|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: Wielki Al, pupil studentów Wydziału Geologii Uniwersytetu Warszawskiego, jest allozaurem. To wierna kopia "tyranozaura swoich czasów" okresu jury umieszczonej przed budynkiem wydziału. To najprawdopodobniej największy znaleziony dinozaur tego okresu - niezwykle int... Zdigitalizowane dzieła m.in. Jana Matejki, Jacka Malczewskiego, Stanisława Wyspiańskiego czy Henryka Rodakowskiego można oglądać w uroczyście uruchomionym 12 maja portalu Cyfrowe Muzeum Narodowe w Warszawie. Udostępniono tam już ponad 1 tys. obiektówNa stronie int... Dlaczego w egipskich grobowcach archeolodzy znajdują naczynia, ubrania a nawet gry planszowe? Co łączy Napoleona z hieroglifami? Kim jest i czym się zajmuje archeolog? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań poznają uczestnicy akcji "... Kilkaset zabytków archeologicznych i zainspirowane nimi wyroby sztuki współczesnej można zobaczyć na wystawie "Sztuka Bałtów" w Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie. Uświetniająca obchody Tysiąclecia Litwy ekspozycja potrwa od 15 maja do 20 paź... Cykl wykładów pod tytułem "Polska archeologia na świecie - wczoraj i dziś" rozpocznie się 21 lutego o godz. 18.30 w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego.Akcja jest organizowana w ramach spotkań z archeologią "Śladami świata starożytneg...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 Kalendarium powstania warszawskiego - 3 sierpniaCzy wiesz że...? Most Poniatowskiego (wcześniej Most Mikołajewski, Nowy III most) - zbudowany w latach 1904-14 most przez Wisłę w Warszawie, wtedy tzw. III most. Razem z mostem zbudowano 700 metrowy wiadukt nad Powiślem, będący przedłużeniem Alei Jerozolimskich. Tadeusz Tyczyński ps. "Pudel", "Topora" (ur. 7 lutego 1923, zm. 3 sierpnia 1944 w Warszawie) – podporucznik, w powstaniu warszawskim dowódca drużyny w plutonie "Felek" 2. kompanii "Rudy" III batalionu "Zośka" Zgrupowania "Radosław" Armii Krajowej. Polska Partia Robotnicza (PPR) – polska partia polityczna, utworzona 5 stycznia 1942 w Warszawie z inicjatywy przybyłych z ZSRR polskich komunistów z tzw. Grupy Inicjatywnej (zrzuconych przez lotnictwo radzieckie na spadochronach 28 grudnia 1941 w okolicach Wiązowny[1]), poprzez połączenie kilku spośród istniejących konspiracyjnych grup komunistycznych (m.in. Młot i Sierp, Stowarzyszenie Przyjaciół Związku Radzieckiego i Rewolucyjne Rady Robotniczo-Chłopskie) w Związek Walki Wyzwoleńczej (ZWW) i grupy Proletariusz. ZWW, utworzony we wrześniu 1941, był najsilniejszą z przedpeperowskich konspiracyjnych organizacji komunistycznych. Szkoleniem aktywistów PPR tworzących Grupę Inicjatywną m.in. w specjalnym ośrodku w miejscowości Puszkino pod Moskwą, zajmował się Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych (NKWD), badania historyków przeprowadzane po 1989 wykazały, iż wielu z nich było agentami NKWD.
