Kamikaze - Polski Serwis Naukowy

Kamikaze podczas ataku na okręt amerykański

Kamikaze, shinpū (jap. 神風, spotyka się spolszczoną formę kamikadze) – japońska, wojskowa formacja samobójcza okresu II wojny światowej.

Nazwa

Nazwa 神風 (kamikaze, kamukaze, w sinojapońskim czytaniu shinpū), czyli Boski Wiatr ("kami" – bóg, boski, "kaze" – wiatr), odnosi się do tajfunów, które dwukrotnie, w latach 1274 i 1281 zniszczyły flotę mongolską atakującą Japonię. Japończycy uznali to za dowód opieki bogów i nazwali tajfun "Boskim Wiatrem".

USS Bunker Hill (CV-17) – jeden z lotniskowców klasy "Essex" budowany w pierwszej połowie 1940 roku. Przyjęty do służby w 1943. Po ukończeniu treningu i wykonaniu kilku drobnych misji na Atlantyku wysłany na Pacyfik, brał udział w atakach na Rabaul i archipelag wysp Gilberta. Działania lotniskowca wspierały inwazję Sajpanu i bitwę na Morzu Filipińskim, w której odniósł niewielkie uszkodzenia.
Banzai! (jap. 万歳, banzai!, dosł. 10 tys. lat) - japoński okrzyk wyrażający radość, uznanie, pozdrowienie: "Niech żyje!", hurra!, wiwatowanie na cześć kogoś lub z powodu osiągnięcia czegoś (np. sukcesu wyborczego).

Formalna wymowa nazwy tej formacji brzmi "shinpū", jednak w czasie wojny, Amerykanie japońskiego pochodzenia wypromowali alternatywny sposób odczytania znaków, za pomocą których nazwa ta była zapisywana, jako "kamikaze". Pełna prawidłowa nazwa tej formacji brzmiała Shinpū Tokubetsu Kōgekitai (神風特別攻撃隊), skracane też do Shinpū-tokkōtai (神風特攻隊) – w wolnym tłumaczeniu Specjalny Korpus Uderzeniowy Boski Wiatr lub Oddziały Boskiego Wiatru do Ataków Specjalnych.

Silnik rakietowy – rodzaj silnika odrzutowego, czyli wykorzystującego zjawisko odrzutu substancji roboczej, który nie pobiera w trakcie pracy żadnej substancji z otoczenia. Substancją roboczą mogą być produkty spalania (gazy spalinowe) powstałe przy utlenianiu paliwa (chemiczny silnik rakietowy), przy czym zarówno paliwo rakietowe jak i utleniacz znajdują się w zbiornikach napędzanego urządzenia (tlen nie jest pobierany z atmosfery), dzięki czemu silnik może pracować w dowolnych warunkach, np. w przestrzeni kosmicznej i pod wodą. Mogą nią być też jony rozpędzane elektromagnetycznie (silnik jonowy), plazma, także rozpędzana elektromagnetycznie (silnik plazmowy) lub strumień fotonów gamma (hipotetyczny silnik fotonowy). Stosowany najczęściej w rakietach i promach kosmicznych oraz pociskach rakietowych.
Bitwa o Midway – bitwa lotniczo-morska w czasie II wojny światowej, stoczona w dniach 3–7 czerwca 1942 pomiędzy okrętami japońskimi a amerykańskimi, w pobliżu atolu Midway na Oceanie Spokojnym, zakończona taktycznym i strategicznym zwycięstwem amerykańskim. Uznawana jest umownie za punkt zwrotny w wojnie na Pacyfiku, ponieważ inicjatywa działań militarnych przeszła na stronę amerykańską.

