Kabestan - Polski Serwis Naukowy

Rufowy kabestan parowy na Błyskawicy

Ręczny kabestan na jachcie żaglowym.

Kabestan – urządzenie o podobnym zastosowaniu co winda lub wciągarka, ale z bębnem usytuowanym na osi pionowej, a nie na poziomej.

Na statkach wodnych kabestan służy do wciągania (tzw. wybierania) na pokład lin lub łańcuchów kotwicznych, cum, a w żeglarstwie także do wybierania lin olinowania ruchomego obsługujących żagle i drzewca. Grubsze liny obsługuje się zazwyczaj kabestanami cały czas, mniejsze tylko podczas końcowego napinania (dociągania).

Statek wodny – dość szerokie i nie do końca sprecyzowane pojęcie, zawężające określenie jednostki pływającej do takich jednostek, które mogą poruszać się samodzielnie, lub też, w myśl innych definicji, są wykorzystywane ogólnie jako środek transportu (z własnym napędem lub bez). Przykładowo w rozumieniu międzynarodowego prawa drogi morskiej statek oznacza wszelkiego rodzaju urządzenie pływające, nie wyłączając urządzeń bezwypornościowych i wodnosamolotów, używane lub nadające się do użytku jako środek transportu wodnego.

Żeglarstwo – niegdyś odmiana transportu, dziś dyscyplina sportów wodnych, oraz rodzaj turystyki lub rekreacji, a także forma szkoleń – zarówno dla późniejszych marynarzy, oficerów i kapitanów jednostek, jak i jako tzw. szkoła charakterów dla młodzieży.

Na starych żaglowcach kabestany były pokaźnych rozmiarów a obsługiwała je grupa marynarzy napierających na handszpaki – drewniane uchwyty wtykane w górną część bębna kabestanu na czas pracy. Na największych jednostkach przy najtrudniejszej czynności – wyrywaniu kotwicy z dna – pracowała czasem niemal cała załoga, a kabestany kotwiczne były nawet kilkupiętrowe i z kilkoma osobami do jednego handszpaka. Od końca XIX w. zaczęto stosować kabestany parowe a następnie elektryczne. Natomiast małe ręczne kabestany są rozpowszechnione na jachtach żaglowych.

Wciągarka - cięgnik, w którym zespół mechanizmów jest zbudowany na odrębnej konstrukcji nośnej, którą stanowić może rama: stała, przesuwana lub przejezdna.

Jacht żaglowy, SY lub s/y, s. y. (ang. sail yacht) – jacht, którego głównym lub jedynym napędem są żagle. Wśród jednostek o napędzie żaglowym jest jednostką o pośredniej wielkości pomiędzy małą żaglówką a wielkim żaglowcem. Przyjmuje się dla współczesnych jednostek, że granicą pomiędzy jachtem żaglowym i żaglowcem jest długość jednostki = 24 m (co wynika pośrednio z Międzynarodowych Przepisów o Zapobieganiu Zderzeniom na Morzu – MPDM).

Rodzaje

W zależności od funkcji kabestanu wyróżnia się typy:

kotwiczny

szotowy

fałowy

Bibliografia

Lesław Furmaga, Józef Wójcicki: Mały słownik morski. Gdynia: Mitel International Ltd, 1993. ISBN 83-85413-73-1.