3 sierpnia, czwartekNiemcy wprowadzili do walki przeciwko powstańcom lotnictwo bombowe, głównie bombowce nurkujące Junkers Ju 87 (tzw. "sztukasy"), które od tego dnia systematycznie bombardowały Warszawę. Kompania por. Zbigniewa Bryma z batalionu "Chrobry II" zdobyła zaskakującym atakiem Dworzec Pocztowy (skrzyżowanie ulicy Żelaznej i Alej Jerozolimskich), który pozostał w rękach polskich do końca powstania. Ten sam oddział opanował też Dom Turystyczny po drugiej stronie Alej Jerozolimskich, nawiązując łączność z siłami zgrupowania "Gurt", obsadzającymi gmach Wojskowego Instytutu Geograficznego. Aleje Jerozolimskie były odtąd wraz z przylegającą linią kolejową zablokowane przez powstańców. Śródmieście – dzielnica Warszawy o granicach ustalonych w 1960 roku. 135 tys. mieszkańców. Obejmuje najstarszą część miasta (Stare Miasto i Nowe Miasto), a także zabudowę powstałą po II wojnie światowej w miejscu zniszczonych dzielnic.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki. Około godziny 13:00 od Mostu Poniatowskiego ruszyło silne niemieckie natarcie w kierunku Dworca Głównego. Dwa bataliony 4 regimentu grenadierów wschodniopruskich wspierane przez czołgi i osłaniane przez "żywe tarcze" z ludności cywilnej uderzały wzdłuż Alej Jerozolimskich, napotykając wszędzie na silny opór powstańców. Po zaciekłej kilkugodzinnej walce Niemcy zdołali opanować odcinek Alej od Nowego Światu po Marszałkowską, lecz ciężkie straty zmusiły ich do wstrzymania natarcia. Grenadierzy wschodniopruscy dopuścili się szeregu mordów na ludności cywilnej (wymordowano m.in. mieszkańców domów przy ul. Brackiej 17 i Al. Jerozolimskich 19). Blisko 4000 cywilów spędzono do zajętego przez Niemców gmachu Muzeum Narodowego. Ulica Puławska - ulica w Warszawie i Piasecznie zaczynająca się (według numeracji) w dzielnicy Mokotów, a kończąca na granicy administracyjnej miasta Warszawa. W tym miejscu styka się z ulicą Puławską w Piasecznie, która zaczyna się w Piasecznie od rynku miejskiego i kończy na administracyjnej granicy gminy Piaseczno.
Muzeum Narodowe w Warszawie (MNW) – muzeum sztuki w Warszawie, założone w 1862[2] jako Muzeum Sztuk Pięknych w Warszawie, narodowa instytucja kultury; jedno z największych muzeów w Polsce i największe w Warszawie. Ulica Marszałkowska od Alei Jerozolimskich po Ogród Saski również była widownią zaciekłej walki. Około godziny 11:00 zniszczono na Marszałkowskiej ciężki czołg niemiecki, który z oddziałem piechoty przewiózł amunicję i żywność oblężonym w gmachu PAST-y przy ulicy Zielnej. W tym samym czasie Marszałkowską w kierunku ulicy Złotej nadjechał niemiecki samochód pancerny, którego załoga rozstrzelała kilkudziesięciu mieszkańców kamiennicy przy Marszałkowskiej 111. Po egzekucji Niemcy usiłowali odjechać, jednak uniemożliwił im to ostrzał powstańczy prowadzony z Hotelu "Metropol". Andrzej Długoszowski ps. "Klanecki", "Andrzej Długi" (ur. 10 listopada 1922, zm. 3 sierpnia 1944 w Warszawie) – porucznik, podharcmistrz, uczestnik powstania warszawskiego w II plutonie "Alek" 2. kompanii "Rudy" batalionu "Zośka". Ewangelik reformowany.
Zbrodnia przy ulicy Marszałkowskiej 111 – zbrodnia na cywilnej ludności warszawskiego Śródmieścia Północnego popełniona przez Niemców podczas powstania warszawskiego. 3 sierpnia 1944 obok gospody "Pod Światełkami" załoga niemieckiego samochodu pancernego rozstrzelała ok. 30 – 44 polskich cywilów, mieszkańców kamienic przy ulicy Marszałkowskiej nr 109, 111, 113. Powstańcy zdobywają Pałac Blanka (biorąc do niewoli 22 SA-manów), Arsenał i Pałac Mostowskich. Plac Teatralny stał się teraz południową linią obrony staromiejskiej. Biuro Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK uruchomiło w Śródmieściu sześć patroli megafonowych, nadających audycje informacyjne, wiersze i piosenki. 
 Na Pradze, w związku z niepowodzeniem akcji powstańczej, oddziały dokonały demobilizacji i rozproszyły się pomiędzy ludność cywilną. Część powstańców przeprawiła się w następnych dniach na Dolny Mokotów. Tego dnia w walkach przy ul. Gęsiej zginął 21-letni porucznik, podharcmistrz Andrzej Długoszowski z kompanii "Rudy". Wraz z nim poległ w tym rejonie również ppor. Tadeusz Tyczyński. W Szpitalu Maltańskim z ran odniesionych dzień wcześniej zmarł Julian Piasecki – major dyplomowany, inżynier, wiceminister komunikacji. Wołomin – miasto w woj. mazowieckim, siedziba powiatu wołomińskiego i gminy miejsko-wiejskiej Wołomin. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. warszawskiego.
