Kacper Meciszewski - Polski Serwis Naukowy

Kacper Meciszewski (ur. 1763 w Krakowie, zm. 28 września 1803 tamże) – pułkownik wojsk polskich, prawnik i dramatopisarz.

Prawdzic, herb nadany Meciszewskiemu w 1790

Urodzony w rodzinie mieszczańskiej, syn Wawrzyńca Meciszewskiego (późniejszego wójta III Cyrkułu Garbarskiego) i Gertrudy ze Smolińskich. Od 1774 do 1780 pobierał nauki w Szkołach Przygłównych Krakowskich, potem w Szkole Głównej studiował prawo. Został subdelegatem grodzkim siewierskim oraz prokuratorem prawa magdeburskiego, od 1785 – sekretarzem królewskim.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Sejm walny – nazwa parlamentu w dawnej Polsce. Było to zgromadzenie decydujące o polityce całej Rzeczypospolitej, istniejące w okresie od XV do XVIII wieku. W tym czasie znacząco zmieniał się jego skład i charakter.

W tym czasie wydał komedię "Rywale czyli Capstrzyk w Krakowie" (Kraków, w piśmie "Nowy Korbut", 1786) i przekład dzieła prawniczego J. Ch. Heinecciusa pt. "Ustanowienie prawa cywilnego w sposobie łatwym zebrane, wielą przystosowaniami pomnożone i na język ojczysty przełożone" (2 tomy, Kraków, 1785-1786). Zabiegał w tym okresie o przyjęcie do adwokatury krakowskiej, co powiodło się dopiero pod koniec 1788 dzięki poparciu Filipa Nereusza Lichockiego, ówczesnego syndyka miejskiego, a wbrew skonfliktowanym z Meciszewskim innym patronom palestry.

Nobilitacja (z łac.), uszlachcenie – przejście do stanu szlacheckiego osoby (szlachectwo osobiste) lub osoby i jej rodziny (szlachectwo dziedziczne), niemających dotąd tytułu szlacheckiego. Nobilitacji dokonywała osoba panująca, panujący nadawał także danej rodzinie herb. Często uszlachceniu towarzyszyła też adopcja do istniejącego rodu heraldycznego. W Polsce niechęć szlachty do nadmiernego rozszerzania stanu szlacheckiego spowodowała od końca XVI wieku zanik automatycznej nobilitacji królewskiej na prośbę przez adoptującego, również ograniczyła nobilitacje królewskie. W obu przypadkach wymagana była zgoda Sejmu Rzeczypospolitej. Niektórzy polscy władcy (m.in. Stanisław Leszczyński, Stanisław August Poniatowski) obchodzili te ograniczenia, stosując tzw. nobilitacje sekretne, bez potwierdzenia sejmowego. Taka nobilitacja nie dawała faktycznie żadnych prerogatyw polskiego szlachectwa, i była stosowana głównie wobec cudzoziemców. Bez zgody sejmu niektórzy królowie nadawali także szlachectwo osobiste, bez prawa dziedziczenia, nadając tytuł Kawalera Złotej Ostrogi. Nobilitacje, także te sekretne, stanowiły często sposób zasilenia skarbca monarszego lub zjednania stronników. Dlatego m.in. prawo do nobilitacji uzurpowali sobie także np. biskupi krakowscy, jako książęta siewierscy.

Hilary Walenty Meciszewski (ur. 7 lutego 1803 w Krakowie, zm. 14 marca 1855 tamże) - publicysta, polityk, reżyser teatralny; syn pułkownika Kacpra Meciszewskiego i przyrodni młodszy brat pułkownika Filipa Meciszewskiego, zabitego na początku Nocy Listopadowej.

1 lipca 1790 Sejm nobilitował Meciszewskiego, nadając mu herb Prawdzic. Pracował on potem w magistracie krakowskim; 8 sierpnia 1791 uczestniczył zgromadzeniu wydziałowym deklarując w swym przemówieniu swoje poparcie dla Konstytucji 3 Maja. Podczas insurekcji kościuszkowskiej, 25 marca 1794 został sekretarzem Komisji Porządkowej Województwa Krakowskiego, a miesiąc później generalnym audytorem w stopniu kapitana. Zanotowano jego darowiznę na rzecz powstania: 24 kwietnia ofiarował konia do ciągnięcia armat oraz 12 pałaszy dla kawalerzystów. Uciekając z Krakowa po upadku powstania zabrał ze sobą archiwum Komisji, które jednak nie zachowało się.

Feliks Oraczewski herbu Szreniawa (ur. 14 stycznia 1739 w Przybysławicach koło Krakowa – zm. 12 sierpnia 1799 w Wiedniu) – polski działacz polityczny i oświatowy, komediopisarz, konsyliarz Rady Nieustającej 1778-1780, członek Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej, wolnomularz, w 1792 odznaczony Orderem Orła Białego.

Siewierz – miasto w Zagłębiu Dąbrowskim, w woj. śląskim, w powiecie będzińskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Siewierz. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. katowickiego.

Później wrócił do Krakowa i otrzymawszy 27 marca 1797 tytuł doktora obojga praw został adwokatem, specjalizującym się w skomplikowanych sprawach. Oskarżony o krzywoprzysięstwo popełnił samobójstwo.

Pierwszą żoną Kacpra Meciszewskiego była zmarła w 1801 Marianna z Piklewiczów (vel Pisklewicz); miał z nią synów Filipa i Kazimierza oraz córkę Emilię Honoratę. Drugą żoną Meciszewskiego była Barbara Fogtówna, matka Hilarego Meciszewskiego, krakowskiego publicysty.

Przypisy

Zobacz historia krakowskiej dzielnicy Piasek.
Po reformach Komisji Edukacji Narodowej mianem "Szkoły Głównej Koronnej" określano Akademię Krakowską.
Dzieło anonimowe, mylnie przypisywane Feliksowi Oraczewskiemu; dedykowane J. Wodzickiemu, do muzyki Wawrzyńca Zagórskiego. Była to satyra krytycznie przedstawiająca bolączki Krakowa końca XVIII wieku i wady jego ówczesnych mieszkańców. Ponieważ w mieście nie było wówczas zawodowego teatru, komedię tę autor wystawił amatorsko – trzykrotnie – w dworku Lichockich przy Szpitalnej.
Wg Orgelbranda w latach 1787-1788.
Imiona Filip Nereusz nadał Meciszewski swemu urodzonemu w 1786 pierworodnemu synowi, późniejszemu pułkownikowi wojska polskiego, zabitemu przez podchorążych w Noc Listopadową.
Emilia Honorata wyszła za mąż za Maksymiliana Bartynowskiego i za jej pośrednictwem należąca do Meciszewskiego podkrakowska wieś Karniowice trafiła do majątku Bartynowskich.

Źródła

S. Orgelbranda Encyklopedia Powszechna, tom X, 1901

Polski Słownik Biograficzny, tom XX, 1975