Przyczyny powstania jednostki

Atak kamikaze wykonywany samolotem Yokosuka D4Y

Przyczyną zastosowania tak radykalnej metody ataku były coraz większe straty zadawane lotnictwu japońskiemu przez Amerykanów. Po pierwszej bitwie na Morzu Filipińskim, stoczonej przez floty obu krajów w dniach 19-20 czerwca 1944, Japończycy ponieśli potężne straty. Nie zatopili żadnego z okrętów amerykańskich, a sami stracili dwa duże lotniskowce – Shōkaku i Taihō. Straty w samolotach były potężne i dużo większe od amerykańskich, wyniosły ponad 400 maszyn wobec nieco ponad setki amerykańskich. Walkę te nazwano Strzelanie do indyków nad Marianami. Po tym wydarzeniu, w dniu 20 lipca, komandor Ei'ichirō Jō (dawna transkrypcja nazwiska spotykana w literaturze to: Eiychiro Jyo lub Eiichiro Jyo) wystosował memoriał do dowództwa marynarki "O wnioskach z przebiegu bitwy na Morzu Filipińskim". Postulował w tym memoriale utworzenie "specjalnych jednostek" szturmowych mających atakować nową i skuteczniejszą metodą. W sytuacji gdy klasycznie walczące samoloty nie były w stanie zaszkodzić amerykańskim lotniskowcom uznano, że atak samobójczy może być skuteczniejszy.

Bóg lub bóstwo – pojęcie istoty nadprzyrodzonej leżące u podstaw większości wierzeń religijnych. Zajmuje się nim teologia, a także filozofia i jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję. Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez popularne religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm. Wśród religii monoteistycznych należy wyróżnić monoteizm trynitarny.
Lotniskowiec eskortowy, stosunkowo niewielki lotniskowiec z okresu II wojny światowej, okręty tego typu używane były przez Marynarkę Wojenną Stanów Zjednoczonych i Królewską Marynarkę Wojenną. Na teatrze działań na Atlantyku były zazwyczaj używane do eskortowania konwojów i walki z okrętami podwodnymi, na Pacyfiku służyły zazwyczaj w czasie operacji desantowych, zapewniając wsparcie lotnicze jednostkom lądowym, a także do transportu samolotów ze Stanów Zjednoczonych na lotniska położone bliżej linii frontu.

Sama idea ataku samobójczego w celu zniszczenia wrogich jednostek nie była nowa, przykłady poświęcania się żołnierzy w atakach pozbawionych szansy na pozostanie przy życiu spotykane były od początku historii wojen. Postęp techniczny w XX wieku spowodował powstanie nowych środków bojowych, za pomocą których można było dokonywać samobójczych ataków, szczególnie samolotu, który powodował łatwość i szybkość dotarcia do wrogich celów. Często samobójcza śmierć poprzez uderzenie w samolot, okręt lub inne jednostki wroga (taran) była wybierana dobrowolnie przez lotników różnych narodowości w przypadku zranienia lotnika lub uszkodzenia samolotu. Idea tworzenia specjalnych samobójczych oddziałów, używających przystosowanych do tego celu samolotów lub jednostek pływających (np. torped), postulowana była w momentach zagrożenia przez ideologów z różnych krajów. Nawet w Polsce w okresie bezpośrednio poprzedzającym II wojnę światową powstała społeczna idea zapisywania się ochotników na "żywe torpedy". Jednakże, Japonia była jedynym krajem, w którym jednostki samobójcze faktycznie utworzono.

Bomba lotnicza to rodzaj wybuchowej broni (bomby) zrzucanej z samolotu lub innego statku powietrznego, przeznaczonej do niszczenia celów naziemnych lub nawodnych.
Wiceadmirał (wadm., wiceadm.) – wojskowy stopień oficerski w polskiej Marynarce Wojennej, odpowiadający generałowi dywizji w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych. Jego odpowiedniki znajdują się także w marynarkach wojennych innych państw.

