Kamon - Polski Serwis Naukowy

Kamon (jap. 家紋, kamon) lub też mon (紋), monshō (紋章) oraz mondokoro (紋所) – japoński rodzinny symbol identyfikujący jednoznacznie daną rodzinę. Jako jedyne znaki rodowe z kultury pozaeuropejskiej kamony są nazywane herbami. Bywają również określane jako naszywka.

Kamon jest symbolem identyfikujący klan lub rodzinę w Japonii. Łączna liczba kamon w całej Japonii sięga około 12 tys. zupełnie różnych znaków przypisywanych rodzinom i klanom na całym archipelagu. Choć różnią się od siebie, to jednak różnice nie są wielkie, bowiem wszystkie symbole są oparte na 350 wzorach pierwotnych.

Wyodrębnienie się rodów ze wspólnot neolitycznych przypisuje się dotarciu na Wyspy Japońskie metod uprawy ryżu i idącej za tym możliwości gromadzenia i przechowywania towaru stanowiącego podstawę bogacenia się. W czasach epoki Kofun rody składały się z rodzin zasiedlających określone terytorium, wywodzących swoje pochodzenie od wspólnego przodka, a także czczących wspólne bóstwo rodowe ujigami. Część rodów wywodzi się z ugrupowań zawodowych zajmujących się dziedzicznie określonymi funkcjami, m.in. kapłańskimi, wróżbiarskimi, rytualnymi. Jeden z rodów - ród cesarski - uzyskał supremację nad pozostałymi, które zaczęły zajmować dziedziczne pozycje na dworze cesarskim i w systemie państwowym. W późniejszych czasach rody powstawały z wyodrębnienia gałęzi genealogicznych potomków cesarzy - w okresie Heian książętom krwi, dla których zabrakło stanowisk w aparacie administracyjnym, nadawano nazwiska i ziemię. Do najczęściej nadawanych nazwisk należały: Taira (Heishi) i Minamoto (Genji). Poszczególne gałęzie rodów noszących wspólne nazwisko rozróżnia się poprzez dodanie imienia cesarza, od którego pochodzą, np. Daigo-Genji. W języku japońskim dla oznaczenia szlachectwa do nazwiska rodowego wraz partykułą dopełniacza no dodawane jest słowo Uji (jap. 氏) np. Taira-no-uji (平氏), Minamoto-no-uji (源氏).
Paulownia (pawłownia) (Paulownia Siebold & Zuccarini, 1835) - rodzaj z rodziny paulowniowatych (Paulowniaceae Nakai, 1949), dawniej zaliczany do trędownikowatych (Scrophulariaceae Jussieu, 1789), obejmujący 17 gatunków, występujących tylko w cieplejszych rejonach Azji wschodniej.

Symbole, jakie wykorzystywano do stworzenia kamonów były zaczerpnięte w większości z natury (fale morskie, wydmy, błyskawice, góry, zwierzęta, rośliny – głównie chryzantemy). Niektóre symbole przedstawiały rzeczy wykonane przez człowieka lub były to znaki chińskie.

Kamon, jaki dana rodzina posiadała, najczęściej nawiązywał do ważnych wydarzeń w dziejach klanu lub bezpośrednio przedstawiał postać słynnego i zasłużonego przodka. Oczywiście wszystkie wzory były bardzo symboliczne.

Język japoński (日本語 nihongo lub nippongo) – język używany przez ok. 130 mln mieszkańców Japonii oraz japońskich emigrantów na wszystkich kontynentach.
Samuraj (jap. 侍, samurai?, wojownik) rzeczownik pochodzący od archaicznego czasownika saburau, który z czasem przeszedł zmianę fonetyczną w samurau, znaczącego służyć panu - pierwotnie świta służąca najwyższym dostojnikom japońskim, także gwardia cesarska (gosho-zamurai).

Symbol Cesarstwa Japonii – chryzantema

Wzór kwiatu paulownii (go-shichi-no-kiri) jest symbolem Biura Premiera Japonii

Kamon Tokugawa na lampionie w Nikkō Toshogu

Kamonów nie posiadały tylko klany czy rodziny. Były przypadki znanych artystów czy zasłużonych ludzi dla całego narodu, którzy otrzymywali taki symbol wyłącznie dla siebie. Kamon był przekazywany z pokolenia na pokolenie, toteż obecnie każda rodzina nadal ma swój symbol, jednak niewielu o tym wie i pamięta. Ponadto kobiety, które wychodziły za mąż, nie musiały zmieniać swojego kamonu i mogły przekazać go swojej córce.

