Kalendarium historii Polski - Polski Serwis Naukowy

Przed X wiekiem n.e. (prehistoria i prahistoria ziem polskich)

ok. 450 tys. lat p.n.e. – Pierwsze ślady łowców-zbieraczy z gatunku Homo erectus na ziemiach polskich odkryte w Trzebnicy pod Wrocławiem i w Rusku pod Strzegomiem.

ok. 300 – 100 tys. lat p.n.e. – Neandertalska kultura aszelska, czyli kultura pięściaków na terenach Śląska i Małopolski.

ok. 250 – 40 tys. lat p.n.e. – Neandertalska kultura mustierska na terenach Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej i kultura prądnicko-mikocka na terenach Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej i całej Wyżynie Małopolskiej.

ok. 200 – 35 tys. lat p.n.e. – Paleolityczne obozowiska łowców-zbieraczy z gatunku Homo neandertalensis w Polsce, m.in. w okolicach dzisiejszego Radomia i Krakowa.

ok. 70 – 35 tys. lat p.n.e. – Zanik śladów pobytu człowieka wskutek silnego ochłodzenia klimatu.

ok. 35 – 20 tys. lat p.n.e. – Pierwsi przedstawiciele Homo sapiens, zaludnienie Mazowsza, reprezentanci kultury oryniackiej i kultury graweckiej w Małopolsce.

ok. 20 – 12 tys. lat p.n.e. – Ostatnie zlodowacenie na ziemiach polskich, zwane zlodowaceniem bałtyckim lub północnopolskim, i ponownie wyludnienie ziem polskich.

ok. 12 tys. lat p.n.e. – Ocieplenie się klimatu po ostatnim zlodowaceniu. Ekspansja licznych grup łowców reniferów. Pojawienie się ludzi na Pomorzu i w Wielkopolsce.

ok. 8 tys. lat p.n.e. – Początek mezolitu na ziemiach polskich, okresu pomiędzy wycofaniem się lodowca a pojawieniem rolnictwa. Rozwój kultury komornickiej na Dolnym Śląsku i w Wielkopolsce.

ok. 7 – 4 tys. lat p.n.e. – Późnomezolityczna kultura janisławicka i chojnicko-pieńkowska na terenach Pomorza, Kujaw i Mazowsza.

ok. 6 – 4 tys. lat p.n.e. – Początek neolitu na ziemiach polskich. Początki rolnictwa i hodowli zwierząt.

ok. 3,5 tys. lat p.n.e. – Neolit objął tereny całej Polski. Początek kultury pucharów lejkowatych, nazwanej tak od kształtu naczyń o lejkowato pochylonych brzegach.

ok. 2800 – 1800 r. p.n.e. – Rozwój kultury ceramiki sznurowej na ziemiach polskich.

ok. 2700 – 2000 r. p.n.e. – Rozwój kultury amfor kulistych na ziemiach polskich.

ok. 2200 – 1800 r. p.n.e. – Początek epoki brązu na ziemiach polskich.

2200 – 1700 r. p.n.e. – Rozwój kultury unietyckiej na Śląsku.

2000 – 1600 r. p.n.e. – Rozkwit mierzanowickiej kultury brązu w rejonie górnej Wisły.

ok. 1700 r. p.n.e. – Epoka brązu objęła tereny całej Polski.

ok. 1700 – 300 r. p.n.e. – Rozwój kultury łużyckiej, zwanej także kulturą pól popielnicowych, na ziemiach polskich.

ok. 1000 r. p.n.e. – Pierwsze grody obronne, głównie na terenach Śląska.

ok. 900 r. p.n.e. – Pojawienie się ludów czarnomorskich na terenach Małopolski i Śląska.

ok. 750 r. p.n.e. – Początek epoki żelaza i kultury halsztackiej na ziemiach polskich.

VIII w. p.n.e. – Złoty wiek kultury łużyckiej. Jej przykładem jest powstała około 740 r. p.n.e. osada obronna w Biskupinie.

ok. 700 r. p.n.e. – Początki handlu bursztynem.

ok. 500 r. p.n.e. – Kształtuje się kultura wejherowsko-krotoszyńska, zwana też pomorską.

