Jutro premiera – polska komedia z 1962 roku, wyreżyserowana przez Janusza Morgensterna. Podstawą scenariusza jest sztuka Trzeci dzwonek Jerzego Jurandota.

Treść

Początkujący dramaturg Zenon Wiewiórski zabiega o to, by Teatr "Studio" wystawił jego sztukę, zatytułowaną Trzeci dzwonek. Przychodzi do teatru i w foyer cierpliwie czeka na dyrektora, który przed dwoma tygodniami obiecał zapoznać się z treścią utworu. Na scenie trwa właśnie próba generalna szekspirowskiego Wieczoru Trzech Króli, z wybitną aktorką Janiną Radwańską w obsadzie. Podczas krótkiej rozmowy w przerwie dyrektor Zakrzewski chwali sztukę Wiewiórskiego i zapowiada jej wystawienie. O tekście pochlebnie wypowiada się również Radwańska, która chce zagrać główną rolę.

Rozpoczyna się pełna perypetii realizacja przedstawienia. Szybko okazuje się, że kształt przedstawienia nie idzie w parze z wyobrażeniami autora. Trzeci dzwonek ma być osadzony nie w czasach współczesnych, a przed wojną. Następują zaskakujące zmiany w obsadzie, a zamiast uznanego scenografa dekoracje zrobi jego syn – debiutant. Do jednej z głównych ról dyrektor angażuje również początkującą Barbarę Percykównę, protegowaną reżysera Kuryłły. Percykówna korzysta z protekcji, sprytnie zbywa umizgi reżysera kokietując tymczasem młodego scenografa Wittinga. Ten z kolei spotyka się ze znacznie od siebie starszą Radwańską. Sytuacja musi doprowadzić do konfliktu między kobietami, i tak nieszczędzącymi sobie złośliwości. Zgrzyt następuje podczas próby generalnej sztuki, której treść okazuje się zadziwiająco zbieżna z sytuacją życiową aktorów. Więcej opanowania wykazuje młoda Percykówna, zaś urażona Radwańska, dotknięta aluzjami na temat wieku, rzuca rolę.

Wieczorem pod drzwiami Radwańskiej spotykają się dyrektor, autor i młody scenograf, wszyscy z kwiatami. Chcą zapobiec katastrofie i ratować premierę. Drzwi otwiera im jednak nie Radwańska, która wyjechała, lecz suflerka, która przyszła podlać kwiaty. Podczas rozmowy niepozorna, zahukana Flapcia zaskakuje gości doskonałym opanowaniem tekstu sztuki i ciekawą interpretacją jednego z epizodów. Dyrektor długo się nie zastanawia: suflerka wystąpi na scenie zamiast Radwańskiej.

Premiera okazuje się sukcesem, do czego przyczyniła się kreacja odmienionej niczym Kopciuszek Flapci. Na przyjęciu po spektaklu artyści wymieniają grzecznościowe komplementy, w których nie brak zgryźliwości. Percykówna oczarowała nie tylko reżysera, ale też Zakrzewskiego, bezskutecznie próbującego się z nią umówić, oraz Wiewiórskiego, który ogłasza, że chciałby ją widzieć w obsadzie swej nowej sztuki.

Ostatecznie jednak wszystko okazuje się tylko snem młodego dramaturga, który przysnął w oczekiwaniu na dyrektora. Dyrektor sztuki nie przeczytał, każe przyjść za dwa tygodnie.

Prace nad realizacją spektaklu są pretekstem do pokazania w krzywym zwierciadle kulisów teatru, mechanizmów pracy na scenie, relacji panujących w zespole teatralnym, aktorskich obyczajów, kaprysów i przyzwyczajeń. Reżyser ugania się za początkującymi aktorkami bardzo ułatwiając im start zawodowy, dyrektor sceny godzi się je zatrudniać. Młode aktorki robią kariery nie bacząc na środki, a te dojrzalsze są sfrustrowane z powodu wieku. Amant Szafrankiewicz zadręcza dyrektora żądaniami podwyżki i straszy odejściem. Przed spektaklem zamawia kosze kwiatów dla siebie – rzekomo od wielbicielek. Scenograf robi chałtury w filmach kosztem teatru, jedyną osobą która opanowała tekst dramatu jest suflerka.

Interpretacja

Jutro premiera jest satyrą na środowisko teatralne, opartą na dość karkołomnym pomyśle: to film o teatrze, na podstawie sztuki o wystawianiu przedstawienia. Trzeci dzwonek jest tytułem jednocześnie literackiej podstawy scenariusza i przedstawienia ukazanego w filmie.

Krytyk filmowy Tadeusz Lubelski nazywa film Morgensterna bulwarową farsą mieszczańską, a także abstrahującą od jakichkolwiek realiów sentymentalną konstrukcją opartą na serii klasycznych nieporozumień.

Mimo przerysowań i uszczypliwości, obraz jest niepozbawiony wdzięku, subtelnego dowcipu i liryzmu. Decyduje o tym, poza sprawnością realizacyjną, obsada, w której nie brak wielkich gwiazd polskiego kina lat sześćdziesiątych.

czytaj dalej: [2], [3]