Park Morskie Oko – park znajdujący się na starym Mokotowie. Zaczyna się przy ulicy Puławskiej kończy przy ulicy Belwederskiej. Znajduje się tam Warszawskie Towarzystwo Muzyczne im. Stanisława Moniuszki, które mieści się w Pałacu Szustra. Niżej znajduje się grobowiec rodziny Szustrów. W parku są trzy stawy, w tym jeden, w którym można łowić ryby. W drugim natomiast jest fontanna, zmieniająca kierunki i pozycje tryskającej wody oraz wyposażona w różnokolorowe oświetlenie. Na terenie parku znajduje się również szkoła podstawowa. Park usytuowany jest na skarpie. Znajdują się w nim dwa place zabaw. Z dziennika bojowego 9. Armii niemieckiej: Na odcinku Wisły sytuacja na przedmościu Magnuszew robi się groźna. Duża część Warszawy jest w rękach powstańców: zaczęli oni budować barykady. W ruinach GISZ i Ogródku Jordanowskim Niemcy kontynuują mordowanie mieszkańców Śródmieścia Południowego. Kilkuset mieszkańców ulicy Marszałkowskiej (z odcinka od placu Unii Lubelskiej do placu Zbawiciela) zostaje w dodatku rozstrzelanych przy aptece „Anca” (Marszałkowska 21 - róg Oleandrów). Na Mokotowie żandarmi z komendy powiatowej przy ulicy Dworkowej dokonują wypadu na ulicę Puławską i jej najbliższe przecznice w celu wywarcia zemsty na ludności cywilnej. Niemcy mordują kilkuset mieszkańców domów przy Puławskiej, Belgijskiej i Szustra (w tym niemal całą ludność z czworoboku ulic Puławska-Belgijska-Boryszewska-Wygoda). Blisko 80 osób zostaje w dodatku rozstrzelanych w parku Morskie Oko (mieszkańcy domu przy ulicy Puławskiej 49/51). Stanisław Mikołajczyk (ur. 18 lipca 1901 w Dorsten-Holsterhausen, zm. 13 grudnia 1966 w Waszyngtonie) – polski polityk, przywódca Polskiego Stronnictwa Ludowego, poseł na Sejm II RP (III kadencji), premier rządu RP na uchodźstwie, po II wojnie światowej poseł do Krajowej Rady Narodowej i na Sejm Ustawodawczy oraz wicepremier i minister rolnictwa w Tymczasowym Rządzie Jedności Narodowej.
Samolot bombowy (bombowiec) – rodzaj samolotu wojskowego, którego podstawowym przeznaczeniem jest niszczenie obiektów naziemnych lub jednostek pływających nieprzyjaciela za pomocą bomb, ewentualnie pocisków rakietowych. Niemcy spacyfikowali Wawrzyszew. Zginęło ponad 30 mieszkańców, a osada została częściowo spalona. Ocalonych mieszkańców wysiedlono. 3 sierpnia odbyła się pierwsza rozmowa premiera Mikołajczyka ze Stalinem. Mikołajczyk oznajmił Stalinowi, że "Warszawa będzie wolna lada dzień" i zaapelował o pomoc militarną. Stalin obiecał wydanie polecenia o pomocy powstańcom w Warszawie, jednak deklaracje te pozostały w sferze obietnic - w tej samej rozmowie stwierdził iż "nie pozwoli na jakąkolwiek akcję poza naszą linią", odnosząc się do propozycji Mikołajczyka udzielenia wsparcia oddziałom AK w postaci zrzutów broni. Stalin w tej sprawie skierował Mikołajczyka do PKWN. Ogród Saski w Warszawie – publiczny park miejski w Warszawie, położony w Śródmieściu; pierwotnie królewski ogród pałacowy przy Pałacu Saskim, udostępniony publiczności w 1727, jeden z najstarszych parków w Polsce; współcześnie o powierzchni 15,5 ha.