IV – II w. p.n.e. – Pojawienie się Celtów na południowych ziemiach polskich. Ich ośrodkami były m.in. Ślęża, Łysa Góra i Góra Świętej Anny.

III w. p.n.e. – Początek rozwoju kultury przeworskiej.

I – V w. n.e. – Wpływy cywilizacji rzymskiej na ziemiach polskich.

54 – 68 r. n.e. – Wyprawa rzymskiego ekwity po bursztyn nad Morze Bałtyckie, pierwsze wzmianki o Kaliszu.

I – II w. n.e. – Według rzymskich podań, ziemie między Wisłą i Odrą zamieszkiwali Lugiowie.

I – III w. n.e. – Szczyt rozkwitu kultury przeworskiej.

I – IV w. n.e. – Wandalowie ze Skandynawii zajęli tereny między górną Odrą a Dunajem, później zostali wyparci przez Gotów.

III – IV w. n.e. – Wędrówka Gotów przez ziemie polskie.

III – VI w. n.e. – Okres wędrówek ludów, które przyczyniły się do upadku kultury przeworskiej.

IV – V w. n.e. – Najazdy Hunów wyparły Gotów z ziem polskich.

V w. n.e. – Osiedlanie się pierwszych plemion słowiańskich przybyłych z terenów Ukrainy na ziemiach polskich.

VIII w. n.e. – Pierwsze organizacje państwowe (państwo Wiślan).

II poł. IX w. – Śląsk i część Małopolski (tereny Wiślan) w granicach Państwa Wielkomorawskiego.

koniec IX w. – Pierwsze zapiski o plemionach zamieszkujących ziemie Polskie (głównie południowe i zachodnie tereny).

II poł. IX w. – I poł. X w. – Pierwsi, legendarni władcy Polan – Piastowie (Ziemowit, Lestek, Siemomysł).

Wieki X-XII do roku 1138 (państwo pierwszych Piastów)

Panowanie Mieszka I (ok. 960-992)

963 – w pamiętniku żydowskiego kupca i podróżnika Ibrahima ibn Jakuba znalazła się pierwsza wzmianka o Mieszku, jako władcy najrozleglejszego z krajów słowiańskich.

963-965 – możny saski Wichman dwukrotnie zwyciężył wojska Mieszka.

964-965 – walki Mieszka I z Pomorzanami.

Mieszko walczył z margrabią wschodnioniemieckim Geronem.

nawiązane zostały stosunki dyplomatyczne z cesarzem Ottonem I: książę polski zobowiązał się do płacenia trybutu z ziem aż po Wartę

965 – nawiązany został sojusz polsko-czeski, przypieczętowany ślubem Mieszka I i czeskiej księżniczki Dobrawy.

pierwsze informacje Ibrahima ibn Jakuba o mieście „Karako” – Krakowie, należącym do Czech.

966, 14 kwietnia – Mieszko I został ochrzczony w obrządku łacińskim (najprawdopodobniej nastąpiło to w Ostrowie Lednickim): był to tzw. chrzest Polski, uznawany przez wielu za symboliczny początek polskiej państwowości.

967 – zwycięstwo Mieszka I zwyciężył Wichmana i Wieletów. Rozpoczął się podbój Pomorza.

968 – utworzone zostało zależne bezpośrednio od Stolicy Apostolskiej biskupstwo misyjne w Poznaniu z pierwszym biskupem Jordanem.

ok. 970 – pojawiły się denary Mieszka I.

972 – bitwa pod Cedynią: wojska Mieszka I odniosły zwycięstwo nad armią margrabiego Hodona.

Polacy ostatecznie opanowali Pomorze Zachodnie.

973 – odbył się sąd cesarski między Mieszkiem i Hodonem. Bolesław Chrobry, pierworodny syn Mieszka, stał się zakładnikiem w Niemczech.

książę Mieszko I poparł Henryka Kłótnika w walce o tron niemiecki po śmierci Ottona I..

977 – śmierć Dobrawy: zerwany został sojusz z Czechami.

979 – nieudana karna wyprawa cesarska na Mieszka.

978-980 – ślub Mieszka i Ody – sojusz Polski z cesarstwem.

