryktu Weymouth and Portland w hrabstwie Dorset. Stanowi część Jurassic Coast. Wydobywany jest tutaj wapień portlandzki, od którego pochodzi nazwa cement portlandzki. Na wyspie nie używa się słowa "rabbit" (królik), zastępuje się je omówieniem lub "bunny" . Tabu stało się powszechnie znane w związku ze zmianą tytułu filmu Wallace i Gromit: Klątwa królika.

Wybrzeże w niektórych swych częściach, zwłaszcza wokół Portland, jest niebezpieczne – zdarzają się tu katastrofy morskie. W styczniu 2007 na wybrzeżu zanotowano najgroźniejszą katastrofę ekologiczną – kontenerowiec "MSC Napoli" o pojemności 2400 ton stracił paliwo i ładunek, doprowadzając do zanieczyszczenia wybrzeża.

Kreda – ostatni okres ery mezozoicznej, trwający około 80 milionów lat (od 145,5 ± 4,0 do 65,5 ± 0,3 mln lat temu). Kreda dzieli się na dwie epoki: wczesną kredę i późną kredę.

Turystyka – zjawisko przestrzennej ruchliwości ludzi, które związane jest z dobrowolną zmianą miejsca pobytu, środowiska i rytmu życia. Obejmuje całokształt stosunków i zjawisk związanych z ruchem turystycznym.

Turystyka

Piękno krajobrazu wybrzeża powoduje, że jest ono popularnym celem turystycznym. Wzdłuż wybrzeża prowadzi południowo-zachodnia część pieszego szlaku turystycznego South West Coast Path. Baza hotelowa znajduje się w takich miastach jak Weymouth, Exmouth, Sidmouth, poza tym działa tu rozwinięta sieć pól namiotowych i kempingów. Centrum informacji turystycznej i obsługi ruchu turystycznego World Heritage Coast Centre znajduje się w Weymouth.

Jura – drugi okres ery mezozoicznej. Trwała od 208 do 145 milionów lat temu. Nazwa pochodzi od gór Jura leżących we Francji i Szwajcarii. Wprowadził ją Alexander von Humboldt w 1823 r.

Skamieniałości – zachowane w skałach szczątki organizmów (skamieniałości właściwe, strukturalne), a także ślady ich aktywności życiowej (skamieniałości śladowe). Skamieniałości powstają w wyniku procesu fosylizacji. Najczęściej fosylizacji ulegają tylko części szkieletowe. Proces ten zachodzi w wyniku zastąpienia pierwotnej substancji budującej części twarde organizmu innymi związkami mineralnymi (najczęściej węglanem wapnia lub krzemionką, a rzadziej np. dolomitem, syderytem, limonitem, pirytem lub fosforanami) o tym samym składzie chemicznym (np. przejście aragonitu w bardziej stabilny kalcyt) lub odmiennym składzie chemicznym. W przypadku części twardych zbudowanych ze stabilnych substancji (np. kalcytu, krzemionki) zachowują się one czasami bez żadnych przekształceń.

Obiekty przyrody nieożywionej na Wybrzeżu Jurajskim

Durdle Door