Kaduceusz - Polski Serwis Naukowy

Kaduceusz (także kerykejon, gr. κηρύκειον kērýkeion, łac. caduceus ‘laska heroldów’, od gr. kēryks ‘herold’) – symboliczna laska.

Stanowi symbol (znak) pokoju i handlu. W sztuce przedstawiana jest zwykle w formie prostego kija (pierwotnie z drewna oliwnego lub laurowego) z 2 oplatającymi go wężami, które pochylają ku sobie łby (symbolizują mądrość, równowagę sił). Niekiedy bywa zakończona parą skrzydeł lub ozdobiona wieńcem, przewiązana wstążkami.

Hermes (gr. Ἑρμῆς) jest w mitologii greckiej jednym z 12 bogów olimpijskich. Bóg wędrowców, złodziei i podróżujących. Posłaniec boży. Syn Zeusa i Tytanki Mai jest bratem Dionizosa, Hefajstosa, Ateny, Afrodyty, Apolla, Artemidy i innych. Patron wędrowców, złodziei, handlu, kupców, wynalazców oraz posłańców. Urodził się w górach Kyllene w Arkadii, gdzie były główne ośrodki jego kultu. Hymn homerowy do Hermesa opowiada, że jako niemowlę ukradł Apollinowi stado krów, sprytnie myląc ślady. Następnie podarował bratu lirę z jelit cielęcych i skorupy żółwia, czym złagodził gniew Apollina. W zamian otrzymał jako oznakę władzy laskę herolda, zwaną kaduceuszem (kerykejonem), oplecioną dwoma wężami,(które zaprzyjazniły się kiedy Hermes rzucił między nie kerykejonem) uśmierzającą spory i kłótnie.

Iris (także Iryda, Irys, gr. Ἶρις Iris, łac. Iris, Arcus, "tęcza") – bogini i uosobienie tęczy, powstawania chmur i deszczu oraz posłanka bogów w mitologii greckiej.

W starożytnej Grecji była oznaką nietykalności keryksa. Służyła do uśmierzania sporów. Według mitologii greckiej i mitologii rzymskiej należała do atrybutów boskich posłańców: boga Hermesa (Merkurego) i bogini Iris.

Czasem jest błędnie używana jako symbol medycyny, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych, z powodu mylenia jej z tradycyjnym symbolem medycyny, jakim jest laska Asklepiosa.

Kaduceusz występuje w dawnym herbie Rzeszowa oraz w herbie Marek. Pojawia się również w 7 scenie II aktu Wesela Stanisława Wyspiańskiego jako laska błazna, wręczona Dziennikarzowi przez Stańczyka.

Merkury (łac. Mercurius) – rzymski bóg handlu, zysku i kupiectwa; także złodziei i celników, posłaniec bogów. Jego imię pochodzi prawdopodobnie od łacińskiego merx, lub też mercator, co oznacza "kupiec". Za jego odpowiednika w mitologii greckiej można uznać Hermesa, zaś w panteonie etruskim – Turmsa.

Medycyna (. Medycyna weterynaryjna rozszerza zakres zainteresowań medycyny na stan zdrowia zwierząt. Za ojca medycyny uważa się Hipokratesa, a nowożytnej Paracelsusa. Ostatnio wprowadza się zasady medycyny opartej na faktach.

Zobacz też

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
kaduceusz

laska marszałkowska

tyrs – laska Dionizosa

Przypisy

↑ Encyklopedia Powszechna PWN. T. 3. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975, s. 382.
↑ Władysław Kopaliński: Słownik symboli. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1990. ISBN 83-214-0746-3.
Mała encyklopedia kultury antycznej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990, s. 359. ISBN 83-01-03529-3.
Mała encyklopedia kultury antycznej, op.cit., s. 372. ISBN 83-01-03529-3.
↑ Młodsi bogowie. W: Zygmunt Kubiak: Mitologia Greków i Rzymian. Warszawa: Świat Książki, 2003, s. 287–288. ISBN 83-7391-077-8.
Homer: Iliada. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1968, s. 18. ISBN L-16-1023. Cytat: „Znakiem ich urzędu było berło heroldowskie”.
Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2008, s. 141. ISBN 83-04-04673-3.
William Smith: Dictionary of Greek and Roman biography and mythology, 1867, T. 2, ss. 411–413: Hermes (ang.). W: The Ancient Library. The complete classics bookshelf on the web. [on-line]. 2005. [dostęp 2010-11-26].
Pierre Grimal, op.cit., s. 233. ISBN 83-04-04673-3.
Vojtech Zamarovský: Bohovia a hrdinovia antických bájí. Bratislava: Perfekt a.s., 1998, s. 216. ISBN 80-8046-098-1. (słow.); polskie wydanie: Bogowie i herosi mitologii greckiej i rzymskiej (Encyklopedia mitologii antycznej, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej).
William Smith: Dictionary of Greek and Roman biography and mythology, 1867, T. 2, ss. 621–622: Iris (ang.). W: The Ancient Library. The complete classics bookshelf on the web. [on-line]. 2005. [dostęp 2010-11-26].
Jan Parandowski: Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1989, s. 59. ISBN 83-210-0677-9.
History of Medicine. The Symbol of Modern Medicine: Why One Snake Is More Than Two* (ang.). W: Annals of Internal Medicine [on-line]. [dostęp 2011-04-07].
Herb Rzeszowa (pol.). W: Serwis informacyjny Urzędu Miasta Rzeszowa [on-line]. [dostęp 2011-07-21].
Władysław Kopaliński: Słownik mitów i tradycji kultury. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003, s. 497. ISBN 83-7399-022-4.

Bibliografia

Aaron J. Atsma: Herald´s rod of Hermes (Hermes Estate) (ang.). W: The Theoi Project: Greek mythology. Exploring mythology in classical literature and art. [on-line]. 2000–2008. [dostęp 2010-10-10].
Henry George Liddell, Robert Scott: A Greek-English Lexicon: κηρύκ-ειον (ang.). W: Perseus Digital Library [on-line]. [dostęp 2011-08-06].
Oskar Seyffert: Dictionary of Classical Antiquities, 1894, s. 106: Caduceus (ang.). W: The Ancient Library. The complete classics bookshelf on the web. [on-line]. 2005. [dostęp 2010-11-26].
Oskar Seyffert: Dictionary of Classical Antiquities, 1894, s. 285: Herald´s Staff (ang.). W: The Ancient Library. The complete classics bookshelf on the web. [on-line]. 2005. [dostęp 2010-11-26].
William Smith: Dictionary of Greek and Roman Antiquities, 1870, s. 218: Caduceus (ang.). W: The Ancient Library. The complete classics bookshelf on the web. [on-line]. 2005. [dostęp 2010-11-26].