Kalendarium powstania warszawskiego - 6 sierpnia

6 sierpnia, niedziela

O godzinie 6:00 rusza natarcie oddziałów gen. Reinefartha na cmentarze. Niemcy wypierają z nich powstańców, ale wkrótce oddziały ze Zgrupowania Radosław odbijają cmentarze Ewangelicki i Kalwiński.

Jednak główny kierunek natarcia sił niemieckich przebiega na osi ulic Chłodnej i Elektoralnej, w kierunku na Plac Za Żelazną Bramą. W godzinach popołudniowych siły niemieckie osiągają Ogród Saski i Pałac Brühla. Nawiązują kontakt z odciętą od dnia wybuchu powstania dzielnicą rządową i przebywającym w niej gubernatorem Fischerem. Oddziały III Obwodu AK z Woli zostają rozbite. Część będzie dalej walczyć w powstaniu w rejonie ul. Grzybowskiej, reszta weźmie udział w walkach na Starym Mieście.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Harcerska Poczta Polowa – poczta polowa zorganizowana formalnie 4 sierpnia 1944 r. przez harcerzy Zawiszy Szarych Szeregów, działająca na terenie Warszawy w czasie powstania warszawskiego.

Rozpoczynają się kilkudniowe walki o magazyny na Stawkach. W czasie ich trwania budynki przechodziły wielokrotnie z rąk do rąk. Działania te powstrzymują niemieckie natarcie na Stare Miasto i umożliwiają przegrupowanie oddziałów powstańczych wycofanych z Woli.

Gen. Tadeusz Bór-Komorowski podejmuje decyzję o ewakuacji Komendy Głównej AK i Delegatury z dotychczasowej siedziby w fabryce Kamlera na Woli w kierunku Starego Miasta. Nowa kwatera Komendy Głównej mieści się teraz w szkole przy ul. Barokowej. Tego samego dnia zgrupowanie kpt. Gustawa Billewicza wycofuje się z rejonu browaru Haberbuscha przy Grzybowskiej do gmachu sądów na Lesznie. Po ciężkich walkach, wycofują się z Woli do Śródmieścia oddziały pod dowództwem kpt. Wacława Stykowkiego.

Heinrich Friedrich ("Heinz") Reinefarth (ur. 26 grudnia 1903, zm. 7 maja 1979) – niemiecki wojskowy, nazista, SS-Gruppenführer. Zbrodniarz hitlerowski, odpowiedzialny za liczne zbrodnie wojenne popełnione przez wojska niemieckie podczas tłumienia powstania warszawskiego. Nigdy nie poniósł odpowiedzialności za popełnione zbrodnie.

Melchior Wańkowicz (ur. 10 stycznia 1892 w Kałużycach na Mińszczyźnie, zm. 10 września 1974 w Warszawie) – polski pisarz, dziennikarz, reportażysta i publicysta. Debiutował artykułami w prasie jeszcze pod zaborem rosyjskim; pierwsze tomy reportaży i wspomnień (W kościołach Meksyku, Szczenięce lata, Opierzona rewolucja) wydał w okresie międzywojennym. Podczas II wojny światowej pracował jako korespondent wojenny przy II Korpusie Polskim gen. Władysława Andersa, bezpośrednio po wojnie wydał swoją najbardziej znaną książkę – Bitwę o Monte Cassino – dzieło o największej bitwie tego korpusu w 1944. Wydarzeniom wojennym poświęcił też m.in. tomy Wrzesień żagwiący, który przyczynił się do powstania i umocnienia legendy obrony Westerplatte i Hubalczyków, i Ziele na kraterze. Bezpośrednio po wojnie przebywał na emigracji, w 1958 powrócił do rządzonej przez komunistów Polski. W 1964 podpisał tzw. List 34, z protestem m.in. przeciwko cenzurze, przez co naraził się na proces sądowy i kilkutygodniowe uwięzienie. We wczesnym okresie twórczości używał też niekiedy pseudonimu Jerzy Łużyc. Uważany jest za jednego z najwybitniejszych reportażystów w historii literatury polskiej.

