Kalendarium powstania warszawskiego - 2 sierpnia

2 sierpnia, środa

Stare Miasto zostało całkowicie opanowane przez oddziały powstańcze, które zajęły m.in. solidny gmach Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych przy ul. Sanguszki 1 i oczyściły z wroga pl. Krasińskich. Śródmieście w większej części w polskich rękach. W dzielnicach Mokotów i Żoliborz nie zdołano opanować kluczowych pozycji. Dowódca Obwodu Żoliborz ppłk Mieczysław Niedzielski (ps. "Żywiciel") przyprowadził wieczorem większość swoich oddziałów z odwołanego wymarszu w kierunku Puszczy Kampinoskiej.

Pluton - to pododdział w składzie 2-5 drużyn, działonów, sekcji lub załóg wozów bojowych. Występuje we wszystkich rodzajach wojsk. Wchodzi najczęściej w skład kompanii, baterii albo szwadronu. Niekiedy występuje samodzielnie na szczeblu batalionu (dywizjonu) lub pułku.

Józef Włodek (ur. 16 maja 1891 w Lekowie koło Ciechanowa, zginął 2 sierpnia 1944 w Warszawie) długoletni (1920 - 1939) prezydent Grudziądza, najdłużej urzędujący prezydent miasta w II RP, spokrewniony ze znanymi pomorskimi rodami Wybickich i Ossowskich.

Na Woli powstańcy przeszli do defensywy przed atakiem jednostek niemieckich.

Dorota Łempicka (1926-1944)

Górczewska 45

Walki Grupy "Kampinos" o lotnisko Bielany zakończyły się niepowodzeniem. Batalion Kiliński zdobył gmach Poczty Głównej przy placu Napoleona (dziś Plac Powstańców Warszawy). Oddziały polskie zdobyły także Arbeitsamt przy plac Małachowskiego. Na Powiślu opanowano Elektrownię Warszawską, a Batalion Miotła zdobył fabrykę Monopolu Tytoniowego. Nastąpiły ciężkie walki pod Pęcicami oddziałów polskich, które wycofały się z Ochoty.

Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych Spółka Akcyjna (PWPW S.A.) – jednoosobowa spółka Skarbu Państwa, przedsiębiorstwo wpisane na listę spółek o istotnym znaczeniu dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego.

Podpułkownik (ppłk) – stopień oficerski. W Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora. Jest zaliczany w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych.

Tego dnia zdobyto również niemieckie działo pancerne Jagdpanzer 38 (t) Hetzer, nazwane później "Chwat" oraz dwa niemieckie czołgi typu PzKpfw V Panther, z których utworzony zostaje pluton pancerny "Wacek". 104 Kompania Syndykalistów zdobyła Pałac Krasińskich.

W szpitalu polowym przy ul. Polnej zmarła Krystyna Krahelska, ciężko ranna w godzinie "W" przy opatrywaniu rannego kolegi na Polu Mokotowskim, autorka piosenki Hej, chłopcy, bagnet na broń. Tego dnia poległa Danuta Tuz (ur. 15 stycznia 1915), łączniczka Zgrupowania "Żubr". W walkach pod Pęcicami zginął podharcmistrz Iwo Rygiel. Na Marszałkowskiej poległ hrabia Władysław Ignacy Zamoyski (odzn. VM); z odniesionych ran zmarli zaś: doktor praw, major Józef Rożniecki i łączniczka 2. kompanii „Rudy” Dorota Łempicka. Tego dnia zginął również prezydent Grudziądza Józef Włodek.

Generalny Inspektorat Sił Zbrojnych (GISZ) – organ pracy Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych, powołany dekretem Prezydenta RP Ignacego Mościckiego z dnia 6 sierpnia 1926 "O sprawowaniu dowództwa nad siłami zbrojnymi w czasie pokoju i ustanowieniu Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych".

"Chwat" - niemieckie działo pancerne - niszczyciel czołgów typu Jagdpanzer 38(t) Hetzer, zdobyte przez Polaków w czasie powstania warszawskiego 2 sierpnia 1944. Podczas ataku powstańców zginęła jego niemiecka załoga, a sama maszyna była w dużej części nadpalona. Przez krótki czas był wbudowany w barykadę, po czym został naprawiony przez powstańców. Nie został jednak użyty bojowo z powodu wiążącej się z tym konieczności rozbiórki barykad. Był garażowany w budynku Poczty Polskiej, gdzie został zasypany na skutek zniszczenia budynku.

Ukazał się pierwszy powstańczy numer Biuletynu Informacyjnego, centralnego pisma Armii Krajowej, wydrukowanego w nakładzie 20 tys. egzemplarzy. Redaktorem powstańczego Biuletynu był w tym czasie nadal Aleksander Kamiński (ps. "Hubert").

Niemcy rozpoczynają eksterminację cywilnej ludności Warszawy. Na Mokotowie rozstrzeliwują około 600 Polaków przetrzymywanych w więzieniu na Rakowieckiej oraz kilkadziesiąt osób (w tym kilkunastu duchownych) z domu Jezuitów przy ul. Rakowieckiej 61. W Śródmieściu Południowym policjanci i gestapowcy z Alei Szucha przystępują do rozprawy z mieszkańcami pobliskich ulic. Kilkaset osób zostaje rozstrzelanych w ruinach GISZ oraz w Ogródku Jordanowskim na rogu Alei Ujazdowskich i Bagateli. Do masowych egzekucji dochodzi tam również w następnych dniach powstania.

Stare Miasto w Warszawie – najstarsze osiedle miejskie Warszawy będące zwartym zespołem architektury zabytkowej, przeważnie z XVII i XVIII wieku o średniowiecznym układzie zabudowy, otoczone pierścieniem murów obronnych z XIV–XVI wieku.

Masakra w więzieniu mokotowskim - masowy mord dokonany przez SS na więźniach osadzonych w więzieniu mokotowskim w dniu 2 sierpnia 1944 roku. To jedna z największych zbrodni popełnionych przez Niemców na Mokotowie w trakcie tłumienia Powstania warszawskiego.

Radzymin odbiły oddziały niemieckiej 4 dywizji pancernej odrzucając oddziały radzieckie.

Zdjęcia z 2 sierpnia

Przypisy

Dane według: Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego, tom 6. Redaktor naukowy Piotr Rozwadowski. Dom Wydawniczy "Bellona", Warszawa 2004. ISBN 83-11-09586-8