Istotną przyczyną wyboru takiego środka walki była chęć osiągnięcia znacznie większego prawdopodobieństwa uderzenia w cel, niż np. przy bombardowaniu, gdyż aż do uderzenia w cel tor lotu samobójczego samolotu był korygowany przez człowieka. Podczas II wojny światowej broń kierowana przez aparaturę elektryczną znajdowała się dopiero w stadium rozwojowym w najbardziej rozwiniętych państwach, przy tym aparatura ta była droga i zawodna. Z tej przyczyny, przejęcie funkcji kierowania bronią przez człowieka było najprostszym i "najtańszym" sposobem uzyskania broni kierowanej.

Czapka uszanka, (także: uszanka, z ros. ушанка [uˈʂan.kə], papacha, czasami zwana żartobliwie czapką uszatką) - ciepłe zimowe nakrycie głowy, wykonane najczęściej z futra, z charakterystycznymi klapami chroniącymi uszy od mrozu. W XIX w. przy klapach pojawiły się troczki, które można zawiązać pod brodą. Uszanka wywodzi się z Rosji ale Rosjanie prawdopodobnie zapożyczyli jej krój od Mongołów podczas średniowiecznej mongolskiej inwazji na Rosję.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Historia jednostki

Jednostkę utworzono w październiku 1944 roku. Pomysłodawcą i organizatorem był wiceadmirał Takijirō Ōnishi. Zadanie sformowania pierwszej jednostki samobójczej powierzono chorążemu Tadashiemu Nakajimie i porucznikowi Rikihei Inoguchiemu. Udali się oni do Mabalacat – bazy 201. Dywizjonu – i wybrali kilku spośród zgłaszających się do tego zadania ochotników. Jako dowódcę pierwszej grupy wyznaczono kapitana Yukio Seki. Pilot ten posiadał doświadczenie bojowe i umiejętności rzadko spotykane w szeregach japońskich pod koniec 1944 roku.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.
Język japoński (日本語 nihongo lub nippongo) – język używany przez ok. 130 mln mieszkańców Japonii oraz japońskich emigrantów na wszystkich kontynentach.

Według założeń admirała Ōnishi, pierwsze ataki kamikaze miały być desperacką próbą wsparcia japońskiej floty idącej do bitwy z flotą amerykańską, która właśnie zaatakowała Filipiny.

Mitsubishi A6M5 Reisen – myśliwiec japoński często kojarzony z kamikaze

Pierwszy atak pilotów samobójców miał miejsce 25 października 1944 roku. Wtedy grupa 9 samolotów Zero (w kodzie amerykańskim "Zeke") zaatakowała amerykańskie lotniskowce eskortowe z grupy "Taffy 3". Lotniskowiec USS "St. Lo" został trafiony przez myśliwiec uzbrojony w bombę i zatonął, trzy inne okręty otrzymały trafienia i zostały uszkodzone, najpoważniej USS Sante.

Yokosuka MXY7 Ohka była to niewielka, pilotowana bomba latająca o konstrukcji samolotu z klasycznym wolnonośnym dolnopłatem z podwójnym usterzeniem pionowym. Napęd to zespół trzech silników rakietowych Typ 4-1 Model 20 na paliwo stałe o łącznym ciągu około 800 kG, jaki uzyskiwał po 10 s pracy. Długość całkowita silnika wynosiła 1,980 m. Yokosuka MXY7 pod względem technologicznym dzieliła się na 6 podstawowych zespołów:
Żywe torpedy - polskie specjalne oddziały wojskowe formowane w 1939 roku na wypadek agresji III Rzeszy na Polskę, złożone z ochotników, których celem było prowadzenie szczególnie niebezpiecznych zadań bojowych lub akcji mających charakter samobójczy.

Po ataku utworzono cztery jednostki kamikaze: "Shikishima", "Yamato", "Asahi" i "Yamazakura". Wszystkie były organizacyjnie podporządkowane dowództwu Cesarskiej Marynarki Wojennej, jako że to właśnie marynarka poleciła je utworzyć.

