Kalendarz japoński - Polski Serwis Naukowy

Koinobori, flagi przypominające ryby koi, popularne ozdoby w okresie Dnia Dziecka

Mozaika na ścianie tokijskiej stacji metra dla uczczenia ósmego miesiąca, Hazuki.

Od 1 stycznia 1873 w Japonii jest używany kalendarz gregoriański, z lokalnymi nazwami miesięcy i w większości stałymi świętami. Przed 1873 w użyciu był kalendarz księżycowo-słoneczny, stanowiący adaptację kalendarza chińskiego.

Jidai-geki (?, dosł. "sztuka z epoki") - gatunek filmu, przedstawienia teatralnego lub widowiska TV, w którym akcja rozgrywa się w Japonii w dawnych czasach, przed erą Meiji, przeważnie w epoce Edo (1603-1868). Fabuła przedstawia na ogół przygody feudalnych wojowników - samurajów.
Kalendarz księżycowo-słoneczny - kalendarz będący kombinacją kalendarza słonecznego i księżycowego. Rok kalendarzowy trwa 365 dni, ale długość miesiąca równa jest długości miesiąca księżycowego (29 lub 30 dni).

Lata

W okresie od wprowadzenia kalendarza gregoriańskiego w Japonii wykorzystywane były trzy systemy rachuby lat:

Zachodnie oznaczenie lat (西暦, seireki)

Ery japońskie (年号, nengō), oparte na rządach danego cesarza (rok 2005 to Heisei 17)

Rok imperialny (皇紀, kōki) oparty na mitologicznym założeniu Japonii przez cesarza Jimmu w 660 p.n.e.

Dwa pierwsze sposoby rachuby lat nadal są w użyciu. Kalendarz imperialny był w użyciu do zakończenia II wojny światowej.

Izumo Taisha lub Izumo Ōyashiro (jap. 出雲大社, Izumo Taisha lub Izumo Ōyashiro) - jedna z najstarszych drewnianych świątyń shintōistycznych w Japonii.
Tydzień – pozaukładowa jednostka miary czasu, okres 7 dni. Ta miara czasu związana jest z fazami Księżyca i odpowiada mniej więcej 1/4 miesiąca. Znany już był Babilończykom w drugim tysiącleciu p.n.e. Tydzień został wprowadzony do urzędowego kalendarza Cesarstwa Rzymskiego w 321 r. n.e., a później został przyjęty w średniowiecznym kalendarzu kościelnym. W kalendarzu gregoriańskim tydzień ma siedem dni wg porządku: niedziela, poniedziałek, wtorek, środa, czwartek, piątek, sobota.

Miesiące

Współczesne japońskie nazwy miesięcy oznaczają dosłownie "pierwszy miesiąc", "drugi miesiąc" itd. Odpowiedni liczebnik jest łączony z przyrostkiem -gatsu (miesiąc):

styczeń – 一月 (ichigatsu)

luty – 二月 (nigatsu)

marzec – 三月 (sangatsu)

kwiecień – 四月 (shigatsu)

maj – 五月 (gogatsu)

czerwiec – 六月 (rokugatsu)

lipiec – 七月 (shichigatsu)

sierpień – 八月 (hachigatsu)

wrzesień – 九月 (kugatsu)

październik – 十月 (jūgatsu)

listopad – 十一月 (jūichigatsu)

grudzień – 十二月 (jūnigatsu)

Każdy z miesięcy ma też nazwę tradycyjną, wciąż wykorzystywaną w niektórych sytuacjach, np. w poezji. Spośród tych nazw najszerzej używane jest shiwasu. Nazwy miesięcy w tej formie są niekiedy wykorzystywane w jidaigeki (współczesne sztuki teatralne lub filmy osadzone w realiach epoki Edo lub wcześniejszych). Akapit rozpoczynający list lub pozdrowienie w przemówieniu mogą zawierać jedną z tych nazw, aby wprowadzić poczucie pory roku. Niektóre z tradycyjnych nazw miesięcy służą także jako imiona żeńskie (yayoi i satsuki).

Ery japońskie (年号 jap. nengō, chin.pinyin niánhào – dosł. nazwa roku) – zapożyczony z Chin, poszechny system służący w Japonii do rachuby lat. Przykładowo, rok 2006 to Heisei 18, a 2007 jest rokiem Heisei 19.
XVIII Igrzyska Olimpijskie odbyły się w 1964 roku w Tokio (Japonia). Igrzyska w "Kraju kwitnącej wiśni" stały się imprezą łączącą tradycje ze współczesnością (zastosowano m.in. najnowsze techniki pomiarów wyników). Po wykluczeniu przez organizatorów niektórych sportowców z Indonezji oraz Korei Północnej kraje te wycofały swoje reprezentacje. MKOL nie wyraził zgody na występ ekip RPA, co było reakcją na rasistowską (w stosunku do czarnoskórej większości) politykę rządu w Pretorii.

