Kalendarz muzułmański - Polski Serwis Naukowy

Kalendarz muzułmański – kalendarz księżycowy zawierający 12 miesięcy po 29 lub 30 dni, używany głównie do celów religijnych przez wyznawców islamu.

Kalendarz przedmuzułmański

Arabski kalendarz epoki przedmuzułmańskiej (Dżahilijja) oparty był na obrotach Księżyca wokół Ziemi, jeśli chodzi o miesiące, natomiast lata opierały się na obrotach Ziemi wokół Słońca. Rok zawierał 12 miesięcy księżycowych, liczących po 29 lub 30 dni, co odpowiadało pełnemu obrotowi Księżyca wokół Ziemi (29 dni 12 godz. 44 min. 3,8 s.). Różnica pomiędzy rokiem księżycowym a słonecznym wyrównywana była poprzez dodawanie kolejnego, 13 miesiąca, zawierającego 5 do 6 dni, zwanych ajjam an-nasi (dni uzupełniające). Pozostałe miesiące dzieliły się na tygodnie zawierające po 7 dni. Do czasów islamu nie liczono lat od jakiejś konkretnej daty, lecz brały one swoje nazwy od najważniejszych wydarzeń w nich występujących – np. rok w którym urodził się Mahomet (570 n.e.) nazwano Rokiem Słonia, ponieważ nastąpił w nim najazd wojsk etiopskich na Półwysep Arabski, a używały one słoni bojowych.

Radżab - (arabski: رجب) nazwa siódmego miesiąca według księżycowego kalendarza muzułmańskiego. Miesiąc ten uważany jest za "pokojowy" dlatego nie wskazane jest prowadzenie podczas niego wojen; tradycja muzułmańska w tym miesiącu szczególnie zaleca odbycie tzw. "małej pielgrzymki" do Mekki (umry) a także post. Natomiast 27. dnia tego miesiąca obchodzone jest święto wniebowstąpienia proroka Mahometa.
Kalendarz księżycowo-słoneczny - kalendarz będący kombinacją kalendarza słonecznego i księżycowego. Rok kalendarzowy trwa 365 dni, ale długość miesiąca równa jest długości miesiąca księżycowego (29 lub 30 dni).

Reforma Mahometa i nazwy miesięcy

Mahomet zreformował kalendarz odrzucając trzynasty, dodatkowy miesiąc, a więc odchodząc od kalendarza księżycowo-słonecznego, jakim był dawny kalendarz arabski, na rzecz prostego kalendarza księżycowego. Miało to ten skutek że od tego momentu miesiące przestały odpowiadać tym samym porom roku. Miesiące zachowały jednak swoje stare nazwy, związane z czasami przedmuzułmańskimi.

Ramadan (po arabsku: رمضان, ramaḍān – per., paszto i czecz. ramzan; tur. ramazan) – dziewiąty miesiąc kalendarza muzułmańskiego. Dla muzułmanów jest święty, gdyż w tym miesiącu rozpoczęło się objawianie Koranu – archanioł Gabriel (arab. Dżibril) ukazał się Mahometowi, przekazując kilka wersów przyszłej świętej księgi islamu.
Józef Bielawski (ur. 12 sierpnia 1910 w Starej Wsi koło Brzozowa, zm. 19 września 1997 w Warszawie) był polskim arabistą i islamistą, oraz twórcą pierwszych stacjonarnych polskich studiów islamistycznych. Stworzył od podstaw nowoczesną i największą w Polsce arabistykę na Wydziale Orientalistycznym Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie po dziś dzień kontynuuje się kierunki badań zapoczątkowane przez niego.

Kolejne miesiące:

Muharram al-haram (albo po prostu Muharram) (arab. محرّم), czyli 'zakazany' – wywodzi swoją nazwę stąd, że przed islamem obowiązywał w tym okresie zakaz prowadzenia walk plemiennych.
Safar (arab. صفر), czyli 'żółty' – wywodzi swą nazwę od żółtaczki, na którą najczęściej zapadano właśnie w tym miesiącu, który przed reformą Mahometa przypadał w lecie.
Rabi al-awwal (arab. ربيع الأول), czyli 'wiosna pierwsza' – dawniej przypadał na jesień, a słowo 'rabi' oznaczało w czasach przedmuzułmańskich zarówno wiosnę jak i jesień.
Rabi al-achar (lub Rabi as-sani) (Rabi' II) (arab.ربيع الآخر أو ربيع الثاني), czyli 'wiosna druga' – pochodzenie nazwy analogiczne do miesiąca poprzedniego.
Dżumada al-ula (Dżumada I) (arab.جمادى الأولى), czyli 'krzepnięcie pierwsze' – miesiąc zimowy, swą nazwę wywodzący od zamarzania wody.
Dżumada al-achira (lub Dżumada as-sani) (Dżumada II) (arab.جمادى الآخرة أو جمادى الثانية), czyli 'krzepnięcie drugie' - pochodzenie nazwy analogiczne do miesiąca poprzedniego.
Radżab (arab. رجب), czyli 'wstrzymać się' – podobnie jak muharram był miesiącem nakazanego pokoju, i stąd jego nazwa.
Szaban (arab. شعبان) czyli 'rozchodzenie się' – nazwa wzięła się stąd, że miesiąc ten w czasach przedmuzułmańskich poświęcony był wojnom i napadom grabieżczym.
Ramadan (arab. رمضان), czyli 'palący' – nazwany tak od dokuczliwych upałów
Szawwal (arab. شوّال), czyli 'powodujący powstawanie, dosiadanie wielbłądów' – nazwany tak ponieważ w tym miesiącu koczownicy opuszczali swoje czasowe obozowiska.
Zu al-kada (arab. ذو القعدة), czyli '[miesiąc] postoju' – nazwany tak ponieważ w tym miesiącu koczownicy zaprzestawali wędrówek.
Zu al-hidżdża (arab. ذو الحجة), czyli '[miesiąc] pielgrzymki (hadżdżu) – nazwany tak ponieważ był poświęcony pielgrzymce do centrum pogańskiego kultu plemion arabskich, Kaaby.

Mahomet zachował znaczenie miesiąca pielgrzymki, ponieważ ostatecznie uznał świętość Kaaby. Miesiąc ramadan uznał zaś za miesiąc postu.

Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w nim objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.
Kalif (od arab. chalifa – następca) – tytuł następców Mahometa, czyli przywódców muzułmańskich społeczności państwowo-religijnych zwanych kalifatami. Pierwszym kalifem po śmierci Mahometa w 632 roku został Abu Bakr. Po zamordowaniu kalifa Alego w 661 roku doszło do rozłamu wewnątrz islamu w wyniku sporu o sukcesję na szyitów i sunnitów. Kalifowie szybko zaczęli tracić władzę polityczną nad rozrastającym się imperium muzułmańskim. W 909 r. powstał szyicki kalifat w Kairze, zniszczony przez Saladyna w 1171 r. W 929 roku emir Kordoby Abd ar-Rahman III ogłosił się kalifem, jednak już w 1031 kordobański kalifat rozpadł się.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)