Kamikaze walczyli do końca wojny. Największa ich liczba wzięła udział w walkach o Okinawę w kwietniu 1945 roku, gdy do akcji bojowych wysłano około 1900 maszyn bojowych. Łącznie wykonano 2314 lotów bojowych na klasycznych samolotach, z tej liczby 1086 zakończyło się powrotem. Największą liczbę lotów wykonano na wodach Okinawy, wtedy do lotów samobójczych wystartowało 1809 maszyn, 879 z nich powróciło.

Samolot bombowy (bombowiec) – rodzaj samolotu wojskowego, którego podstawowym przeznaczeniem jest niszczenie obiektów naziemnych lub jednostek pływających nieprzyjaciela za pomocą bomb, ewentualnie pocisków rakietowych.
Hachimaki (?) – tradycyjne nakrycie głowy w Królestwie Riukiu, którego kolor wyznaczał status społeczny. Arystokraci najwyższej rangi nosili hachimaki koloru fioletowego, kolor czerwony i żółty przysługiwał arystokratom średniej rangi, natomiast kolor zielony i niebieski wskazywał na zwykły lud.

Oprócz zwykłych samolotów różnych typów, wprowadzono pod koniec wojny także specjalne samobójcze samoloty o napędzie rakietowym Ōka (jap. Kwiat Wiśni), nazywanych przez Amerykanów z jap. baka lub z ang. screwball, czyli świr, narwaniec. Miały one bardzo mały zasięg i z tego powodu do miejsca ataku musiały być przenoszone pod kadłubem średnich bombowców Mitsubishi G4M3 "Betty". Samoloty te stawały się wtedy mało zwrotne i przez to bardziej podatne na przechwycenie i zestrzelenie, co znacznie ograniczało zastosowanie tej broni. Łącznie wyprodukowano 755 tych, przenoszonych przez bombowce, samobójczych samolotów-pocisków, z czego większość użyto bojowo. W trakcie ataku, atutem Ōka była bardzo duża prędkość nurkowania w kierunku celu, uzyskana dzięki silnikowi rakietowemu.

Yoshino (jap. 吉野, Yoshino) – krążownik pancernopokładowy japońskiej marynarki wojennej z przełomu XIX i XX wieków, zbudowany we Wielkiej Brytanii. Jedyny okręt swojego typu. Służył aktywnie podczas wojny chińsko-japońskiej oraz wojny japońsko-rosyjskiej, podczas której został utracony w 1904 w kolizji.
Ideogram (łac. idea – prawzór; gr. idea – kształt, wyobrażenie, gr. grámma – litera, pismo) – umowny znak graficzny lub pisemny wyrażający określoną treść bez użycia liter.

Straty zadane Amerykanom przez lotnicze formacje samobójcze w latach 1944 i 1945, to 56 zniszczonych i 273 uszkodzonych jednostek nawodnych, kosztem życia 3913 pilotów lotnictwa japońskiego.

Oprócz jednostek lotniczych, w użyciu były też samobójcze jednostki morskie, tak zwane "żywe torpedy", o nazwie Kaiten. Do końca wojny zbudowano je w liczbie 419 sztuk i użyto bojowo z miernym skutkiem, udało im się bowiem zatopić tylko jeden zbiornikowiec (USS Mississinewa), jeden niszczyciel (USS Underhill) oraz uszkodzić 2 niszczyciele i 2 transportowce. Jednostki te nie były nazywane "kamikaze".

Filipiny, Republika Filipin (z ang. Philippines, Republic of the Philippines, z fil. Pilipinas, Republika ng Pilipinas) – państwo w południowo-wschodniej Azji, położone na archipelagu na Oceanie Spokojnym.
Kami (jap. 神, Kami) – japońskie pojęcie boga, bóstwa, ducha. Stanowi ono centralne pojęcie w shintō, rodzimej religii mieszkańców Archipelagu Japońskiego.

Większość załóg samobójczych stanowili ochotnicy. Pod koniec wojny zdarzały się jednak przypadki wydawania rozkazów zwykłym pilotom do wzięcia udziału w takiej misji.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)