Józef Stalin ( (ur. ) – formalnie pełnił obieralne, kadencyjne funkcje sekretarza generalnego KPZR i jej poprzedniczek oraz premiera ZSRR, a faktycznie był dożywotnim dyktatorem Związku Radzieckiego, posiadającym nieograniczoną władzę. Jednocześnie Stalin wyraził swoje lekceważenie odnośnie polskich oddziałów mówiąc iż "Cóż to jest ta wasza Armia Krajowa ? (...) to są drobne oddziałki partyzanckie, a nie regularna siła zbrojna !", stwierdził też że żołnierze AK "nie walczą z Niemcami, tylko kryją się po lasach - nie są oni w stanie zrobić nic innego ". Linia Curzona – proponowana linia demarkacyjna wojsk polskich i bolszewickich opisana w nocie z dnia 11 lipca 1920 roku, wystosowanej przez brytyjskiego Ministra Spraw Zagranicznych lorda Curzona do Ludowego Komisarza Spraw Zagranicznych RFSRR Gieorgija Cziczerina. Przebieg linii oparty został na "Deklaracji Rady Najwyższej Głównych Mocarstw Sprzymierzonych i Stowarzyszonych w sprawie tymczasowej granicy wschodniej Polski" z 8 grudnia 1919 roku.
Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN) – tymczasowy organ władzy wykonawczej w Rzeczpospolitej Polskiej, działający od 21 lipca 1944 do 31 grudnia 1944, na obszarze wyzwalanym spod okupacji niemieckiej - pomiędzy przesuwającą się linią frontu sowiecko-niemieckiego a Linią Curzona. PKWN został powołany w Moskwie (zob. rząd marionetkowy) i funkcjonował pod polityczną kontrolą Józefa Stalina. Zdominowany był przez komunistów polskich i realizował politykę ZSRR w Polsce. Na powstanie PKWN mieli dominujący wpływ komuniści z Centralnego Biura Komunistów Polskich, jednak ostateczną decyzję o jego powstaniu podjął Stalin. Mikołajczyk odrzucił propozycję Linii Curzona jako nowej granicy wschodniej Polski, jako sprzeczną z polską racją stanu, jednocześnie Stalin uzależniał wszelkie dalsze dyskusje odnośnie granic bezwarunkowym uznaniem Linii Curzona. Mikołajczyk zapytał także dlaczego Polacy mają stracić połowę kraju w wyniku uznania nowych granic proponowanych przez Stalina, na co uzyskał odpowiedź iż przed 1914 rokiem Polska była częścią Rosji, a teraz jest mowa o jej niepodległości, uznając dalszą dyskusję na ten temat za bezcelową. PKWN-owi w sprawie nowego polskiego rządu Mikołajczyk zaproponował podział tek w proporcji 6:1 poprzez wprowadzenie do rządu emigracyjnego PPR jako piątej partii. Masakra przy ulicy Brackiej – szereg mordów, podpaleń oraz innych poważnych naruszeń prawa wojennego, których dopuścili się żołnierze niemieckiego Wehrmachtu próbujący w dniach 3 i 4 sierpnia 1944 odblokować utrzymywany przez powstańców warszawskich odcinek Alei Jerozolimskich. W trakcie szturmów na powstańcze barykady żołnierze 4. pułku grenadierów wschodniopruskich wykorzystywali polskich cywilów w charakterze "żywych tarcz", jak również dopuścili się szeregu mordów na jeńcach wojennych oraz mieszkańcach domów przy ulicy Brackiej i Alejach Jerozolimskich.
IV Zgrupowanie "Gurt" – zgrupowanie Armii Krajowej biorące udział w walkach w okresie powstania warszawskiego w Śródmieściu-Północ. Nazwa grupowania pochodzi od pseudonimu dowódcy kpt. Kazimierza Czapli "Gurt". 23 września 1944 zgrupowanie zostało przekształcone w 3 batalion 15 Pułku Piechoty AK "Wilków". Oddziały radzieckie opuściły Wołomin. Zdjęcia z 3 sierpnia  Przypisy
Biuro Informacji i Propagandy Komendy Głównej Związki Walki Zbrojnej - Armii Krajowej (BIP KG ZWZ - AK) – konspiracyjny oddział utworzony na przełomie marca i kwietnia 1940 w okupowanej przez Niemców Polsce i podlegający Związkowi Walki Zbrojnej, a później Komendzie Głównej Armii Krajowej (jako VI Oddział).