W Śródmieściu zaczyna działać Harcerska Poczta Polowa. Na terenie warsztatów naprawczych taboru kolejowego w Pruszkowie Niemcy zakładają "Dulag 121" - obóz przejściowy dla ludności cywilnej, ewakuowanej ze stolicy. Przejdzie przezeń ponad pół miliona warszawiaków.

ul. Karolkowa 49

Na ulicy Wolskiej, w ruinach wypalonego budynku, koło Szpitala Zakaźnego Św. Stanisława, rozstrzelani zostają mieszkańcy domu przy ul. Elektoralnej 47. Wśród nich znajdował się ks. płk Tadeusz Jachimowski – Naczelny Kapelan Armii Krajowej, wikariusz generalny biskupa polowego Polskich Sił Zbrojnych.

Krystyna Wańkowicz ps. "Anna", "Hanna" (ur. 1919 w Warszawie, zm. 6 sierpnia 1944 w Warszawie) – starsza córka pisarza Melchiora Wańkowicza, uczestniczka powstania warszawskiego, sanitariuszka w batalionie "Parasol" Armii Krajowej, łączniczka Stanisława Leopolda ps. "Rafał" – dowódcy kompanii w tymże batalionie.

Polskie Siły Zbrojne – zorganizowane formacje wojskowe, utworzone jesienią 1939 poza granicami Polski, na podstawie międzysojuszniczych umów podpisanych przez Wielką Brytanię i Francję. Polskimi Siłami Zbrojnymi dowodził Naczelny Wódz.

Tego dnia Stalin wydał rozkaz frontom radzieckim na kierunku warszawskim o przejściu do "aktywnej obrony" co oznaczało zaprzestanie ofensywy na stolicę. Informację tę jako pierwsza podaje w Warszawie gazeta AK Świt Polski, w odpowiedzi na to w dniu 8 sierpnia Radio Moskwa podejmuje działania dezinformacyjne, wzywając: "aby nikt nie wierzył Świtowi, który kłamie mówiąc iż ustały pod Warszawą wszelkie działania Armii Czerwonej".

Dulag 121 – Pruszków (Durchgangslager 121 Pruszków) – niemiecki nazistowski obóz przejściowy, przeznaczony dla cywilnych mieszkańców Warszawy i okolic, wypędzanych ze swych domów w trakcie oraz po zakończeniu powstania warszawskiego. Obóz, utworzony na terenie dawnych Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego w Pruszkowie, funkcjonował od 6 sierpnia 1944 do połowy grudnia 1944, a w formie szczątkowej – do 16 stycznia 1945. Przez Dulag 121 przeszło w tym okresie od 390 do 410 tysięcy warszawiaków.

Pałac Brühla – nieistniejący obecnie, rokokowy pałac, który znajdował się w Warszawie, przy obecnym placu Piłsudskiego. Uważany za jeden z najpiękniejszych warszawskich pałaców. Został wysadzony w 1944, razem z Pałacem Saskim, przez wycofujących się Niemców.

W dalszej części komunikatu Radio Moskwa rozpowszechnia kolejne nieprawdziwe informacje o rzekomym zaangażowaniu sił Armii Czerwonej w walkach: "Nie wierzcie temu, warszawiacy, nie wierzcie, bohaterowie (...) setki tysięcy żołnierzy sprzymierzonej armii czerwonej, a z nią 120-tysięczna armia gen. Berlinga walczy u wrót Warszawy (...) kwestią dni jest wyzwolenie wasze ..."

Tego dnia zginęła Krystyna Wańkowicz – córka pisarza Melchiora Wańkowicza, sanitariuszka w batalionie "Parasol".

Tadeusz Komorowski, ps. Bór, Znicz, Lawina (ur. 1 czerwca 1895 w Chorobrowie, w pow. brzeżańskim, zm. 24 sierpnia 1966 w Buckley, w Anglii) – generał dywizji Wojska Polskiego, dowódca Armii Krajowej.

Ciężkie walki w rejonie ul. Okopowej i cmentarzy. Obrona szkoły przy Okopowej 55 i fabryki Pfeiffra. Batalion Czata 49 skierowany na ul. Stawki. Ciężko ranny dow. Parasola kpt. Adam Borys. Na Stare Miasto spadają bomby zapalające. Krytyczna sytuacja na Ochocie.

Przypisy

Cytat: Władysław Pobóg-Malinowski "Najnowsza Historia Polityczna Polski" , Wydawnictwo Platan, Warszawa 2004, ISBN 83-89711-10-9, tom 3, s. 695-696
Cytat: Władysław Pobóg-Malinowski "Najnowsza Historia Polityczna Polski" , Wydawnictwo Platan, Warszawa 2004, ISBN 83-89711-10-9, tom 3, s. 695-696