Kalendarium

VII-X wiek

VII w. – osada rzemieślniczo-rybacka.

X w. – gród obronny książąt kaszubskich.

970-980 – Mieszko I wzniósł twierdzę portową w celu kontroli ruchu na Wiśle.

972 – margrabia niemiecki Hodo próbował siłą usunąć Mieszka I z Pomorza, poniósł klęskę.

997

27 marca – biskup praski Wojciech zatrzymał się w Gdańsku podczas wyprawy misyjnej.

Gdańsk (Gyddanyzc urbs) po raz pierwszy wymieniony jako miasto, w „Żywocie św. Wojciecha” spisanego przez Jana Kanapariusza.

XI wiek

1013

Pomorze Gdańskie przyłączono do biskupstwa kujawskiego.

Polska utraciła wpływ na Pomorze Gdańskie.

1047 – Kazimierz I Odnowiciel przywrócił związek z resztą ziem polskich.

1091 – Władysław I Herman wydał rozkaz spalenia grodów na Pomorzu Gdańskim, w tym Gdańska. Zubożenie mieszkańców miasta.

XII wiek

1120

Bolesław III Krzywousty po zwycięskiej wojnie z Pomorzanami opanował w całości Pomorze Gdańskie.

utworzono pierwsze parafie kościelne.

1186, 2 lipca – przybył zakon cystersów, otwarto klasztor cystersów w Oliwie.

1188, 18 marca – Sambor I udzielił przywilejów cystersom, nadał ufundowanemu przez siebie klasztorowi w Oliwie bogate wyposażenie.

XIII wiek

1219 – rządy na Pomorzu Gdańskim objął Świętopełk II Wielki, okres uniezależnienia się Pomorza.

1222 – powstał pierwszy kościół i klasztor benedyktynów w Św. Wojciechu.

1227 – dominikanie założyli w Gdańsku klasztor.

1231 – Pomorze Gdańskie w wyniku protekcji papieskiej stało się niezależnym księstwem.

1235 – najstarsza pisemna wzmianka o jeziorze Zaspa.

1242-1253 – konflikt zbrojny z Zakonem Krzyżackim. Okolice Gdańska (Oliwa) spustoszone przez oddziały krzyżackie.

1253, 30 lipca – pokój, w którym Świętopełk zobowiązał się nie podejmować w przyszłości kroków wojennych przeciwko Krzyżakom. Złamanie pokoju groziłoby oddaniem Gdańska zakonowi.

1260, 4 sierpnia – bulla papieska Aleksandra IV przyznała prawo organizowania dorocznych jarmarków św. Dominika.

1263

nadanie Gdańskowi praw miejskich na prawie lubeckim.

najstarsza wzmianka o Wrzeszczu.

1271 – zajęcie Gdańska przez Brandenburczyków. Mściwój II Pomorski z pomocą Bolesława Pobożnego zdobył Gdańsk.

1279 – najstarsze wzmianki o wsi Polanki i Przymorzu.

1282, 15 lutego – w wyniku układu w Kępnie doszło do zwierzchnictwa władcy Wielkopolski nad Pomorzem Gdańskim.

XIV wiek

1300 – powstał kościół św. Jakuba w Oliwie.

1308

oblężenie Gdańska przez Brandenburczyków. Wezwanie Krzyżaków do pomocy przy usunięciu wroga.

13 listopada – zajęcie Gdańska przez Krzyżaków i rzeź mieszkańców (według różnych szacunków zginęło od kilkunastu do kilkuset mieszkańców).

1320-1321 – papież Jan XXII zwołał sąd papieski obradujący w Inowrocławiu i Brześciu Kujawskim. Wyrokiem sądu Krzyżacy mieli zwrócić Królestwu Polskiemu całe Pomorze Gdańskie wraz z Gdańskiem oraz wypłacić odszkodowanie. Krzyżacy wyrok zakwestionowali.

1325 – najstarsza wzmianka o Brzeźnie.

1327 – początek budowy Ratusza Głównego Miasta w Gdańsku.

1336 – zakończenie budowy ratusza Głównego Miasta w Gdańsku.

1339, 15 września – kolejny sąd papieski w Warszawie nakazał zwrot Pomorza Gdańskiego, ponownie zakwestionowany przez Krzyżaków.

1340 – rozpoczęcie budowy przez Krzyżaków Zamku Wysokiego w Gdańsku (rozebrany w 1454 r.).

1343

23 marca – położony został kamień węgielny pod budowę murów obronnych Głównego Miasta.

28 marca – rozpoczęcie budowy kościoła Mariackiego.

8 lipca – układ pokojowy z Krzyżakami, w wyniku którego Kazimierz III Wielki zrzekł się Pomorza Gdańskiego.

otrzymanie praw miejskich przez Główne Miasto w Gdańsku.

1345 – przejęcie Wrzeszcza przez Krzyżaków.

1346, 31 lipca – wielki mistrz krzyżacki, Henryk Dusemer, wydał dokument, który likwidował resztki działania prawa miejskiego według wzoru lubeckiego i zastępował je prawem chełmińskim.

1348-1350 – powstał Dwór Artusa oraz Wielki Młyn na Starym Mieście.

1351, 14 października – powstało Bractwo Strzeleckie.

1360-1450 – ukształtowało się Stare Przedmieście.

1361-1370 – Gdańsk uczestniczył w wojnie miast hanzeatyckich przeciwko Danii.

1363 – wybudowano pierwszy większy dźwig – żuraw na nabrzeżu.

1377 – lokacja na prawie chełmińskim Starego Miasta.

1380, 18 stycznia – prawa miejskie otrzymało Młode Miasto.

1395 – Gdańsk wraz z czterema innymi miastami hanzeatyckimi przejął Sztokholm pod swój zarząd.