981 – książę kijowski Włodzimierz Wielki zajął Grody Czerwieńskie.

983 – śmierć Ottona II i elekcja Ottona III na króla Niemiec. Mieszko ponownie poparł jego kontrkandydata, Henryka Kłótnika.

Ślub córki Mieszka I, Świętosławy z Erykiem Zwycięskim, królem Szwecji. Nawiązano przyjazne stosunki z tym państwem.

985 – Mieszko posiłkował wyprawę niemiecką przeciwko Wieletom.

986 – Mieszko uznał zwierzchność Ottona III.

990 – wojna polsko-czeska: odebranie Czechom Śląska i prawdopodobnie także Małopolski i ich przyłączenie do państwa Mieszka I.

ok. 991 – wydano dokument Dagome iudex, w którym Polskę (oprócz Śląska i Małopolski) oddano pod opiekę papieża, zobowiązując się do płacenia świętopietrza. Jednocześnie Mieszko zapewnił sukcesję w państwie polskim synom swoim i Ody, pomijając pierworodnego Bolesława, zrodzonego z małżeństwa z Dobrawą.

992, 25 maja – śmierć Mieszka I.

992-1025 – panowanie Bolesława Chrobrego.

995 – książę polski Bolesław Chrobry wsparł cesarza Ottona III w jego wyprawie przeciwko Obodrytom.

997 – Misja i śmierć św. Wojciecha.

999 – papież Sylwester II kanonizował biskupa Pragi Wojciecha i ustanowił arcybiskupstwo w Gnieźnie. Pierwszym arcybiskupem został Radzim Gaudenty.

1000, 7 marca – zjazd gnieźnieński.

1002 – śmierć Ottona III i wybór Henryka II na króla Niemiec.

1002-1018 – wojny ze Świętym Cesarstwem Rzymskim:

1002-1005 – pierwsza wojna.

1002 – Bolesław Chrobry zajął Milsko, Łużyce i Miśnię (z której ustąpił).

1002 – zjazd w Merseburgu i zamach na Bolesława Chrobrego.

1007-1013 – druga wojna.

1015-1018 – trzecia wojna.

1017 – bezskuteczne oblężenie Niemczy przez cesarza Henryka II.

1018, 30 stycznia – pokój w Budziszynie. Na jego mocy Milsko, Łużyce i Morawy pozostały przy Polsce.

1003 – interwencje Bolesława Chrobrego w Pradze.

1003-1004 – Bolesław Chrobry księciem Czech. Unia personalna z Czechami.

1007 lub 1018 – uniezależnienie się Pomorza Zachodniego.

1013 – wyprawa Bolesława Chrobrego na Ruś Kijowską.

1013 – Mieszko II złożył hołd Henrykowi II i poślubił Rychezę.

1016 – narodziny Kazimierza I Odnowiciela.

1018, 30 stycznia – pokój w Budziszynie. Na jego mocy Milsko, Łużyce i Morawy pozostały przy Polsce.

1018 – udana wyprawa na Kijów, przyłączenie Grodów Czerwieńskich.

1025, 18 kwietnia – koronacja Bolesława Chrobrego, pierwszego króla Polski.

1025, 17 czerwca – śmierć Bolesława Chrobrego.

1025-1031 – pierwsze panowanie Mieszka II Lamberta.

1025, 25 grudnia – koronacja królewska Mieszka II.

1026 – oddanie Kazimierza Odnowiciela do szkoły klasztornej.

1029 – Mieszko II po zawarciu sojuszu z Wieletami, zwanymi też Lucicami (poganami zamieszkującymi Połabie), odparł atak cesarza niemieckiego Konrada II.

1029-1031 – utrata na rzecz księcia czeskiego Udalryka (Oldrzycha) zajętych przez niego Moraw i Słowacji.

1030 – najazd odwetowy Mieszka II na Saksonię za atak Konrada II dokonany w 1029 r.

1031 – jednoczesne najazdy cesarza niemieckiego Konrada II (utrata Milska i Łużyc) i księcia ruskiego Jarosława Mądrego (utrata Grodów Czerwieńskich), ucieczka Mieszka II do Czech, na tronie polskim zasiadł popierany przez Jarosława Mądrego brat Mieszka II – Bezprym.

