Kampania atlancka - Polski Serwis Naukowy

Kampania atlancka – seria bitew toczonych na zachodnim froncie wojny secesyjnej podczas lata roku 1864. Unijna armia gen. dyw. Williama Shermana najechała Georgię w pobliżu miasta Chattanooga w początkach maja. Przeciw niej wystąpił generał Joseph Eggleston Johnston.

Armia Tennessee dowodzona przez Johnstona wycofała się w kierunku Atlanty, zmuszona flankującymi manewrami grupy armii Shermana. W lipcu konfederacki prezydent Jefferson Davis zastąpił Johnstona bardziej agresywnym Johnem Bellem Hoodem, który nękał unionistów serią ataków frontalnych. Jego armia została ostatecznie oblężona w Atlancie, która padła 2 września, przyspieszając koniec wojny.

George Gordon Meade (ur. 31 grudnia 1815 w Kadyksie, zm. 6 listopada 1872 w Filadelfii) – amerykański generał, był także inżynierem, który zbudował m.in. kilka latarni morskich.
Joseph Hooker (ur. 13 listopada 1814 zm. 31 października 1879), generał amerykański , dowódca wojsk Unii w wojnie secesyjnej , znany pod przydomkiem "Fighting Joe". Obwiniany za porażkę wojsk Unii poniesioną w bitwie pod Chancellorsville w 1863 z wojskami Konfederacji generała Roberta E. Lee.

Przyczyny

Kampania o Atlantę była bezpośrednim rezultatem zwycięstwa pod Chattanoogą w listopadzie 1863. Miasto zwane było „bramą na południe”, a jego zdobycie otworzyło przejście. Po tym jak Grant został mianowany na głównodowodzącego armii Unii, pozostawił pieczę nad zachodnimi armiami swojemu ulubionemu podwładnemu Williamowi Shermanowi. Zamiarem Granta było ciągłe naciskanie konfederatów serią skoordynowanych ofensyw. Podczas gdy on, George Meade,, Benjamin Butler, Franz Sigel, George Crook oraz William Averell kroczyli przez Wirginię przeciwko Robertowi E. Lee, zaś Nathaniel Prentice Banks próbował zdobyć Mobile, Shermanowi zostało przykazane pokonanie armii Johnstona, zdobycie Atlanty i uderzanie przez Georgię na Głębokie Południe.

Alabama – stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, położony nad Zatoką Meksykańską. Obszar nizinny, od północnego wschodu ograniczony wyżyną Cumberland, od północnego wschodu górami Appalachy. Na północy sąsiaduje ze stanem Tennessee, na wschodzie z Georgią, na południu z Florydą, na zachodzie z Missisipi.
George Brinton McClellan (ur. 3 grudnia 1826, zm. 29 października 1885) – generał major podczas wojny secesyjnej. Na jej początku odegrał istotną rolę w mobilizacji dobrze wyszkolonej i zorganizowanej armii dla Unii. Sformował Armię Potomaku, a od listopada 1861 do marca 1862 był głównodowodzącym Armii Unii. Mimo umiejętności drobiazgowego planowania i prowadzenia przygotowań, na polu bitwy unikał otwartych konfrontacji z agresywnymi przeciwnikami. Notorycznie przeszacowywał siły jednostek wroga i niechętnie wykorzystywał własną przewagę liczebną, często w kluczowych momentach bitew pozostawiając znaczne części swoich wojsk w odwodzie.

Zaangażowane siły

Unia

U początku kampanii, Shermanowski Wydział Wojskowy Missisipi składał się z trzech armii

Unijna Armii Tennessee gen. dyw. Jamesa McPhersona, w której skład wchodził XV Korpus gen. dyw. Johna Logana, XVI Korpus gen. dyw. Grenville’a Dodge’a oraz XVII Korpus gen. dyw. Francisa Prestona Blaira Jra. Kiedy McPherson został zabity pod Atlantą, jego miejsce zajął Oliver Howard.

Armii Ohio gen. dyw. Johna Schofielda, składającej się z XXIII Korpusu oraz dywizji kawalerii gen. dyw. George’a Stonemana.

Armii Cumberlandu gen. dyw. George’a Thomasa, w której skład wchodził IV Korpus Olivera Howarda, XIV Korpus gen. dyw. Johna Palmera, XX Korpus gen. dyw. Josepha Hookera oraz korpus kawaleryjski gen. bryg. Washingtona Elliotta.