Bombowiec nurkujący to rodzaj wojskowego samolotu bombowego, przystosowany konstrukcyjnie do niszczenia obiektów naziemnych lub jednostek pływających za pomocą bomb (bombardowania) z lotu nurkowego.
Czy wiesz że...? beta Pacyfikacja Wawrzyszewa – pacyfikacja podwarszawskiej osady Wawrzyszew, dokonana przez Niemców w trzecim dniu powstania warszawskiego. 3 sierpnia 1944 r. oddziały niemieckie częściowo spaliły miejscowość, mordując ponad 30 osób – w tym pewną liczbę kobiet i dzieci.
Egzekucje w "dzielnicy policyjnej" – masowe mordy na mieszkańcach Śródmieścia Południowego dokonywane przez oddziały SS i policji niemieckiej w trakcie tłumienia powstania warszawskiego. Do zbiorowych egzekucji w okolicach siedziby Sipo w Alei Szucha dochodziło przede wszystkim w pierwszych dniach sierpnia 1944 r., a na mniejszą skalę - do ostatnich dni powstania. Łącznie, w "dzielnicy policyjnej" zamordowano w sierpniu i wrześniu 1944 r. od 5000 do 10 000 warszawiaków.
Zgrupowanie Chrobry II – zgrupowanie Armii Krajowej powstałe 1 sierpnia 1944 w Warszawie, z różnych oddziałów, początkowo jako kilka kompanii i samodzielnych oddziałów, następnie jako trzy bataliony. Zgrupowanie walczyło w zachodniej części Śródmieścia-Północnego pomiędzy ul. Towarową od zachodu Al. Jerozolimskimi od południa, ul. Sosnową od wschodu i od ul. Łucką i Ceglaną od południa. 20 września zgrupowanie weszło w skład 15 Pułku Piechoty AK "Wilków" jako 1 i 2 batalion.
Junkers Ju 87 Stuka (z niem. Sturzkampfflugzeug) – niemiecki bombowiec nurkujący z okresu II wojny światowej. Zaprojektowana przez Hermanna Polhmanna i oblatana 17 września 1935 roku maszyna, swój chrzest bojowy przeszła w 1936 roku podczas wojny domowej w Hiszpanii. W niemieckiej propagandzie samolot stał się symbolem wielkości Luftwaffe.
Kompania (franc. compagnie) - pododdział wojska liczący od 60 do 110 żołnierzy, podoficerów i oficerów. Składa się zazwyczaj z pododdziału dowodzenia, 3-4 plutonów zasadniczego rodzaju wojsk, ewentualnie plutonu wsparcia. Zazwyczaj trzy, rzadziej dwie lub cztery kompanie wchodzą w skład batalionu. Kompanie czasami mogą wchodzić w skład pułku, a nawet brygad czy dywizji (jak np. kompania zaopatrzenia, obsługi).
Porucznik – oficerski stopień wojskowy, występujący w większości armii świata. W Wojsku Polskim zaliczany jest do korpusu oficerów młodszych. Polski oficer w stopniu porucznika na naramiennikach nosi trzy gwiazdki (od czasu sowietyzacji Wojska Polskiego pod koniec lat czterdziestych).
PAST (Polska Akcyjna Spółka Telefoniczna) – pierwszy warszawski wysokościowiec powstały jeszcze w czasach zaboru rosyjskiego, zaprojektowany przez Bronisława Brochwicz-Rogoyskiego. Budynek przypominający średniowieczną wieżę zamkową (modernistyczny nowy historyzm inspirowany średniowieczem), o nowoczesnych secesyjnych wnętrzach zbudowany został na ulicy Zielnej w latach 1906-1908 dla szwedzkiego Towarzystwa Akcyjnego Telefonów "Cedergren" (nosił wtedy także jego nazwę) jako drugi budynek centrali telefonicznej. Jego wysokość od podstawy fundamentów do szczytu wynosiła 51 m. Był to wtedy najwyższy budynek w całym Imperium Rosyjskim, najwyższy mieszkalny w Europie, oraz jedna z pierwszych tego typu konstrukcji żelbetowych na kontynencie. Mieścił w wieży osiem wysokich pięter. Po wygaśnięciu koncesji w 1922 r. budynek przejęła Polska Akcyjna Spółka Telefoniczna i dzięki temu znany jest on do dziś jako PAST-a. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