XV wiek

1410, 5 sierpnia – rada gdańska postanowiła uznać władzę Władysława Jagiełły. Gdańsk uzyskał przywileje, m.in. otrzymał okoliczne osady Pruszcz, Migowo, Orunia, Ujeścisko, Wiślina i Bogatka.

1411

1 lutego – Władysław Jagiełło, w wyniku traktatu w Toruniu, uwolnił Gdańsk od złożonej mu przysięgi. Gdańsk spotkały represje ze strony Krzyżaków.

22–23 lutego – zjazd stanów pruskich ustanowił podatek, w celu spłaty zobowiązań względem Królestwa Polskiego. Zgodę wyraził ogół stanów oprócz Gdańska.

marzec – Krzyżacy w ramach odwetu zamknęli port w Gdańsku.

6 kwietnia – delegacja gdańszczan zaproszona na rokowania z Krzyżakami została podstępnie uwięziona, trzech delegatów zostało zamordowanych – Konrad Leczkow, Arnold Hecht (burmistrzowie) i Bartłomiej Gross (rajca).

1416, 18 czerwca – rewolta mieszczan w Gdańsku przeciwko radzie, spowodowana polityką monetarną wielkiego mistrza i znaczną inflacją.

1423 – mroźna zima spowodowała zamarznięcie Bałtyku.

1425 – Gdańsk otrzymał prawo do bicia monet.

1436 – Stare Miasto otrzymało prawo posiadania więzienia.

1440, 14 marca – Gdańsk przystąpił do Związku Pruskiego.

1441, 8 lipca – spłonął Żuraw.

1443-1444 – odbudowano Żuraw.

1446 – Krzyżacy zezwolili na organizację jarmarku na terenie Młodego Miasta.

1453 – odlany został wielki dzwon „Gratia Dei” dla kościoła Mariackiego.

1454

5 lutego – wybuch powstania w Gdańsku przeciwko Krzyżakom, zajęty został Wielki Młyn na Starym Mieście. Wypowiedzenie posłuszeństwa Zakonowi.

11 lutego – komtur zamkowy Pfersfelder przekazał cały zamek radzie gdańskiej. Zakończył się okres panowania Krzyżaków w Gdańsku po 145 latach i 3 miesiącach.

6 marca – król Kazimierz Jagiellończyk na wniosek poselstwa Związku Pruskiego z Janem Bażyńskim na czele, wcielił Gdańsk do Polski, udzielając mu jednocześnie przywileju bicia własnej monety.

16 czerwca – Gdańsk uzyskał wielki przywilej podporządkowujący Głównemu Miastu, Osiek, Młode i Stare Miasto, ponadto uzyskał monopol wyłączności praw miejskich w promieniu 5 mil (tj. 30–40 km) oraz gwarancję, że na tym obszarze nie będzie zbudowany żaden zamek.

Gdańsk przystąpił do wojny trzynastoletniej.

1455

styczeń – gdańszczanie rozpoczęli burzenie Młodego Miasta.

9 lipca – przywilej piotrkowski Kazimierza Jagiellończyka upoważnił Gdańsk do samodzielnego wydawania wilkierzy i nakładania podatków. Oddawał Gdańskowi na wyłączne użytkowanie mennicę oraz prawo kontroli wybrzeża pruskiego od Księstwa Słupskiego do posiadłości Elbląga.

1456

28 stycznia – wprowadzono nowy podział Gdańska na 6 parafii.

2 października – Bunt Koggego.

1457

9 maja – gdańszczanie złożyli hołd Kazimierzowi Jagiellończykowi.

15 maja – Gdańsk otrzymał tzw. wielki przywilej, zapewnił on gdańszczanom swobodny przywóz towarów Wisłą z Polski, Litwy i Rusi bez konieczności kontroli. Zniesiono cło funtowe oraz cła lądowe i wodne na terenie Prus Królewskich oraz przyrzeczono nie wprowadzać żadnych ceł i opłat na Wiśle.

25 maja – dzięki przywilejowi nadanemu przez Kazimierza Jagiellończyka do herbu miasta, dwóch krzyży, dodana została złota korona.

15 sierpnia – zwycięstwo gdańskich okrętów kaperskich nad przeważającą eskadrą duńsko-inflancką.

1463, 15 września – flota gdańsko-elbląska pokonała flotę krzyżacką na Zalewie Wiślanym.

1466, 19 października – zawarto pokój toruński, gdzie zapisano że Pomorze Gdańskie oraz Warmia pozostają przy Polsce.

1467 – król zlikwidował urząd gubernatora i powołał na wzór Korony tytuł capitaneus Prussiae Generalis. Król powołał starostę dla Gdańska.

1472, 28 stycznia – przywilej uznający orzeczenia władz miasta w sprawie długów za ostateczne, nie podlegające apelacji do króla.

1473, 27 kwietnia – po wypłynięciu z portu w Lubece kaperska karaka „Peter von Danzig” (dowódca Paweł Beneke) zaatakowała galeon pod flagą Burgundii, z pokonanej jednostki do Gdańska przewieziono zdobycz – tryptyk Hansa Memlinga „Sąd Ostateczny”, dar dla kościoła Najświętszej Marii Panny.

1489 – Gdańsk uzyskał zniesienie prawa składu w Toruniu.

XVI wiek

1502, 28 lipca – zakończono budowę kościoła Mariackiego.

1520, 8-10 listopada – w czasie wojny polsko-krzyżackiej 1519-1521 niemieccy landsknechci przeprowadzili ostrzał Gdańska z Biskupiej Górki.

1525, styczeń – tumult gdański – rozruchy luterańskiego pospólstwa i plebsu przeciwko burmistrzowi Eberhardowi Ferberowi.

1526

26 stycznia – obalenie starego magistratu przez zrewoltowany tłum.

