Juvénal Habyarimana (ur. 8 marca 1937 w Gasizi lub w Rambura, zm. 6 kwietnia 1994 w Kigali), rwandyjski polityk i wojskowy, faktyczny dyktator w latach 1973 - 1994.

Pochodził z plemienia Hutu. Służył w armii rwandyjskiej od lat 60. XX w. Piastował w niej wiele wysokich stanowisk (między innymi w latach 1963 - 1965 pełnił funkcję szefa sztabu). W 1965 objął tekę ministra obrony i policji. Opowiadał się za pokojowym rozstrzygnięciem konfliktów między Hutu a Tutsi. W wyniku przeprowadzonego przez siebie zamachu stanu w 1973 został najpierw przewodniczącym Komitetu Przywrócenia Pokoju i Jedności Narodowej, później zaś prezydentem kraju (wybierany na to stanowisko ponownie w latach 1978, 1983 i 1988). Zlikwidował wszystkie partie opozycyjne, a także (na krótko) zniósł przepisy prawne dotyczące przynależności etnicznej. Obsadzając stanowiska w administracji państwowej faworyzował polityków pochodzących z północy Rwandy. Doprowadziło to do pojawienia się w kraju sporów na tle regionalnym. Pod naciskiem opinii międzynarodowej w 1989 przyjął plan naprawczy dla gospodarki. W 1990 korzystając z pomocy władz Zairu oraz francuskich i belgijskich spadochroniarzy odparł inwazję Tutsi z Ugandy. W obliczu niezdolności wyparcia partyzantów z kraju, zdecydował się na rozpoczęcie rozmów z opozycją. W czerwcu 1991 wraz z uchwaleniem nowej konstytucji przywrócono wolność słowa i system wielopartyjny. W kwietniu 1992 prezydent zrezygnował z wszystkich pełnionych funkcji wojskowych. W wyniku zawartego w 1993 porozumienia z opozycją ogłosił plan demokratyzacji kraju. Rok później stanął na czele koalicyjnego rządu tymczasowego.

Zginął 6 kwietnia 1994 w katastrofie lotniczej. Wraz z nim śmierć poniósł prezydent Burundi, Cyprien Ntaryamira. Odpowiedzialni za zamach byli prawdopodobnie żołnierze Hutu z gwardii prezydenckiej.

Źródła

Przypisy