1031-1032 – panowanie Bezpryma (Mieszko II w więzieniu w Czechach).

1032 – zabójstwo popełnione na Bezprymie.

1032 – zjazd w Merseburgu.

Mieszko II zrzekł się tytułu królewskiego i złożył hołd cesarzowi Konradowi II.

podział Polski na dzielnice.

1032-1034 – drugie panowanie Mieszka II.

1032 – powrót Mieszka II do Polski.

1033 – Mieszko II zjednoczył Polskę.

1034 – powrót Kazimierza Odnowiciela do Polski.

1034, 10 maja – śmierć Mieszka II.

1034 – prawdopodobnie krótkie rządy Kazimierza I Odnowiciela, zakończone jego ucieczką na Węgry.

1034-1039 – rozpad Państwa Polskiego.

1037 – wybuch powstania przeciwko duchowieństwu i możnym oraz reakcja pogańska.

1039 – najazd Brzetysława I.

1039-1058 – panowanie Kazimierza I Odnowiciela.

1039 – powrót do kraju Kazimierza I Odnowiciela, odtworzenie Państwa Polskiego, w którego skład weszły Wielkopolska, Małopolska, Kujawy oraz ziemia sieradzko-łęczycka i ziemia lubuska.

1040 – Kazimierz Odnowiciel przeniósł stolicę Polski z Gniezna do Krakowa.

1041 – małżeństwo Kazimierza Odnowiciela z Dobroniegą.

1041 – pierwsza wspólna polsko-ruska wyprawa na Mazowsze.

ok. 1042 – urodził się Bolesław II Szczodry.

ok. 1043 – Władysław I Herman.

1046 – odnowienie biskupstwa w Krakowie.

1047 – pokonanie Miecława (Masława), przyłączenie Mazowsza i być może Pomorza Gdańskiego.

1050 – odzyskanie Śląska oraz Pomorza (powrót do granic zbliżonych do roku 992).

1054 – mediacja cesarska w Kwedlinburgu w sprawie Śląska. Henryk III Salicki orzekł pozostanie Śląska przy Polsce w zamian za coroczny trybut na rzecz Czech.

1058 – śmierć Kazimierza I Odnowiciela.

1058-1079 – panowanie Bolesława II Szczodrego.

1058 – Władysław I Herman objął władzę nad dzielnicą mazowiecką.

1060 – Bolesław II Szczodry wsparł księcia Belę w powrocie na Węgry i uderzył na Czechy.

1060 – Pomorze Gdańskie zrzuciło zależność od Polski.

1063 – druga interwencja Bolesława II Szczodrego na Węgrzech na rzecz księcia Beli.

1064 – odbudowa katedry gnieźnieńskiej.

1069 – Bolesław II Szczodry zbrojnie wprowadził na tron kijowski wygnanego z Rusi księcia Izjasława.

1069 – udział polskich oddziałów w wyprawie duńskiego króla Swena Estrydsena na Anglię.

1069 – narodziny syna Bolesława Szczodrego – Mieszka.

1070 – konflikt z Czechami.

po 1070 – narodziny Zbigniewa.

1071 – zjazd w Miśni. Henryk IV Salicki nakazał Bolesławowi Szczodremu ponowić płacenie Czechom trybutu ze Śląska.

1072 – atak Bolesława Szczodrego na Czechy.

1076, 25 grudnia – koronacja królewska Bolesława Szczodrego.

1077 – wyprawy na Węgry i Ruś. Początek niepokojów wewnętrznych w Polsce.

1079 – śmierć biskupa Stanisława.

1079 – bunt przeciwko Bolesławowi Szczodremu, wygnanie króla na Węgry.

1079-1102 – panowanie Władysława I Hermana.

ok. 1080 – ślub Władysława Herman z Judytą, córką księcia Czech Wratysława II.

1081 lub 1082 – śmierć Bolesława II Szczodrego.

1088 – ślub Władysława Herman z Judytą Marią niemiecką.

1093 – pierwszy bunt Zbigniewa.

1097 – bunt Zbigniewa i Bolesława Krzywoustego przeciw ojcu, Władysławowi Hermanowi.