17 kwietnia – król Zygmunt I Stary wkroczył na czele 8 tysięcy wojska do Gdańska, ściął buntowników i rozszerzył uprawnienia swojego burgrabiego, któremu nadał wyższe kompetencje niż burmistrzowi. Wprowadzona została unifikacja monetarna.

22 lipca – król Zygmunt I Stary przekazał Gdańskowi prawa do Helu i części półwyspu.

1540 – wielka powódź na Żuławach Gdańskich, pod wodą znalazły się Długie Ogrody i Wyspa Spichrzów.

1557, 15 maja – przywilej króla Zygmunta Augusta przyznający protestantom równe prawa.

1558 – założone zostało Gdańskie Gimnazjum Akademickie – szkoła protestancka o bardzo wysokim poziomie kształcenia (gimnazjum istniało do 1817 r.).

1560-1570 – do Gdańska przybyły grupy protestantów uchodzących przed prześladowaniami w Niderlandach – luteranie, kalwini i mennonici.

1563-1570 – w czasie wojny siedmioletniej Gdańsk, pomimo skrupulatnego przestrzegania neutralności, tracił poprzez ograniczenie wymiany handlowej ze Szwecją oraz popadł w konflikt z innymi kontrahentami.

1567, 25 lutego – flota królewska została przeniesiona do Pucka.

1569

2 lipca – dekret króla Zygmunta II Augusta nakazał przyjęcie floty królewskiej w porcie w Gdańsku.

12 sierpnia – delegacja Rady miasta Gdańska została wyrokiem sądu sejmowego uwięziona.

1570, 14 marca – wydano Statuty Karnkowskiego – regulacje prawne, dotyczące władztwa Polski nad Bałtykiem. Akcentowały one zwierzchnie prawa nad Gdańskiem króla Polski i Korony, a dopiero na dalszym miejscu wymieniały uprawnienia władz gdańskich. Władze Gdańska protestowały, gdyż statuty były sprzeczne z przywilejami Gdańska.

1571 – Hans Kramer rozpoczął budowę nowożytnych fortyfikacji.

1576 – Wojna Rzeczypospolitej z Gdańskiem

Gdańsk odmówił złożenia przysięgi Stefanowi Batoremu przed potwierdzeniem wszystkich wolności i przywilejów miejskich. Gdańszczanie napadli na „polskie” klasztory Brygidek, Karmelitów i Dominikanów oraz przygotowali obronę miasta paląc okoliczne osady: Stare Szkoty, Oliwę, Chełm, Biskupią Górę i inne.

15 września – Stefan Batory wydał rozporządzenie wzywające do blokady handlowej Gdańska.

13 października – zakończono budowę mostu zwodzonego przez fosę przed Bramą Wyżynną.

1577

15 lutego – w odwecie za uznanie przez cystersów Stefana Batorego za króla gdańszczanie zrabowali i zniszczyli klasztor w Oliwie.

17 kwietnia – klęska gdańszczan w bitwie z wojskami królewskimi nad jeziorem Lubieszowskim. Przegrana spowodowała silniejsze zjednoczenie się mieszczan w obronie miasta.

11 czerwca – początek oblężenia Gdańska przez wojska króla Stefana Batorego.

16 września – atak floty gdańskiej i duńskiej na Elbląg, gdzie na rozkaz Stefana Batorego powstawała flota wojenna.

12 grudnia – Gdańszczanie złożyli w Malborku hołd Stefanowi Batoremu i przeprosili go. Batory w wyniku braku rozstrzygnięć wojskowych oraz nacisku magnatów i szlachty zgodził się na kompromis.

16 grudnia – Stefan Batory potwierdził przywileje miasta i wolność wyznania dla luteran. Gdańsk zobowiązał się wypłacić w pięciu ratach odszkodowanie w wysokości 200 tys. florenów. Autonomia Gdańska została zachowana.

1591

25 sierpnia – na redzie portu zatonął statek, na którym przypłynął Jan Bernard Bonifacio.

28 września – Bonifacio w zamian za dożywocie w domu profesorów przekazał liczącą 1161 woluminów bibliotekę uratowaną z katastrofy.

1596, 22 czerwca – powstała Biblioteka Rady Miasta Gdańska. Zaczątkiem była darowizna Jana Bonifacio.

1598 – utworzono Nową Motławę.

XVII wiek

1610, 23 kwietnia – powstaje konsulat Francji, pierwszym konsulem zostaje Jean de la Blanque.

1614 – zorganizowanie Collegium Medicum – pierwsza izba lekarska na ziemiach polskich.

1627, 28 listopada – bitwa morska pod Oliwą.

1629

29 września – zawarcie rozejmu (na okres 6 lat) w Starym Targu.

otwarto linię poczty konnej Gdańsk – Hamburg.

1633, 9 października – po raz pierwszy została uruchomiona fontanna Neptuna.

1637, 3 marca – utworzono urząd nadzorczy redy.

1638, 24 sierpnia – zbudowano latarnię na Helu, zwiększającą bezpieczeństwo portu w Gdańsku.

1640 – Jan Heweliusz założył w Gdańsku własne obserwatorium.

1650 – z naniesionego przez Wisłę piasku zaczęła powstawać wyspa Westerplatte.

1655

początek potopu szwedzkiego, Gdańsk zwiększył siły obronne miasta. Nastąpił spadek aktywności handlu i regres w życiu gospodarczym miasta.

flota szwedzka zablokowała port w Gdańsku.

maj – wojska szwedzkie zdobyły Gdańską Głowę, Szaniec Steblewski. Rozpoczęła się blokada lądowa miasta.

1656, lipiec – przybyła flota holenderska na Zatokę Gdańską i odblokowała port w Gdańsku.

1659, 22 grudnia – skapitulowała szwedzka załoga twierdzy Gdańska Głowa.

