Kīlauea - czynny wulkan leżący w archipelagu Hawajów (USA) na wyspie Hawaiʻi. Hawajczycy używają nazwy Kīlauea wyłącznie na określenie szczytowego krateru (Halemaʻumaʻu), jednak wulkanolodzy stosują ją na określenie całego wulkanu.

Wulkan wznosi się na wysokość 1247 m n.p.m. i zajmuje powierzchnię 1,430 km, co stanowi 13.7% powierzchni wyspy. W głównym kraterze znajduje się jezioro lawowe Halemaʻumaʻu. Ostatnia erupcja wulkanu rozpoczęła się 3 stycznia 1983 roku i trwa do teraz. Obecnie z krateru Puʻu ʻŌʻō unosi się dym i wypływa lawa, zaś w kraterze Halemaʻumaʻu ma miejsce aktywność i ruchy lawy.

Pierwsza erupcja nastąpiła około 300 000 - 600 000 lat temu, jednak za względu na ciągłą aktywność i przykrywanie przez wypływającą lawę powierzchni góry, najstarsze znalezione skały mają około 23 000 lat.

Pierwszym europejczykiem, który ujrzał wulkan był William Ellis, który dokonał tego w 1823 r. Od tamtego czasu odnotowano 61 erupcji, z czego 34 od 1952 r. Od 1983 r. wulkan ciągle wyrzuca lawę i dymy.

Według tradycyjnych hawajskich wierzeń Kīlauea jest siedzibą bogini Pele. Wiele hawajskich pieśni oraz ustna tradycja mówi o wybuchach wulkanu spowodowanych złością Pele. Halemaʻumaʻu po hawajsku oznacza dom paproci. Wg legendy nazwa ta wzięła się od odrzuconego zalotnika Pele - Kamapuaʻa, który zbudował z paproci dom nad kraterem, by zapobiec ucieczce Pele i erupcjom wulkanu, co jednak nie przyniosło rezultatu.

Panorama wulkanu z kraterem Halemaʻumaʻu

Bibliografia

1. United States Geological Survey: Kīlauea -- Perhaps the World's Most Active Volcano (ang.). [dostęp 2010-02-08].
2. Mary Kawena Pukui; Samuel H. Elbert: Hawaiian Dictionary: Hawaiian-English and English-Hawaiian. University of Hawai`i Press, 1986. ISBN 978-0-8248-0703-0. 

Linki zewnętrzne