Kalendarz egipski - Polski Serwis Naukowy

Kalendarz egipski znajdujący się na suficie grobu Senenmut

Kalendarz egipski – urzędowy kalendarz obowiązujący w starożytnym Egipcie, stanowiący kombinację kalendarza księżyco-słonecznego i agrarnego, opartego na cyklu wylewów Nilu. Powstał ok. 3000 lat p.n.e.

Rok kalendarzowy dzielił się na 3 pory po 4 miesiące każda:

Kalendarz juliański – do 1918 a w Grecji aż do 1923. Został zastąpiony przez kalendarz gregoriański, jednak niektóre kościoły wciąż jeszcze posługują się kalendarzem juliańskim.

Szemu (Smw) - w starożytnym Egipcie trzecia pora kalendarza egipskiego będąca porą żniw. Odpowiednik naszego lata. Pora Szemu trwała 120 dni od 16 marca do 13 lipca. W skład pory Szemu wchodziły cztery miesiące. Po porze Szemu następowało pięć dni epagomenalnych.

achet - pora wylewów,

peret - pora cofania się wód - (pora kiełkowania i wzrostu) - zima,

szemu - pora sucha - pora zbioru - lato.

Każdy z miesięcy, które miały po 30 dni, otrzymywał nazwę zgodnie z jego kolejnością w danej porze roku, np. 1 achet, 2 achet, 3 achet, 4 achet, 1 peret, itd. Ponadto do tych 12 miesięcy dodawano 5 dni, tzw. epagomenai - dni narodzin: Ozyrysa, Horusa, Seta, Izydy oraz Neftydy.

Kalendarz księżycowo-słoneczny - kalendarz będący kombinacją kalendarza słonecznego i księżycowego. Rok kalendarzowy trwa 365 dni, ale długość miesiąca równa jest długości miesiąca księżycowego (29 lub 30 dni).

Rok zwrotnikowy (tropikalny, tropiczny, słoneczny) - czas pomiędzy dwoma kolejnymi przejściami Słońca przez punkt równonocy wiosennej (punkt Barana). Wskutek zjawiska precesji punkt Barana przesuwa się o około 50 sekund łuku na rok względem gwiazd w kierunku przeciwnym do pozornego ruchu Słońca po ekliptyce i dlatego rok zwrotnikowy jest krótszy od gwiazdowego (w roku 2000 różnica wynosiła 20,409 minuty, w 1900 - 20,4).

Początek roku przypadał w pierwszym dniu pory przyboru wód (achet) i raz na 1460 lat pokrywał się z heliakalnym wschodem Syriusza, który według kalendarza juliańskiego przypadał na 19 lipca. Okres pomiędzy dwoma kolejnymi wschodami heliakalnymi Syriusza, pokrywającymi się z dniem początku pory Achet jest to tzw. Okres Sotisowy. Jednak różnica pomiędzy rokiem kalendarzowym a rokiem zwrotnikowym (o 6 godzin) spowodowała przesuwanie się początku roku w stosunku do cyklu pór roku. Wymusiło to reformę kalendarza ogłoszoną w 238 r. p.n.e., a formalnie wprowadzoną przez rzymskiego cesarza Oktawiana Augusta ok. 26 r p.n.e. - co 4 lata dodawano 366. dzień (rok przestępny). Doba liczyła 24 godziny.

Rok – odstęp czasu między dwoma jednakowymi położeniami Ziemi w jej ruchu po orbicie wokół Słońca. Analogicznie można mówić o roku marsjańskim lub wenusjańskim – jest to odstęp czasu między dwoma położeniami planety w jej ruchu po orbicie wokół macierzystej gwiazdy.

Nil () w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu. Płynie na obydwu półkulach; źródło znajduje się na 2°16′55.92″S, 29°19′52.32″E, a ujście na 31°N. Licząca prawie 3 mln km² powierzchnia dorzecza, na kontynencie afrykańskim ustępuje jedynie dorzeczu rzeki Kongo.

Kalendarz egipski do dziś jest stosowany w Kościele koptyjskim (w Etiopii). Oparty na nim jest również kalendarz armeński, który stosowany był w astronomii do czasów Kopernika (prowadził w nim swój dziennik obserwacji).

Zobacz też

datowanie sotisowe

rok przestępny