1660, 3 maja – zawarto pokój w Oliwie. Gdańszczanie ten dzień ogłosili dorocznym świętem.

1669, lipiec – ostatni zjazd miast hanzeatyckich.

1683, 13 stycznia – biskup kujawski Bonawentura Madaliński poświęcił nową Kaplicę Królewską pod wezwaniem św. Ducha.

1696

17 czerwca – śmierć Jana III Sobieskiego. Początek okresu bezkrólewia.

1697

27 czerwca – na sejmie elekcyjnym większość głosów otrzymał książę Conti, część województw opowiadała się za Fryderykiem Augustem, którego popierała również Rada Gdańska.

26 września – Książę Conti przypłynął z eskadrą 6 fregat francuskich do Oliwy, gdzie został przepędzony przez jazdę saską i polską.

18 października – Francja podjęła represje względem Gdańska, zajmowane były statki i towary gdańskie.

1700-1721 – podczas wielkiej wojny północnej Gdańsk był niejednokrotnie zagrożony przez obce wojska. W celu wzmocnienia miasta zatrudniono fortyfikatora Jana Charpentiera.

XVIII wiek

1719 – sejm „niemy” ustalił podatek na utrzymanie wojska. Gdańsk, który miał go zapłacić razem z Prusami Królewskimi sprzeciwił się. Wojewoda chełmiński, gen. Jakub Zygmunt Rybiński stał na czele kompanii wojsk koronnych. Nastąpił okres walk bratobójczych, zakończony rozkazem Augusta II wstrzymania walk.

1720, 23 września – powstało Towarzystwo Literackie.

1733-1734 – wojna sukcesyjna.

1733

31 stycznia – zmarł August II. Początek walk o tron polski. Gdańsk opowiedział się za popieranym przez Francję Stanisławem Leszczyńskim.

sierpień – do Gdańska wkroczyła armia rosyjska, popierająca kontrkandydata Augusta III.

2 października – do Gdańska przybył Stanisław Leszczyński, szukajac schronienia.

1734

luty – armia rosyjska dotarła do Pruszcza, gdzie założyła główną kwaterę. Rozpoczęcie oblężenia miasta.

marzec – kapitulacja załogi Gdańskiej Głowy.

6 maja – armia rosyjska zdobyła wyspę Ostrów i Szaniec Letni.

9 maja – armia rosyjska przeprowadziła generalny szturm Gdańska. Szczególnie krwawe walki toczyły się o Grodzisko. Wojska rosyjskie straciły ponad trzy tysiące zabitych i rannych.

11 maja – przybyła do Wisłoujścia nieliczna ekspedycja francuska.

14 maja – początek panicznego odwrotu nieatakowanej ekspedycji francuskiej. W Gdańsku wywołało to konsternację.

20 maja – powrót ekspedycji francuskiej, w wyniku działalności hrabiego Ludwika de Plélo. Ekspedycja wylądowała na Westerplatte. Jednak wspólna akcja z oddziałami gdańskimi nie powiodła się.

25 maja – przybycie wojsk saskich na pomoc armii rosyjskiej.

27 maja – wycofanie się oddziałów francuskich, ostrzeliwanych przez flotę rosyjską.

27 czerwca – Stanisław Leszczyński opuścił Gdańsk.

7 lipca – kapitulacja Gdańska.

1738, 30 listopada – uruchomiony został Carillon na wieży kościoła św. Katarzyny.

1742, 22 listopada – z inicjatywy Daniela Gralatha powołane zostało Towarzystwo Przyrodnicze.

1772

5 sierpnia – I rozbiór Polski spowodował umożliwienie kontroli przez Prusy dostępu do Gdańska: z jednej strony od granic Torunia do granic Gdańska na Wiśle oraz z drugiej strony przez zajęcie Nowego Portu.

9 września – król pruski wydał rozporządzenie o utworzeniu Nowego Portu.

15 września – Prusy zajęły teren Nowego Portu i Westerplatte.

1773, 13 września – utworzone zostało Zespolone Miasto (Immediatstadt). W jego skład weszły Chełm, Siedlce, Stare Szkoty i Święty Wojciech.

1775

31 lipca – Rada Miejska zakazała uczestnictwa kupców gdańskich w organizowanych przez Prusy w Starych Szkotach konkurencyjnego jarmarku.

Polska zawarła niekorzystny dla Gdańska traktat handlowy z Prusami. Traktat wprowadził wyższe cło dla towarów spławianych przez Gdańsk.

1783, 17 października – władze pruskie wprowadziły blokadę Gdańska.

1784, 24 marca – pierwszy publiczny wzlot balonu na ogrzane powietrze. Pilotem był Jakob Kapss.

1793

23 stycznia – Prusy dokonały zaboru Gdańska.

27 marca – zawarto porozumienie pomiędzy władzami Gdańska i wojskami pruskimi gen. Raumera dotyczące kapitulacji.

28 marca – próba wejścia wojsk pruskich spotkała się z oporem gdańszczan, którzy stanęli w obronie miasta.

4 kwietnia – wojska pruskie wkroczyły do Gdańska.

XIX wiek

1801, 3 sierpnia – otwarto Teatr Miejski przy Targu Węglowym.

1803 – na Pachołku utworzono zieleniec z punktem widokowym.

1807

7 marca – początek oblężenia Gdańska przez wojska Napoleona I.

24 maja – dowództwo pruskie podpisało akt kapitulacji Gdańska.

27 maja – do Gdańska wkroczyły wojska francuskie.

21 lipca – proklamowanie Wolnego Miasta Gdańska.

1808 – załamanie wymiany handlowej spowodowane wprowadzeniem blokady kontynentalnej przez Napoleona.

1813

oblężenie Gdańska przez armię rosyjską.