Tradycyjne nazwy miesięcy (wymowa i dosłowne znaczenie):

styczeń – 睦月 (mutsuki, miesiąc uczucia)

luty – 如月 lub 衣更着 (kisaragi lub kinusaragi, zmiana ubrań)

marzec – 弥生 (yayoi, nowe życie; początek wiosny)

kwiecień – 卯月 (uzuki, miesiąc zająca)

maj – 皐月 lub 早月 lub 五月(satsuki, szybki miesiąc)

czerwiec – 水無月 (minatsuki lub minazuki, miesiąc wody -- znak 無 to ateji)

lipiec – 文月 (fumizuki, miesiąc książki)

sierpień – 葉月 (hazuki, miesiąc liści)

wrzesień – 長月 (nagatsuki, długi miesiąc)

październik – 神無月 (kan'nazuki lub kaminazuki, miesiąc bez bogów), 神有月 lub 神在月; (kamiarizuki, miesiąc z bogami – tylko w prefekturze Shimane, ponieważ w tym właśnie miesiącu wszyscy bogowie mieli się spotykać w Izumo Taisha w prefekturze Shimane)

listopad – 霜月 (shimotsuki, miesiąc szronu)

grudzień – 師走 (shiwasu, bieg mnicha; w tym miesiącu mnisi są bardzo zajęci odprawianiem modłów związanych z końcem roku i błogosławieństwami)

Początek roku według starego kalendarza japońskiego (przed 1873) przypadał na przełom stycznia i lutego. Z tego powodu stare i nowe nazwy miesięcy nie dotyczą dokładnie tych samych okresów w roku.

Dni wolne od pracy – określone kalendarzowo dni wolne od świadczenia pracy przez pracowników, które mogą być przeznaczone na odpoczynek lub załatwienie prywatnych spraw. Zbieg jednego dnia lub więcej dni wolnych od pracy z sobotą i niedzielą najczęściej czyni z tych dni długi weekend.
Październik – dziesiąty miesiąc w roku, wg używanego w Polsce kalendarza gregoriańskiego, ma 31 dni. Jest najdłuższym miesiącem w roku kalendarzowym, ponieważ wypada wtedy zmiana z czasu letniego na zimowy (jest dłuższy o jedną godzinę od pozostałych 31-dniowych miesięcy). Nazwa miesiąca (wg Brücknera) (dawniej również paździerzec) pochodzi od słowa paździerze oznaczającego "odpadki od lnu lub konopi". Obok tego funkcjonowały również nazwy: paździerzec, paździerzeń, pościernik, a także winnik (por. starogermańska nazwa miesiąca Weinmond).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Równonoc wiosenna jest to moment, w którym Ziemia przekracza punkt na swojej orbicie i od tej chwili przez pół roku biegun północny będzie bliżej Słońca niż biegun południowy. Inaczej mówiąc jest to moment przecięcia przez słońce równika niebieskiego w trakcie jego pozornej wędrówki po ekliptyce z półkuli południowej na półkulę północną. Równonoc wiosenna ma miejsce 20/21 marca i wyznacza na półkuli północnej początek wiosny, a na półkuli południowej jesieni. W astrologii równonoc wiosenna wyznacza także początek znaku zodiaku Barana.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Żywioły, elementy, pierwiastki – redukcjonistyczna koncepcja filozoficzna, według której świat materialny (wszechświat) składa się z kilku podstawowych pierwiastków. Różne proporcje w jakich występują one w różnych obiektach i substancjach ma odpowiadać za złożoność świata materialnego, a sposoby, w jaki reagują one ze sobą, mają wyjaśniać przemiany w tym świecie. Teorie elementów były popularne w wielu starożytnych kulturach.

Yukichi Fukuzawa (jap. 福沢諭吉, Fukuzawa Yukichi, ur. 10 stycznia 1835 w Osace; zm. 3 lutego 1901 w Tokio) był japońskim pisarzem, pedagogiem, tłumaczem, przedsiębiorcą i politologiem. Założył Uniwersytet Keio. Jego poglądy na temat władzy i instytucji publicznych wywarły wpływ na przemiany zachodzące w gwałtownie zmieniającej się Japonii w epoce Meiji. Został uznany za jednego z najbardziej wpływowych myślicieli japońskich i współtwórców współczesnej Japonii.

Kwiecień – czwarty miesiąc w roku, wg używanego w Polsce kalendarza gregoriańskiego, ma 30 dni. Nazwa miesiąca (wg Brücknera) pochodzi od kwitnących wtedy kwiatów (por. ukr. квітень; czes. květen ‛maj’). Dawniej używane były również nazwy: łżykwiat (lub łudzikwiat), brzezień – od brzozy (por. czes. březen i ukr. березень ‛marzec’) i dębień (por. czes. duben ‛kwiecień’). Łacińska nazwa Aprilis (zobacz: kalendarz rzymski) została zapożyczona przez większość języków europejskich.

Równonoc jesienna - moment przecięcia przez Słońce równika niebieskiego w trakcie jego pozornej wędrówki po ekliptyce z półkuli północnej na półkulę południową. Równonoc jesienna ma miejsce 22/23 września i wyznacza na półkuli północnej początek jesieni, a na półkuli południowej wiosny. W astrologii równonoc jesienna wyznacza także początek znaku zodiaku Wagi.

O-bon (?) - buddyjski odpowiednik Święta Zmarłych, podczas którego oddaje się cześć przodkom. Święto O-bon, o ponad 500-letniej tradycji, obchodzone jest od 13 do 16 sierpnia i jest jednym z trzech najważniejszych okresów wakacyjnych w Japonii, poza okresem noworocznym – Oshōgatsu oraz świętami na początku maja – tzw. Złotym Tygodniem.