Kamionka Bużańska - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 50°06′29″N 24°35′44″E / 50.10806, 24.59556

Herb Kamionki Strumiłowej

Kamionka Bużańska (ukr. Кам'янка-Бузька), do 1945 Kamionka Strumiłowa – miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, siedziba rejonu kamioneckiego, do 1945 w Polsce, w województwie tarnopolskim, siedziba powiatu kamioneckiego.

W latach 1772–1918 Kamionka Strumiłowa była miastem powiatowym w Królestwie Galicji i Lodomerii. W 1857 miasto liczyło 4038 mieszkańców, a jego właścicielem był hrabia Karol Mier, spadkobierca rodziny Kalinowskich. Parafia rzymskokatolicka i greckokatolicka loco.

Stefan Grabiński (ur. 26 lutego 1887 w Kamionce Strumiłowej nad Bugiem, zm. 12 listopada 1936 we Lwowie) – polski pisarz, przedstawiciel nurtu grozy w polskiej literaturze międzywojennej. Klasyk noweli fantastycznej, twórca horroru kolejowego, określany czasem mianem "polskiego Poe" lub "polskiego Lovecrafta".

Pierwszy rozbiór Polski – nastąpił w roku 1772, pierwszy z trzech rozbiorów Polski, do których doszło pod koniec XVIII wieku. Dokonany drogą cesji terytorium I Rzeczypospolitej przez Prusy, Austrię (a właściwie Imperium Habsburgów) i Rosję.

Historia

Pierwotnie miasto znane pod nazwą Dymoszyn

W drugiej połowie XV wieku własność Jerzego Strumiłły, który w 1471 ufundował kościół i wystarał się o nadanie miejscowości praw miejskich na warunkach prawa magdeburskiego

Od 1578 mieścił się w Kamionce Strumiłowej skład soli

Do I rozbioru Polski miejscowość była miastem królewskim i starostwem niegrodowym

1787 przechodzi na własność rodziny Cetnerów z rąk władz austriackich, które przekazały jej prawa do miasta jako ekwiwalent majątku Nadwórna k. Stanisławowa, skonfiskowanego tej rodzinie

W XVIII w. własność rodziny Mierów, która ok. 1860 wybudowała w Kamionce pałac. Budynek przed likwidacją jednostki wojenne mieścił jej biura, obecnie stoi opuszczony.

W XIX w. miasto zmienia właścicieli. Do 1939 należała do rodziny Wisłockich.

Na liczbę dwudziestu ofiar szacuje polski świadek liczbę więźniów, zamordowanych przez NKWD w Kamionce Strumiłowej w ramach Masakr więziennych NKWD w 1941, a dokonanie zbrodni w tamtejszym więzieniu potwierdziła również ówczesna prasa ukraińska.

Urodzeni w Kamionce

Stefania Skwarczyńska - polska uczona, teoretyk i historyk literatury, teatrolog, profesor zwyczajny, doktor honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego, a także

Stanisław Łempicki - polski uczony, pisarz, profesor historii oświaty i szkolnictwa Uniwersytetu Lwowskiego, jeden z przedstawicieli filozoficznej szkoły lwowsko-warszawskiej.

Stefan Grabiński - polski pisarz, dramaturg i eseista, ojciec polskiej literatury grozy, zwany "polskim Poe".

Zabytki

pałac z XIX w.

drewniana cerkiew Św. Mikołaja zbudowana w 1667 r.

neogotycki kościół z 1911-1920, zbudowany wg projektu dr arch. Teodora Talowskiego

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Kamionka Bużańska

pobliskie miejscowości

Przypisy

Mieczysław Orłowicz: Ilustrowany przewodnik po Galicyi, Bukowinie, Spiszu, Orawie i Śląsku Cieszyńskim. Lwów: Karol Kwieciński, 1919, s. 92.
Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dnia 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 15: Województwo tarnopolskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1923, s. 10.
Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej (Dz. U. z 1946 r. Nr 2, poz. 5).
Aleksander Szumański, Bez trumien i krzyży, z ludobójstwem w tle

Linki zewnętrzne

Kamionka Strumiłowa w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III (Haag – Kępy) z 1882 r.

Radziecka mapa topograficzna 1:100,000