31 października – ostrzał Gdańska spowodował pożar na Wyspie Spichrzów. Spłonęły 132 spichlerze.

1814

1 stycznia – ostatnie oddziały obrońców Gdańska opuściły miasto.

17 marca – do Gdańska przyłączone zostały Zespolone Miasto, Wrzeszcz ze Strzyżą Dolną, Oruńskie Przedmieście i Rudno.

1815, 9 czerwca – kongres wiedeński określił nowe granice. Gdańsk powrócił pod panowanie Prus.

1824 – początek budowy szosy Berlin – Szczecin – Słupsk – Gdańsk.

1831, 1 października – kasacja klasztoru cystersów w Oliwie.

1838, 9 stycznia – z inicjatywy dr. Matthiasa Loschima powstało na Starym Mieście pierwsze publiczne przedszkole.

1840, 31 stycznia – wody Wisły przerwały pas wydm we wsi Górka tworząc nowe ujście zwane Wisłą Śmiałą.

1842 – uruchomiono komunikację dwunastoosobowymi powozami między Długim Targiem i domem kuracyjnym w Sopocie.

1845 – zamknięte zostało ujście Martwej Wisły pomiędzy Wisłoujściem i Westerplatte. Rozpoczął się proces powstawania półwyspu Westerplatte.

1852

17 lipca – do Gdańska wjechał pierwszy pociąg. Miasto zostało połączone linią kolejową z Tczewem i Bydgoszczą.

1 listopada – wieś Oliwa została przekształcona w osiedle.

1853, 20 grudnia – powstała pierwsza gazownia.

1857, 17 czerwca – otwarty został Gdański Prywatny Bank Emisyjny, do 1891 posiadał prawo do emisji pieniędzy.

1862

powstało Muzeum Miejskie.

5 grudnia – Gdańsk otrzymał połączenie kolejowe z Warszawą.

1867, 15 sierpnia – otwarto pierwszy basen kąpielowy.

1870-1873 – rozebrano przedproża na Głównym Mieście (Długa, Ogarna, Tkacka i Targ Rybny).

1870

1 lipca – Gdańsk został połączony linią kolejową z Sopotem.

1 września – linię przedłużono do Szczecina.

powstała pierwsza linia tramwaju konnego do Wrzeszcza.

1871, 16 grudnia – uruchomiono pierwszy odcinek kanalizacji miejskiej.

1873

24 stycznia – zakończono budowę browaru w Kuźniczkach.

21 czerwca – powstała linia tramwaju konnego do Oliwy.

1877, 1 września – powstała linia kolejowa łącząca Gdańsk z Warszawą (przez Mławę).

1882 – wprowadzony został ruch prawostronny.

1883, 9 listopada – zainstalowano pierwsze telefony, aparat z numerem 1 otrzymało biuro browaru.

1886, 1 sierpnia – otwarto nową linię kolejową z Pruszcza Gdańskiego do Żukowa.

1890, 17 listopada – do Gdańska przyłączono część Brzeźna.

1893, 21 listopada – rozpoczęto budowę dworca kolejowego.

1895, 31 marca – otwarto nowe ujście Wisły w Świbnie.

1896

3 sierpnia – otwarto nowoczesną halę targową na placu Dominikańskim.

12 sierpnia – ruszyły pierwsze tramwaje elektryczne.

1898

16 czerwca – uruchomiono elektrownię na Ołowiance.

27 września – odsłonięto pomnik ku czci żołnierzy rosyjskich poległych w walkach o Gdańsk w roku 1734, 1807 i 1813.

1899, 5 kwietnia – pierwszą strefę wolnocłową otwarto w Porcie Gdańsk (basen Władysława IV).

1900, 28 października – oddano do użytku dworzec kolejowy Gdańsk Główny.

XX wiek

1901, 26 maja – oddano do użytku linię tramwajową Wrzeszcz – Nowy Port przez dzisiejsze ul. Waryńskiego i Chrobrego (istniała do lat 50. XX w.).

1902

1 kwietnia – do Gdańska przyłączono Suchanino, Strzyżę Górną i Świętą Studzienkę.

9 grudnia – Gdańsk powiększony został o wyspę Ostrów.

1904

27 maja – otwarto Kanał Kaszubski o długości 2 km.

6 października – otwarcie Królewskiej Wyższej Szkoły Technicznej w Gdańsku.

1905

3 lipca – pożar wieży i dachów kościoła św. Katarzyny. Ogień zniszczył dzwony i mechanizm Carillonu.

16 sierpnia – powstała nowa kolej wąskotorowa z dworcem przy Długich Ogrodach.

1907, 1 kwietnia – do Gdańska przyłączono Przeróbkę. Do Oliwy włączono Jelitkowo, Żabiankę i Konradowo (Przymorze).

1909, 16 sierpnia – w Jelitkowie otwarto dom kuracyjny z restauracją.

1911, 19 kwietnia – oddano do użytku szpital miejski przy ul. Dębinki (obecnie Akademia Medyczna).

1912

w Parku Oliwskim powstał ogród botaniczny.

8 czerwca – oddano do użytku pierwszy most przez Martwą Wisłę – Most Siennicki.

1914

1 kwietnia – do Gdańska przyłączono: Stogi, Sączki, Krakowiec, Górki Zachodnie i Wisłoujście, Brzeźno oraz część Zaspy i Młynisk.

1 maja – otwarto linię kolejową Wrzeszcz – Kokoszki – Stara Piła przez Brętowo, Kiełpinek, Kokoszki i Leźno (zniszczona w 1945 r.)

1916 – powstał wiadukt Błędnik łączący Podwale Grodzkie z Wielką Aleją.

1917, 22–29 lipca – do gdańskiego więzienia trafili Józef Piłsudski i Kazimierz Sosnkowski.

