Kaari Utrio - Polski Serwis Naukowy

Kaari Marjatta Utrio właśc. Utrio-Linnilä (ur. 28 lipca 1942 w Helsinkach) – fińska historyczka, pisarka i feministka. Jest autorką dziesiątek powieści i wielu książek historycznych.

Życie i twórczość

Urodziła się w rodzinie z klasy średniej. Jej ojciec Urho Untamo Utrio pracował jako dyrektor zarządzający w fińskim wydawnictwie Tammi. Jej matka Meri Marjatta Utrio pracowała jako redaktor i tłumacz na język fiński. Rodzina Kaari Utrio bardzo ceniła sobie literaturę a w jej domu znajdowało się około czterech tysięcy książek.

Feminizm (łac. femina ‘kobieta’) – nurt myśli politycznej i ruch społeczny związany z równouprawnieniem kobiet. Istnieje wiele nurtów feminizmu, odróżniających się stanowiskami politycznymi, radykalizmem czy poglądami na temat płci kulturowej.

Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do politycznego upadku cesarstwa zachodniorzymskiego w 476 roku[1].

W młodości Kaari Utrio nie zamierzała zostać pisarką – chciała natomiast zostać badaczką historii. Po zdaniu, w dziewczęcym liceum, matury w 1962 roku rozpoczęła studia z zakresu historii na Uniwersytecie Helsińskim. Ukończyła je w 1967 roku. Rok później opublikowała swoją pierwszą powieść Kartanonherra ja kaunis Kirstin, którą wydała w wydawnictwie Tammi. Od tego czasu co rok pisała i wydawała kolejną powieść historyczną. Jej powieść Vaskilintu (Miedziany ptak) przez kilka mięsięcy była najlepiej sprzedającą się książką w Finlandii.

Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط, hebr. המזרח התיכון, przestarzałe Lewant) – obszar geograficzny leżący na styku trzech kontynentów: Europy, Azji i Afryki.

Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas], tr. Yunanistan), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj w południowo-wschodniej części Europy, położony na krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z Albanią, Republiką Macedonii i Bułgarią na północy oraz z Turcją na wschodzie. Ma dostęp do czterech mórz: Morza Egejskiego, Morza Kreteńskiego na wschodzie, Morza Jońskiego na zachodzie oraz Morza Śródziemnego od południa.

Wydała też wiele popularno-naukowych książek historycznych.

Publikacja naukowa Eevan tyttäret (Córki Ewy), przetłumaczona na język polski (i sześć innych języków) to jedną z najbardziej uznanych książek pisarki. Książka opisuje dzieje kobiet począwszy od starożytnego Bliskiego Wschodu i starożytnej Grecji a kończąc na czasach współczesnych. Rzetelnie ukazuje życie kobiety europejskiej na przełomie dwóch tysiącleci chrześcijaństwa. Pokazuje przemiany jakie zaszły w życiu kobiet i ich emancypację. Omawia aspekty religijne, prawne, socjologiczne i seksualne. Autorka krytykuje patriarchat z perspektywy feministycznej

Język fiński (suomi, IPA: /ˈsuɔmi/, suomen kieli) – język należący do podgrupy języków bałtyckofińskich, zaliczanej do podrodziny języków ugrofińskich z rodziny uralskiej. Najbliżej jest spokrewniony m.in. z językiem estońskim oraz językami ludów północno-zachodniej Rosji, dalsze pokrewieństwo łączy go z językiem węgierskim.

Amnesty International – międzynarodowa organizacja pozarządowa, której celem jest zapobieganie naruszeniom fundamentalnych praw człowieka poprzez wszelkie pokojowe akcje obywatelskie – od organizowania pisania listów do rządów krajów łamiących te prawa, poprzez publiczne rozgłaszanie informacji o takich naruszeniach, po realną pomoc finansową i prawną poszkodowanym osobom.

W swoim dorobku ma też scenariusze telewizyjne, słuchowiska radiowe, nowele i felietony w gazetach i periodykach.

Utrio ma trójkę dzieci. Od 1974 roku jest żoną Kai Linnilä. Wraz z mężem próbowali początkowo utrzymywać się prowadząc samowystarczalne gospodarstwo rolne ale po kilku latach zrezygnowali i założyli własne wydawnictwo Oy Amanita.

Utrio działała też aktywnie w kilku organizacjach społecznych. Była przewodniczącą Stowarzyszenia Minna Canth. Jest członkinią Amnesty International i przez kilka lat zasiadała w zarządzie Fińskiego Stowarzyszenia Pisarzy. Uczestniczyła też aktywnie w życiu politycznym miasta. Wygłaszała wykłady, w wielu rejonach Finlandii, przy okazji różnych wydarzeń.

Minna Canth (wł. Ulrika Wilhelmina Johnsson), ur. 19 marca 1844 w Tampere, zm. 12 maja 1897 w Kuopio - fińska pisarka, dramaturg i działaczka społeczna. Jedna z pionierek współczesnego teatru fińskiego. Jej utwory dotyczą głównie praw kobiet, głównie w kontekście kulturowym. Jej najbardziej znane dzieło to Rodzina pastora. W czasie życia uznana za postać kontrowersyjną, głównie z żarliwości w głoszeniu poglądów feministycznych. Pierwsza Finka, dla której ustanowiono lippupăivän w 2007 r.

Historia – nauka, która zajmuje się badaniem przeszłości. Humanistyczna i społeczna dziedzina nauki zajmująca się dochodzeniem do wiedzy o zdarzeniach minionych na podstawie a) świadectw bezpośrednich, b) źródeł pisanych lub c) wyników badań nauk pomocniczych historii. Wynikiem badań historycznych jest opis dziejów (historiografia). Przedmiotem badań jest z reguły historia człowieka i cywilizacji ludzkiej.

W 2002 roku za swoją twórczość otrzymała nagrodę państwową.

Tłumaczenia na język polski

Beletrystyka:

Miedziany ptak (tomy 1-5), 1997, Wyd. Almapress, ISBN 83-7020-237-3 , ISBN 83-7020-238-1 , ISBN 83-7020-239-X , ISBN 83-7020-240-3 , ISBN 83-7020-241-1 (Vaskilintu 1992)

Jastrząb, przeł. Mariola Gąsiorowska-Siudzińska, Warszawa 2000, Wydawnictwo 69, s. 447, ISBN 83-86244-20-8 (Tuulihaukka 1995)

Jednorożec, przeł. Mariola Gąsiorowska-Siudzińska, Warszawa 2011, Wydawnictwo Finsana, ISBN 978-83-932736-0-7 (Yksisarvinenwyd. Osakeyhtiö Tammi, 2000, Helsinki, Finlandia).

Książki naukowe:

Córki Ewy. Historia kobiety europejskiej, przeł. Mariola Gąsiorowska-Siudzińska, Warszawa 1998, Wydawnictwo 69, s. 320, ISBN 83-86244-12-7 (Eevan tyttäret 1984)

Linki zewnętrzne

Kaari Utrio: Kaari Utrio (fiń.). [dostęp 2012-03-20].

Kaari Utrio na Facebooku