Kalendarz radziecki - Polski Serwis Naukowy

Kartka z kalendarza radzieckiego, 12 grudnia 1937 – dzień wyborów do Rady Najwyższej ZSRR Charakterystyczny jest brak tradycyjnej nazwy dnia tygodnia i zastąpienie go zapisem szósty dzień sześciodniówki

Radziecki kalendarz rewolucyjny – kalendarz, który wprowadzono w ZSRR 1 października 1929 r. Od 1 grudnia 1931 r. kalendarz ten był wielokrotnie zmieniany, ostatecznie powrócono do kalendarza gregoriańskiego 26 czerwca 1940 r.

Miesiąc – jednostka czasu. Pierwotnie miesiąc wywodził się z cyklu księżycowego, tj. 29 i pół dnia jakie Księżyc potrzebuje na przejście wszystkich swych faz czyli miesiąc synodyczny. Geneza ta odbiła się także w dawnej polskiej nazwie, która była synonimem słowa Księżyc (księżyc dosłownie syn księcia, tj. Słońca).

Kalendarz gregoriański – kalendarz słoneczny, zreformowany kalendarz juliański autorstwa Luigiego Lilio na zlecenie Grzegorza XIII. Jest to w zasadzie kalendarz juliański, do którego wprowadzono niewielką poprawkę mającą na celu zniwelowanie opóźnienia w stosunku do roku zwrotnikowego, narosłego od roku 46 p.n.e. oraz zapobieżenie jego powstawaniu na przyszłość. Kalendarz juliański spóźniał się 1 dzień na 128 lat, natomiast opóźnienie kalendarza gregoriańskiego wynosi 1 dzień na ok. 3000 lat. Różnice pomiędzy kalendarzami juliańskim a gregoriańskim sprowadzają się do dwóch kwestii:

Nawet w czasie obowiązywania tego kalendarza, równolegle w niektórych przypadkach posługiwano się kalendarzem gregoriańskim, jako pomocniczym.

Kalendarz ten dzielił rok na 12 miesięcy, oraz tygodnie, których liczba zmieniła się w czasie obowiązywania kalendarza.

Rok

Zasadniczo numeracja lat była kontynuacją systemu gregoriańskiego, lecz niekiedy stosowano dodatkowy zapis licząc od lata rewolucji np. 4 rok Socjalistycznej Rewolucji ( 4 год социалистической революции). Zapis taki pojawiał się niekiedy w kalendarzach (jako dodatkowy) także w latach późniejszych, po rezygnacji z kalendarza rewolucyjnego. Ostatecznie takie frazy pojawiły się w niektórych kalendarzach na 1991 r.

Rada Najwyższa ZSRR (ros. Верховный Совет СССР) – najwyższy organ władzy ustawodawczej ZSRR, a w latach 1989-1991, najwyższa władza ustawodawcza w okresach pomiędzy sesjami Zjazdu Rad. Do 1936 jej funkcje pełnił Ogólnorosyjski Centralny Komitet Wykonawczy Rad.

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, skrót ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик, СССР, trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, SSSR trl. Sovetskij Soûz, Soûz Sovetskih Socialističeskih Respublik, SSSR) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.

Miesiąc

Każdy miesiąc miał 30 dni. Pozostałe 5 lub 6 dni określano jako "bezmiesięczne wakacje" (безмесячные каникулы). Nie wchodziły one w skład żadnego miesiąca ani tygodnia, posiadały za to własne nazwy:

następny dzień po 30 stycznia – Dzień Lenina (День Ленина)

2 kolejne dni po 30 kwietnia – Dni pracy (Дни труда)

2 kolejne dni po 7 listopada – Dni przemysłowe (Индустриальные дни)

w roku przestępnym dodatkowy dzień – Dzień przestępny (високосный день) następował po 30 lutego.

Już 1 grudnia 1931 r. nastąpiła pierwsza zmiana tego kalendarza polegająca na przywróceniu poprzedniego systemu liczenia dni w roku.

Tydzień

W latach 1929—31 tydzień składał się z 5 dni. W szczególny sposób wyznaczano dni wolne od pracy: robotnicy byli podzieleni na 5 grup, którym przydzielono poszczególne kolory (żółty, różowy, czerwony, fioletowy, zielony), zaś każda taka grupa posiadała wolne innego dnia. Reforma ta była bardzo niepopularna, jakkolwiek bowiem zwiększyła ogólną liczbę wolnych dni w roku o ok. 27%, to znacznie skomplikowała stosunki społeczne, zwłaszcza rodzinne, gdyż wolny dzień członków rodziny mógł przypadać innego dnia.

1 grudnia 1931 r. 5-dniowy tydzień zastąpiono 6-dniowym (шестидневка). Dzień wolny przypadał już konkretnego dnia, t.j. 6, 12, 18, 24 i 30 dnia każdego miesiąca (oraz 1 marca, który zastąpił zlikwidowany 30 lutego).

Powrót do 7-dniowego tygodnia nastąpił 26 czerwca 1940 r. Początkowo za pierwszy dzień tygodnia uważano niedzielę, następnie – poniedziałek.