1920

10 stycznia – Gdańsk stał się Wolnym Miastem według postanowień traktatu wersalskiego.

8 lutego – rozpoczął działalność Komisariat Generalny RP. Pierwszym Komisarzem został Maciej Biesiadecki.

10 lutego – powitanie na dworcu w Gdańsku delegacji udającej się na Zaślubiny Polski z morzem. Gen. Józef Haller otrzymał dwa platynowe pierścienie.

18 kwietnia – otwarto pocztową linię lotniczą z Gdańska do Słupska z lotniska Gdańsk-Wrzeszcz.

czerwiec – w Sopocie powstało kasyno.

15 listopada – oficjalne powstało Wolne Miasto Gdańsk.

1921

29 maja – rozpoczęto budowę konkurencyjnego portu w Gdyni.

1 lipca – powołano Gdańską Giełdę Papierów Wartościowych i Dewiz.

1922

13 maja – powstało Gimnazjum Polskie w Gdańsku.

14 czerwca – uchwalono przez sejm konstytucję Wolnego Miasta Gdańska.

15 sierpnia – powstaje Klub Sportowy „Gedania”.

5 września – uruchomiono regularną linie lotniczą do Lwowa.

1923

6 maja – otwarty został pasaż handlowy na parterze Wielkiej Zbrojowni.

18 maja – lotnisko we Wrzeszczu stało się portem cywilnym.

23 listopada – w miejsce marki gdańskiej wprowadzony został Gulden gdański.

1924

5 lutego – powołany został Bank Gdański Wolnego Miasta Gdańska.

14 marca – Liga Narodów przyznała Westerplatte na Wojskową Składnicę Tranzytową.

1925, 8 maja – otwarto Stadion Dolnego Miasta (Wybrzeża).

1926

1 stycznia – ruszyły pierwsze autobusy. Pierwsza linia prowadziła ze Śródmieścia do Sopotu.

18 stycznia – przybył pierwszy oddział wartowniczy do Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte.

1 lipca – Oliwa została przyłączona do Gdańska.

1927

wybudowany został stadion przy ul. Traugutta.

2 lipca – oficjalnie otwarto Hotel Kasino w Sopocie.

1928 – utworzono zwierzyniec w Dolinie Radości.

1929, 15 sierpnia – sterowiec „Graf Zeppelin” przeleciał nad Gdańskiem w drodze z Berlina do Tokio.

1932, 14 czerwca – kryzys gdański – ORP „Wicher” wymusił respektowanie prawa Rzeczypospolitej do obecności zbrojnej w porcie Wolnego Miasta Gdańska.

1933, 15 sierpnia – Gdańsk powiększony został o Orunię, Brętowo, Emaus, Błonia i Olszynkę.

1934 – przejęcie władzy przez NSDAP.

1935, 2 maja – przeprowadzono dewaluację guldena Gdańskiego.

1936, 21 marca – przelot nad Gdańskiem sterowców „Hindenburg” i „Graf Zeppelin”.

1939

1 września – salwa z okrętu Schleswig-Holstein na Westerplatte rozpoczęła II wojnę światową.

5 września – Bank Gdański włączono do Banku Rzeszy.

7 września – kapitulacja Westerplatte. Nocna parada NSDAP urządzona z tej okazji na Adolf-Hitler Strasse (al. Grunwaldzka). Parada zbombardowana została przez polski wodnopłat, pilotowany przez pilota por. Józefa Rudzkiego i ostrzelana przez obserwatora por. Juszczakiewicz. Zrzucono 6 bomb o wagomiarze 12,5 kg z wysokości dachów domów.

5 października – zamordowano 38 obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku.

1940, 22 marca – 67 działaczy Polonii Gdańskiej rozstrzelanych zostało obok obozu Stutthof, pochowani zostali na Cmentarzu Ofiar Hitleryzmu na Zaspie.

1945

14 marca – podejście wojsk sowieckich II Frontu Białoruskiego pod Gdańsk.

24 marca – po przełamaniu linii zewnętrznych umocnień początek bezpośrednich walk o Gdańsk.

27 marca – bezpośredni szturm Gdańska przez Armię Czerwoną.

28 marca – żołnierze polscy zawiesili biało-czerwony sztandar na Dworze Artusa w Gdańsku.

30 marca

ostateczne opanowanie Gdańska przez Armię Czerwoną. Początek grabieży, podpaleń i gwałtów;

utworzone zostało województwo gdańskie.

5 kwietnia – zakończenie grabieży i podpaleń. Bilans zniszczeń: całe miasto – 55%, zabytkowe śródmieście – 90%, z czego około połowa wskutek ostrzału artyleryjskiego, nalotów i walk – reszta była skutkiem celowego wypalania i wyburzania.

10 kwietnia – rozpoczęła działalność Państwowa Filharmonia Bałtycka.

24 maja – powołana została Politechnika Gdańska.

9 lipca – pierwsze posiedzenie Miejskiej Rady Narodowej

1946

10 sierpnia – strajk 2000 dokerów w Porcie Gdańskim.

1 października – powstała Wyższa Szkoła Pedagogiczna.

1948, 6 listopada – zwodowano w Stoczni Gdańskiej pierwszy po wojnie statek – rudowęglowiec SS Sołdek.

1949 – początek odbudowy Głównego Miasta.

1951, 2 stycznia – ruszyła pierwsza kolejka SKM do Nowego Portu.

1952, 2 stycznia – wyruszyła po raz pierwszy elektryczna kolejka SKM z dworca gdańskiego w kierunku Sopotu.

1953

1 maja – Studio Operowe zostało przekształcone w Państwową Operę Bałtycką.

3 listopada – otwarto po odbudowie kino Neptun (wcześniej Leningrad).

1954, 1 maja – w Oliwie otwarto ogród zoologiczny oraz Ogród Botaniczny wraz z Palmiarnią.