1100 – drugie wystąpienie braci Zbigniewa i Bolesława Krzywoustego przeciw ojcu Władysławowi Hermanowi.

1102, 4 czerwca – śmierć Władysława Hermana.

1102-1106 – panowanie Bolesława Krzywoustego na południu (Śląsk i Małopolska) i Zbigniewa na północy (Wielkopolska, Kujawy i Mazowsze).

1106-1138 – panowanie Bolesława III Krzywoustego.

1113-1116 – powstanie kroniki Galla Anonima.

1138 – śmierć Bolesława Krzywoustego. Początek dwuwiekowego rozbicia dzielnicowego Polski w wyniku postanowień testamentu Krzywoustego.

Osobny artykuł: Historia Polski (do 1138).

Wieki XII-XIV (czas rozbicia dzielnicowego)

1138-1146 – Władysław II Wygnaniec princepsem.

1146 – bunt juniorów i wypędzenie Władysława Wygnańca. Godność princepsa przejął Bolesław IV Kędzierzawy.

1146-1173 – Bolesław IV Kędzierzawy princepsem.

1150 – książę Albrecht Niedźwiedź utworzył Marchię Brandenburską na terenach odebranych Słowianom połabskim.

1152 – biskup płocki Aleksander z Malonne ufundował drzwi płockie.

1154 – wyprawa księcia Henryka Sandomierskiego do Jerozolimy.

1157 – wyprawa cesarza Fryderyka I Barbarossy do Polski w celu przywrócenia rządów Władysława Wygnańca. Bolesław Kędzierzawy złożył cesarzowi hołd lenny.

1173-1177 – Mieszko III Stary princepsem.

1177-1194 – Kazimierz II Sprawiedliwy princepsem.

1180 – zjazd książąt piastowskich w Łęczycy.

1194 – śmierć Kazimierza Sprawiedliwego.

1195 – panowie małopolscy odparli pod Mozgawą wyprawę Mieszka Starego na Kraków.

1198 – ugoda Mieszka Starego z możnowładcami małopolskimi, na mocy której książę przejął tron krakowski.

1202 – śmierć Mieszka Starego. Władzę w Krakowie przejął na krótko jego syn Władysław Laskonogi, ale stracił tron na rzecz Leszka Białego.

1202-1238 – rządy Henryka I Brodatego na Śląsku.

1211 – książę Henryk Brodaty dokonał lokacji na prawie magdeburskim Złotoryi. Była to pierwsza na ziemiach polskich lokacja na prawie niemieckim.

1215 – przywilej wolborski książąt dzielnicowych dla duchowieństwa.

1220 – wielki najazd Prusów na Mazowsze i ziemię chełmińską.

ok. 1220 – kronika Wincentego Kadłubka.

1222-1223 – wyprawy krzyżowe Leszka Białego, Henryka Brodatego i książąt pomorskich na Prusów.

1223 – klęska książąt ruskich w bitwie z Mongołami nad rzeką Kałką.

1224 – król węgierski Andrzej II wypędził Krzyżaków z ziemi Borsa.

1226 – początek rokowań Konrada I mazowieckiego z Krzyżakami w sprawie ich osiedlenia na pograniczu mazowiecko-pruskim.

1228 – Konrad mazowiecki nadał Krzyżakom ziemię chełmińską.

1227 – zjazd w Gąsawie. Zamordowanie Leszka Białego przez ludzi księcia Władysława Odońca.

1228 – Władysław Laskonogi wydał w Cieni pierwszy przywilej dla rycerstwa małopolskiego (uważany za pierwszy przywilej nadany rycerstwu na ziemiach polskich).

1230 – bulla papieża Grzegorza IX potwierdzająca nadania i przywileje dla Krzyżaków, którzy osiedlają się nad Wisłą.

1232-1238 – panowanie Henryka I Brodatego w Małopolsce.

1232-1234 – we Wrocławiu powstał pierwszy w Polsce klasztor franciszkanów.

1234 – wielka wyprawa krzyżacko-polska na Prusów. Krzyżacy sfałszowali tak zwany dokument kruszwicki, twierdząc, że Konrad mazowiecki oddał im wszelkie zdobycze w Prusach jako darowiznę.

