Kalendarz kościelny - Polski Serwis Naukowy

Kalendarz kościelny to kalendarz używany w Kościele katolickim i w niektórych innych kościołach chrześcijańskich, oparty na dwu systemach rachuby czasu: słonecznym, w którym długość roku obliczeniowego pokrywa się z rokiem w kalendarzu gregoriańskim i księżycowym, według którego oblicza się czas obchodzenia świąt Wielkanocnych i następnych, liczonych od Wielkanocy, kolejnych świąt.

Wielkanoc (Pascha, Niedziela Wielkanocna) — najstarsze i najważniejsze . Poprzedzający ją tydzień, stanowiący okres wspominania najważniejszych dla wiary chrześcijańskiej wydarzeń, nazywany jest Wielkim Tygodniem. Ostatnie trzy doby tego tygodnia: Wielki Czwartek (wieczór), Wielki Piątek, Wielka Sobota i Niedziela Zmartwychwstania znane są jako Triduum Paschalne (Triduum Paschale). W chrześcijaństwie wprawdzie każda niedziela jest pamiątką zmartwychwstania Chrystusa, ale Niedziela Zmartwychwstania jest z nich najbardziej uroczysta.

Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu, rządzona przez biskupa i patriarchę Rzymu (jako papieża uważanego drogą sukcesji apostolskiej za następcę Świętego Piotra) oraz biskupów pozostających z nim we wspólnocie. Kościół katolicki stanowi jedną z trzech głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

Kalendarz kościelny dzielony jest na dwie części – Bożego Narodzenia od pierwszej niedzieli adwentu do soboty przed niedzielą siedemdziesiątnicy oraz Wielkanocy – od niedzieli siedemdziesiątnicy do soboty przed pierwszą niedzielą adwentową.

Boże Narodzenie jest świętem stałym i przypada w dzień 25 grudnia, podczas gdy Wielkanoc jest świętem ruchomym i przypada w pierwszą niedzielę po pierwszej pełni od równonocy wiosennej 21 marca. 70 dni przed Wielkanocą przypada niedziela siedemdziesiątnicy rozpoczynająca okres Przygotowania, a 40 dni przed Wielkanocą przypada Popielec, od którego zaczyna się Wielki Post.

Adwent (łac. adventus – przyjście) – w kościołach chrześcijańskich okres trwający od I nieszporów czwartej z kolei poprzedzającej Święto Bożego Narodzenia niedzieli do 24 grudnia, okres przypominający oczekiwanie na powtórne przyjście Jezusa Chrystusa. Jednocześnie jest to czas poprzedzający pamiątkę pierwszego przyjścia – wcielenia, znanego pod nazwą narodzin Chrystusa.

Równonoc wiosenna jest to moment, w którym Ziemia przekracza punkt na swojej orbicie i od tej chwili przez pół roku biegun północny będzie bliżej Słońca niż biegun południowy. Inaczej mówiąc jest to moment przecięcia przez słońce równika niebieskiego w trakcie jego pozornej wędrówki po ekliptyce z półkuli południowej na półkulę północną. Równonoc wiosenna ma miejsce 20/21 marca i wyznacza na półkuli północnej początek wiosny, a na półkuli południowej jesieni. W astrologii równonoc wiosenna wyznacza także początek znaku zodiaku Barana.

Święta Bożego Narodzenia poprzedza okres adwentu rozpoczynający się w niedzielę najbliższą dnia św. Andrzeja Apostoła (30 listopada), a jej zakończenie następuje w wigilię Bożego Narodzenia, 24 grudnia. Wraz z pierwszą niedzielą adwentu rozpoczyna się nowy rok liturgiczny.

Andrzej Apostoł – święty, jeden z dwunastu apostołów, wg świadectwa Ewangelii Pierwszy Powołany (cs.: Первозванный) spośród apostołów (wcześniej był uczniem św. Jana Chrzciciela), brat świętego Piotra, patron Szkocji, Grecji, Rosji, Hiszpanii, Sycylii. Według tradycji chrześcijańskiej prowadził działalność misjonarską na terenach nad Morzem Czarnym.

Wigilia Bożego Narodzenia (wieczerza wigilijna, wieczór wigilijny, niekiedy także gwiazdka) (z łac. vigilia - czuwanie, straż) - w tradycji chrześcijańskiej dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia, kończący okres adwentu.

Daty kalendarza kościelnego określane są przy pomocy imion patronów, których święto jest danego dnia obchodzone.