1956, 2 grudnia – powstało Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie.

1959

6 marca – powstał Gdański Ośrodek Telewizyjny przy ul. Sobótki.

21 marca – położono kamień węgielny pod budowę Osiedla Młodych na VII Dworze.

20 maja – powstała trasa tramwajowa przez Podwale Przedmiejskie i mosty na Motławie, wstrzymany został ruch przez ul. Długą i Długi Targ.

10 czerwca – wbudowany został kamień węgielny pod budowę pierwszego budynku PSM Przymorze.

1961, sierpień – pierwszy Międzynarodowy Festiwal Piosenki odbył się w hali stoczni.

1962, 21 lipca – sztandar miasta Gdańska udekorowany został Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski.

1965, 26 czerwca – pomnik Jana III Sobieskiego stanął na Targu Drzewnym, do 1945 posąg stał na Wałach Hetmańskich we Lwowie.

1966, 9 października – odsłonięto Pomnika Obrońców Wybrzeża na Westerplatte.

1967, 7 stycznia – Teatr Wybrzeże zainaugurował działalność w nowej siedzibie przy Targu Węglowym.

1968

11 marca – na Politechnice Gdańskiej w wiecu zorganizowanym przeciwko socjalizmowi uczestniczyło 4000 studentów.

15 marca – największa w skali kraju manifestacja, udział w niej wzięło 20 tys. osób, studentów, robotników i innych mieszkańców Gdańska.

1969

6 sierpnia – powstała Wyższa Szkoła Wychowania Fizycznego.

28 grudnia – odsłonięcie pomnika Tym co za polskość Gdańska.

1970

20 marca – powstał Uniwersytet Gdański z połączenia Wyższej Szkoły Ekonomicznej i Wyższej Szkoły Pedagogicznej.

12 października – uruchomiono bazę przeładunku płynnej siarki.

grudzień – rozpoczął się strajk w Stoczni Gdańskiej. Milicja i wojsko użyła broni przeciwko protestującym, byli zabici i ranni. Wiec pod gmachem KW PZPR zakończył się jego podpaleniem.

1971, 12 maja – w klinice Akademii Medycznej na świat przyszły tzw. „gdańskie pięcioraczki”: Agnieszka, Ewa, Adam, Piotr i Roman Rychert.

1972

9 marca – zamknięta została linia tramwajowa do Oruni.

5 sierpnia – rozpoczął się pierwszy po wojnie Jarmark św. Dominika.

16 grudnia – oddana do użytku została hala Olivia.

1973

12 czerwca – otwarto bazę promową w Nowym Porcie.

24 lipca – położono kamień węgielny pod budowę pierwszego budynku osiedla Zaspa.

1974

2 maja – otwarto Port Lotniczy w Rębiechowie.

9 lipca – do Portu Północnego przybił pierwszy statek handlowy „Uniwersytet Gdański”. Zabrał 12 tys. ton węgla.

18 lipca – powstał Port Północny.

1975

23 lipca – powstał Naftoport.

29 listopada – uruchomiono Rafinerię Gdańską.

11 grudnia – rozpoczęto budowę osiedla Piecki-Migowo.

1976, 28 stycznia – otwarto hotel Novotel na Wyspie Spichrzów.

1977, 31 grudnia – uruchomiono linię tramwajową z Wrzeszcza przez Zaspę, Przymorze do ul. Pomorskiej.

1978

29 kwietnia – powstał w Gdańsku Komitet Założycielski Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża. Organizatorami byli: Andrzej Gwiazda, Krzysztof Wyszkowski i Antoni Sokołowski, później dołączyli m.in. Anna Walentynowicz, Lech Wałęsa, Bogdan Borusewicz, Alina Pieńkowska, Bogdan Lis.

19 lipca – uruchomiono mleczarnię Maćkowy.

1980

23 czerwca

powstał oddział PAN.

uruchomiono latarnię morską na wieży kapitanatu Portu Północnego.

14 sierpnia – początek strajku w Stoczni Gdańskiej. Powołano Międzyzakładowy Komitet Strajkowy z Lechem Wałęsą na czele.

15 sierpnia – do strajku przyłączyły się kolejne zakłady, stocznie, port, komunikacja miejska. Zostaje zablokowana łączność z resztą kraju.

21 sierpnia – do Stoczni Gdańskiej przyjechała Komisja Rządowa z Mieczysławem Jagielskim jako przewodniczącym.

23 sierpnia – powstał pierwszy numer Strajkowego Biuletynu Informacyjnego „Solidarność”. Bogdan Pietruszka przedstawił projekt pomnika ku czci zabitych w 1970 – Pomnika Poległych Stoczniowców.

31 sierpnia – podpisanie porozumień sierpniowych w sali BHP Stoczni Gdańskiej strajkujących stoczniowców z reprezentacją strony rządowej. Porozumienie gwarantowało m.in. powstanie niezależnych związków zawodowych. Wydarzenia te przyjmuje się jako początek procesu obalenia systemu komunistycznego we wschodniej Europie.

17 września – powołany został w Gdańsku przez przedstawicieli z całej Polski Niezależny Samorządny Związek Zawodowy "Solidarność" (NSZZ „Solidarność”).

10 listopada – zarejestrowany został NSZZ „Solidarność”.

16 grudnia – odsłonięty został Pomnik Poległych Stoczniowców 1970.

1981

20–22 sierpnia – I Przegląd Piosenki Prawdziwej „Zakazane Piosenki” w hali Olivii.

5 września – początek w hali Olivii krajowego Zjazdu „Solidarności”.

12 listopada – zwodowany został w Stoczni Gdańskiej kadłub „Daru Młodzieży”.