1236 – bitwa pod Szawlami. Klęska wojsk zakonu kawalerów mieczowych w starciu z Litwinami.

1237 – połączenie zakonu kawalerów mieczowych z Krzyżakami.

1237-1240 – najazd Mongołów na Ruś. Mongołowie narzucają zwierzchnictwo książętom ruskim.

1238-1241 – panowanie Henryka Pobożnego na Śląsku i w Małopolsce.

1241 – najazd Mongołów na Małopolskę i Śląsk.

1241, 9 kwietnia – bitwa pod Legnicą. W bitwie zginął Henryk Pobożny.

1242 – klęska Krzyżaków w bitwie z siłami Nowogrodu Wielkiego na jeziorze Pejpus.

1247 – śmierć Konrada mazowieckiego.

1248-1255 – wojny śląskie między synami Henryka Pobożnego, podział dzielnicy na kilka księstw.

1249-1252 – Marchia Brandenburska przejęła ziemię lubuską.

1251-1255 – książę Mendog zjednoczył państwo litewskie.

1253, 8 września – papież Innocenty IV kanonizował biskupa krakowskiego Stanisława ze Szczepanowa, zamordowanego w 1079 roku na rozkaz króla Bolesława Szczodrego.

1259-1260 – drugi najazd Mongołów (Tatarów) na ziemie polskie.

1267 – papież Klemens IV kanonizował księżnę śląską Jadwigę, żonę Henryka Pobożnego.

1279 – rządy Leszka Czarnego w Krakowie, Sandomierzu i Łęczycy.

1287 – układ sukcesyjny między księciem wielkopolskim Przemysłem II, gdańskim Mściwojem II i zachodniopomorskim Bogusławem IV.

1288-1289 – książę wrocławski Henryk Prawy objął tron krakowski.

1290 – po śmierci Henryka prawego panowie małopolscy przekazali rządy nad Krakowem w ręce Przemysła II.

1291-1292 – król Czech Wacław II zajął Małopolskę z Krakowem i ziemię sandomierską.

1292 – Wacław II wprowadził na zajętych ziemiach urząd starosty.

1295 – koronacja królewska Przemysła II.

1296 – przyłączenie Pomorza Gdańskiego do Wielkopolski.

1296 – zamordowanie przez margrabiów brandenburskich, przy współudziale rodów Zarębów i Nałęczów, króla Polski Przemysła II w Rogoźnie.

1300 – koronacja, w Gnieźnie, króla czeskiego Wacława II na króla Polski.

1305 – śmierć Wacława II i koronacja jego syna Wacława III. Wybuch powstania przeciwko niemu. Na czele powstania stanął wypędzony wcześniej Władysław Łokietek.

1306 – Zabójstwo Wacława III w Ołomuńcu.

1306 – Zajęcie przez księcia kujawsko-łęczyckiego Władysława Łokietka Małopolski i Pomorza Gdańskiego.

1308-1309 – Zajęcie przez Krzyżaków Pomorza Gdańskiego.

1312 – bunt wójta Alberta przeciwko Władysławowi Łokietkowi w Krakowie.

1320, 20 stycznia – koronacja Władysława Łokietka. Ponowne zjednoczenie Polski i koniec rozbicia dzielnicowego.

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Osobny artykuł: Polska w okresie rozbicia dzielnicowego.

Jan Rzepecki pseud. Białynia, Ożóg, Burmistrz, Górski, Krawczyk, Ślusarczyk, Prezes, Rejent, Sędzia, Wolski (ur. 29 września 1899 w Warszawie, zm. 28 kwietnia 1983, tamże) – historyk wojskowości, pułkownik dyplomowany Wojska Polskiego, delegat Sił Zbrojnych na Kraj w 1945.
Toruń (niem. Thorn, łac. Thorunia, Torunium) – miasto w województwie kujawsko-pomorskim. Prawobrzeżna część miasta leży na Pomorzu, lewobrzeżna część położona jest na Kujawach. Miasto leży nad Wisłą i Drwęcą. Duży ośrodek gospodarczy, kulturalny i naukowy.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)