Klan Ashikaga (jap. 足利氏, Ashikaga shi?) – jeden z czołowych japońskich klanów samurajów który ustanowił siogunat Muromachi i władał Japonią przypuszczalnie od 1336 do 1573. Klan Ashikaga pochodzenie swoje wywodził od jednej z gałęzi rodu Minamoto, pochodzącej z miasta Ashikaga w prowincji Shimotsuke (obecnie prefektura Tochigi).
Malwa (Alcea L.) – rodzaj roślin z rodziny ślazowatych. Liczy około 50 gatunków, występujących głównie w południowo-zachodniej i środkowej Azji. Większość z nich jest mieszańcowego pochodzenia i dlatego należą do roślin niezwykle trudnych pod względem systematycznym. Niekiedy cały rodzaj włączany jest do rodzaju Althaea (prawoślaz), od którego różni się jednak rozłupkami i nasionami. Gatunkiem typowym jest Alcea rosea L..

Historia kamonu

Pierwsze kamony pojawiły się w VIII w., w okresie Nara (710-794). Powstało 350 wzorów pierwotnych, ale rozpowszechniły się dopiero na przełomie XI/XII (okres Heian (794-1192)). W okresie Kamakura (1185-1333), w czasie burzliwych wojen, kiedy powstawało coraz więcej klanów wojowników zwanych samurajami pierwotne wzory były modyfikowane na potrzeby rosnącej liczby rodzin, którym należało nadać mon.

Kabuki (歌舞伎) – jeden z rodzajów tradycyjnego teatru japońskiego, wywodzący się z XVII wieku. Teatr kabuki jest znany z bogatej oprawy przedstawień, silnej ekspresji i wyszukanej charakteryzacji aktorów.
Taira (jap. 平氏, Heishi, Taira-uji?) – ród japoński władający Japonią od 1073 do 1185, wywodzący swoje pochodzenie od cesarza Kammu. Nazywany również Heike (jap. 平家, Heike?) zgodnie z sino-japońską wymową wyrazów.

Kamony były nadawane przez najważniejsze rody lub samego szoguna za zasługi na polu bitwy. Największe rody posiadają dwa kamony: jeden do codziennego użytku i jeden na oficjalne uroczystości.

W okresie Edo, za panowania rodu Tokugawa, kamony rozpowszechniły się na całą Japonię i wstąpiły w kręgi zwykłych ludzi. Teraz każda większa rodzina mogła mieć swój symbol odróżniający ją od pozostałych. Wzory stały się wyrafinowane i bogate w różnego rodzaju ozdobniki. Wtedy też postanowiono ujednolicić (ustandaryzować) wzory i dodano do nich otaczający je okrąg.

Epoka Meiji (jap. 明治時代, Meiji jidai?, "epoka światłych rządów") - nazwa okresu panowania cesarza Mutsuhito, od 8.9.1868 do 30.7.1912. (Uwaga: nazwy okresów panowania cesarzy obierane są w momencie objęcia przez nich tronu; po śmierci monarchy nazwa ery staje się jego imieniem). W znaczeniu dokonanych przemian politycznych, gospodarczych i społecznych, epokę tę nazywa się restauracją Meiji (jap. 明治維新, Meiji-ishin?).
Poniżej znajduje się chronologiczna lista cesarzy Japonii. Daty panowania pierwszych 28, a w szczególności pierwszych 16 władców, są oparte na tradycji, gdyż brakuje w tej kwestii odpowiednich źródeł historycznych.

Od czasu restauracji Meiji myślenie Japończyków bardzo się zmieniło. Przestali interesować się utrzymaniem tradycji rodzinnych, natomiast ważniejsze stały się indywidualne osiągnięcia danej osoby, dlatego też kamony zostały zapomniane wraz z erą feudalnej Japonii.

Sushi (?) - potrawa japońska. Przygotowuje się ją z ryżu oraz najróżniejszych owoców morza, ryb, warzyw, grzybów i jajek. Przygotowuje się je na wiele sposobów, niezależnie jednak od sposobu przygotowywania, niezmienne jest to, że ryż do tej potrawy zakrapia się octem ryżowym. Mięsne składniki najczęściej są surowe, ale nie muszą takie być i nie jest to cechą charakterystyczną sushi. W przypadku sushi ze składnikami mięsnymi zaleca się jego spożycie w ciągu maksymalnie trzech godzin od momentu przygotowania.
Takeda (jap. 武田氏, Takeda shi?) – jedna z rodzin daimyō (władców feudalnych) w Japonii w okresie Sengoku. Jej znaczenie pochodzi prawie całkowicie od potęgi i sławy Shingena Takedy. Takeda jest również dość powszechnym nazwiskiem we współczesnej Japonii, choć istnieje niewielkie prawdopodobieństwo, że osoba nosząca nazwisko Takeda jest potomkiem tego rodu.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)