14–17 grudnia – strajk w Stoczni Gdańskiej, na ulicach trwały starcia demonstrantów z ZOMO, do walki skierowane były helikoptery i czołgi, były pierwsze ofiary walk ulicznych.

20 grudnia – koniec strajku w Porcie Gdańskim.

1982, 1 maja – tłumy gdańszczan zgromadziły się pod Pomnikiem Poległych Stoczniowców. Następnie po mszy w kościele Mariackim demonstracja udała się przez Wrzeszcz (gdzie pochód liczył już ponad 50 tys. osób) na Zaspę-Młyniec pod dom Lecha Wałęsy.

1983

22 czerwca – Lechia Gdańsk zdobyła Puchar Polski w piłce nożnej.

18 lipca – otwarto Zakłady Poligraficzne na Suchaninie.

5 października – gdańszczanin Lech Wałęsa uhonorowany został Pokojową Nagrodą Nobla.

1986

22 października – bazylika Mariacka została podniesiona do rangi konkatedry diecezji gdańskiej.

1987, 11-12 czerwca – do Gdańska przybył Jan Paweł II. Spotkał się z młodzieżą na Westerplatte, w bazylice Mariackiej z chorymi, inwalidami oraz lekarzami i pielęgniarkami, następnie pod pomnikiem Poległych Stoczniowców złożył kwiaty. Punktem kulminacyjnym wizyty w Gdańsku była msza na Zaspie-Rozstajach dla około miliona osób.

1988

2 maja – początek strajku w Stoczni Gdańskiej. Po dwóch dniach stocznię otoczyły oddziały ZOMO i odcięto łączność telefoniczną. Nazajutrz do stoczni z pełnomocnikiem Episkopatu do podjęcia mediacji przyjechali Tadeusz Mazowiecki i Andrzej Wielowieyski. Ich rozmowy z dyrekcją nie dały żadnych rezultatów. Protest stoczniowców poparli strajkiem okupacyjnym studenci Uniwersytetu Gdańskiego.

10 maja – bez podpisania porozumień zakończył się strajk w Stoczni Gdańskiej. Strajkujący wyszli z zakładu i w pochodzie udali się do kościoła św. Brygidy.

22 sierpnia – początek strajku w Stoczni Gdańskiej i Stoczni Północnej. Powołano MKS. W następnych dniach zastrajkowały także stocznie: Remontowa, „Wisła” i „Radunia”.

31 sierpnia – gen. Czesław Kiszczak spotkał się z Lechem Wałęsą w sprawie podjęcia rozmów przy Okrągłym Stole.

1 września – koniec strajków w stoczniach. Po ich zakończeniu powstał Międzyzakładowy Komitet Organizacyjny „S”, który był kontynuacją Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego.

1989

marzec – Miejska Rada Narodowa podjęła uchwałę o ustanowieniu flagi Gdańska – powrócono w ten sposób do tradycji miasta.

11 lipca – prezydent USA George Bush przybył do Gdańska. Złożył kwiaty na Westerplatte, pod pomnikiem Poległych Stoczniowców oraz spotkał się z Lechem Wałęsą.

1990, 9 grudnia – gdańszczanin Lech Wałęsa został w drugiej turze wyborów wybrany Prezydentem RP.

1992, 25 marca – diecezja gdańska została podniesiona do rangi archidiecezji.

1994

2 maja – katastrofa drogowa autobusu PKS niedaleko Kokoszek. Zginęły 34 osoby.

24 listopada – pożar hali stoczni w Gdańsku, podpalonej w trakcie koncertu. Zginęło 7 osób, kilkaset zostało poparzonych.

1995, 17 kwietnia – wybuch gazu w budynku mieszkalnym przy ul. Wojska Polskiego w Gdańsku. Zginęły 22 osoby.

1997

obchody 1000-lecia Gdańska.

20 kwietnia – po odbudowie i rekonstrukcji otwarto Dwór Artusa.

1999, 20 maja – oddano do użytku szereg kamieniczek przy ul. Stągiewnej na Wyspie Spichrzów.

2000

5 lipca – początek wielkiego zlotu żaglowców Cutty Sark Tall Ship Races.

8 lipca – wielka parada żaglowców na Zatoce Gdańskiej.

21 sierpnia – do portu w Gdańsku wpłynął statek pasażerski Maasdam o długości 220 m. Był to najdłuższy statek w historii portu.

XXI wiek

2001

9 lipca – w wyniku silnej ulewy przerwany został wał kanału Raduni na Oruni. Zalana została też część Wrzeszcza.

9 listopada – oddano do użytkowania most wantowy na Martwej Wiśle.

2002, 24 maja – Pomnik – Cmentarz Nieistniejących Cmentarzy otwarto na terenie dawnego cmentarza Bożego Ciała.

2003, 30 sierpnia – tablice z 21 postulatami zostały wpisane na listę UNESCO Pamięć Świata.

2005, 26 sierpnia – ponad 100 tys. widzów na koncercie Przestrzeń Wolności Jean Michel Jarre’a w Gdańsku na terenie Stoczni Gdańskiej z okazji 25-lecia wydarzeń Sierpnia 80.

2006

22 maja – spłonął dach kościoła św. Katarzyny.

2007

3 października – oficjalne zakończenie budowy terminala kontenerowego DCT Gdańsk.

2008

5–6 grudnia – obchody 25-lecia przyznania Lechowi Wałęsie Nagrody Nobla z udziałem Dalajlamy XIV, Shirin Ebadi, Frederika Willen de Klerka, Adolfo Pérez Esquivela oraz Nocolasa Sarkoziego, Donalda Tuska, Jose Manuela Barroso, Leszka Balcerowicza

5 grudnia emisja Talara Gdańskiego z Lechem Wałęsą oraz herbem i panoramą Gdańska na rewersie.

Zobacz też

Historia Gdańska

Ludność Gdańska

Przypisy