Kalety - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta w województwie śląskim. Zapoznaj się również z: Kalety – wieś na Białorusi.

Kalety (niem. Kalet) – miasto i gmina w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, na historycznym terenie ziemi lublinieckiej.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 8681 mieszkańców.

Okupacja niemiecka w Polsce 1939–1945 – system policyjno-wojskowej administracji niemieckiej na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, zajętym w wyniku agresji zbrojnej przeciwko Polsce podjętej przez III Rzeszę w dniu 1 września 1939 oraz po podziale terytorium RP w wyniku niemiecko-sowieckiego układu o przyjaźni i granicy z dnia 28 września 1939 (będącego nawiązaniem do paktu Ribbentrop-Mołotow z 23 sierpnia 1939).
Parafia Matki Boskiej Fatimskiej w Kaletach-Drutarnii należy do diecezji gliwickiej (dekanat Woźniki). Kościół parafialny zbudowany w latach 1984-1987. Mieści się przy ulicy Koszęcińskiej

Położenie

Według danych z roku 2002 Kalety mają obszar 76,68 km², w tym: użytki rolne 11%, użytki leśne 85%.

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 76,29 km². Miasto stanowi 11,8% powierzchni powiatu.

Miasto z punktu widzenia fizyczno-geograficznego leży na Równinie Opolskiej, nad Małą Panwią.

Miasto historycznie przynależy do Górnego Śląska.

Speedrower, pot. żużel na rowerach – sport kolarski, wzorowany na sporcie żużlowym – z kolarstwa zaczerpnięto sprzęt, a z żużla schematy rozgrywek i regulamin.
Województwo śląskie – autonomiczna jednostka administracyjna II Rzeczypospolitej Polskiej z siedzibą władz w Katowicach, powołana do życia w 1920 roku, faktycznie istniała w latach 1922-1939. Formalnie została zniesiona w 1945 roku.

W latach 1922-1939 miasto administracyjnie należało do województwa śląskiego, w latach 1945-1950 do województwa śląsko-dąbrowskiego, w latach 1950-1957 i w latach 1957-1975 do województwa katowickiego (w latach 1953–1956 zwanym województwem stalinogrodzkim), w latach 1975-1998 do województwa częstochowskiego.

Demografia

Dane z 30 czerwca 2004:

Górny Śląsk (, śl-niem. Oberschläsing, niem. Oberschlesien, czes. Horní Slezsko, łac. Silesia Superior) – kraina historyczna położona na terenie Polski i Czech w dorzeczu górnej Odry oraz początkowego biegu Wisły, południowo-wschodnia część Śląska.
Droga wojewódzka nr 908 (DW 908) – droga wojewódzka o długości ok. 45 km łącząca Częstochowę z Tarnowskimi Górami. W praktyce stanowi odnogę drogi krajowej nr 78 z Tarnowskich Gór do Częstochowy.

Historia

Pomnik poświęcony Bojownikom o Wolność i Demokrację

Pozostałości zabudowy dawnych Kaletańskich Zakładów Celulozowo-Papierniczych w Kaletach

Pozostałości zabudowy dawnych Kaletańskich Zakładów Celulozowo-Papierniczych w Kaletach

Kościół św. Franciszka z Asyżu w Kaletach Miotku

XIII wiek – pierwsza wzmianka o miejscowości

1789 – rozwój Kalet dzięki działalności przemysłowca Johanna Koulhaasa, założyciela huty i fabryki noży, łyżeczek, widelców i guzików

1882–1884 – Guido Henckel von Donnersmarck w miejscu fabryki Johanna Koulhaasa wznosi fabrykę celulozy

1884 – uzyskanie połączenia kolejowego

1889 – Guido Henckel von Donnersmarck w miejscu huty Johanna Koulhaasa wznosi fabrykę papieru

1922 – Kalet po Plebiscycie na Górnym Śląsku przyznano Polsce i nazwano Kalety

1940 – niemieckie władze okupacyjne zmieniły nazwę miasta na Stahlhammer

1945–1950 – siedziba gminy wiejskiej Kalety

1951 – uzyskanie praw miejskich

1994 – ogłoszenie upadłości Kaletańskich Zakładów Celulozowo-Papierniczych

Historia hutnictwa i górnictwa na Górnym Śląsku wywodzi się z dzielnicy Kalet, Kuczowa. Żelazo wytapiano tutaj w kuźnicach, czyli manufakturach hutniczych. Używano do tego węgla drzewnego, którym rozpalano ogniska w tzw. dymarkach. Właściciel jednej z fabryk w Kaletach, Czech Koulhaas, w 1799 roku zakupił od kapitana Berharda von Mletzko wieś Katowice. Postanowił wydobywać tu węgiel kamienny. Stał się też właścicielem wtedy nieczynnej kuźnicy Boguckiej, którą uruchomił i unowocześnił. Dzięki temu dał podstawy do produkcji nowoczesnej stali na terenie Katowic. Wynalazek Koulhaasa doprowadził do upadku hut w dolinie Małej Panwi i tym samym przyczynił się do przemysłowego rozwoju Katowic, które między innymi, dzięki temu stały się najważniejszym miastem regionu.

Tarnowskie Góry (śl.: Tarnowský Góry, niem.: Tarnowitz, czes.: Tarnovice, łac.: Montes Tarnovicenses) – gmina miejska na Górnym Śląsku, w południowo-zachodniej Polsce, na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, siedziba powiatu tarnogórskiego, na północnym krańcu Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP) i zarazem największe polskie miasto stanowiące odrębną gminę, którym rządzi burmistrz, a nie prezydent miasta. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.
Technikum - szkoła szczebla średniego o profilu technicznym, wprowadzona w Polsce w 1948 jako alternatywna wobec liceum. Pierwotnie dostępna dla absolwentów 7-letnich szkół podstawowych (od reformy w 1968 - ośmioletnich) oraz dla absolwentów ponadpodstawowych dwu- lub trzyletnich tzw. zasadniczych szkół zawodowych (ZSZ). Nauka w technikum trwała lat pięć (jeśli podjęta po ZSZ - dwa lata) i kończyła się tak jak w liceum - egzaminem dojrzałości oraz dodatkowo pracą dyplomową. Dyplom ukończenia technikum upoważniał do posługiwania się tytułem technika. Nie wszystkie średnie szkoły techniczne podlegały Ministrowi Oświaty, liczne z nich były resortowe (podlegające ministerstwom odpowiednich gałęzi przemysłu), niektóre zaś były utworzone przy większych fabrykach.

Zabytki

Dom drewniany

Pałac Donnersmarcków z 1861 r. w Kaletach Zielonej, w ruinie

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)