Na papierze Sherman miał przewagę prawie 50 000 ludzi, jednakże jego siły były rozlokowane na przepustkach, zaś Johnston otrzymał 15 000 posiłków z Alabamy. Jednakże do czerwca, stabilny strumień wzmocnień podniósł liczebność armii Shermana do 112 000.

Armia Tennessee była armią Unii na zachodnim teatrze operacyjnym amerykańskiej wojny secesyjnej, a nazwę swą wzięła od doliny rzeki Tennessee. Nie powinna być mylona z bardzo podobnie nazwaną konfederacką armią stanu Tennessee. Armia Tennessee składała się z dywizji z okręgu Cairo, Departmentu Missouri, przemianowana na Armię Zachodniego Tennessee, a następnie znów na Armię Tennessee. Ulysses S. Grant dowodził tą armią o trzech nazwach niemal od początku wojny aż do zwycięstwa pod Vicksburgiem w 1863 roku. Od 16 paźdzaiernika 1863 roku Armia podlegała Wydziałowi Wojskowemu Missisipi. Pod dowództwem kolejnych generałów walczyła od Chattanoogi, poprzez Georgię i obie Karoliny aż po koniec wojny.
Grenville Mellen Dodge (ur. 12 kwietnia 1831, zm. 3 stycznia 1916) − amerykański generał okresu wojny secesyjnej, polityk, biznesmen, jeden z budowniczych Pierwszej Kolei Transkontynentalnej.

Konfederacja

Przeciwko Shermanowi stała Konfederacka Armia Tennessee, dowodzona przez Josepha Johnstona, zastąpionego później przez Johna Bella Hooda. Dowódcami korpusów byli:

Gen. br. William Hardee (dowódcy dywizji: Benjamin Cheatham, Patrick Cleburne, William Walker i William Bate).

Gen. br. John Bell Hood (dowódcy dywizji: Thomas Hindman, Carter Stevenson i Alexander tewart).

Gen. br. Leonidas Polk (jego korpus zwany był także armią Mississippi, z dwoma dywizjami gen. dyw. Williama Loringa i Samuela Frencha oraz dywizją kawalerii gen. bryg. Williama Hicksa Jacksona).

Gen. dyw. Joseph Wheeler (korpus kawaleryjski z dywizjami gen. dyw. Williama Martina, gen. bryg. Johna Kelly’ego i Williama Humesa).

Johnston był konserwatywnym generałem, znanym z wycofywania armii przed uzyskaniem nieodwracalnych rezultatów. Potwierdzały to jego działania przeciwko George’owi McClellanowi podczas kampanii półwyspowej w 1862. Jednak w Georgii przeciw niemu stanął znacznie agresywniejszy Sherman. Armia Johnstona wielokrotnie okopywała się, Sherman zaś unikał ataków frontalnych, stosując manewry flankujące. Kiedy tylko udało mu się okrążyć (zwykle lewą) flankę, Johnston umykał na kolejne, z góry upatrzone stanowisko. Obie armie wykorzystywały linie kolejowe.

Wirginia (ang. Virginia), albo Wspólnota Wirginii (ang. Commonwealth of Virginia) – stan w USA na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego. Wirginia na północy graniczy ze stanami Wirginia Zachodnia i Maryland, oraz z Dystryktem Kolumbii, na zachodzie ze stanem Kentucky, a na południu z Tennessee oraz z Karoliną Północną. Od wschodu znajduje się wybrzeże Oceanu Atlantyckiego oraz zatoka Chesapeake.
Palisada, ostrokół, częstokół – to ogrodzenie z drewnianych, ostro zakończonych pali, wbitych jeden przy drugim używane jako defensywna struktura. Jest jedną z prymitywnych konstrukcji obronnych, wykorzystywanych nieprzerwanie do XIX w. W średniowieczu palisady były stosowane w obronie grodów. W warunkach ustabilizowanych frontów lub w wypadku obrony wąskich przejść odgrywały rolę fortyfikacyjnej zapory przeciwpiechotnej, niekiedy wyposażonej w strzelnice. Łatwa w konstrukcji, tania, ale podatna na ogień i raczej nietrwała palisada szczególnie często służyła jako tymczasowe zabezpieczenie lub element fortyfikacji polowych. Palisady wykonywano jako pojedyncze, podwójne (palanki) lub wieloszeregowe. Typowa konstrukcja palisady składa się z małych lub średnich pni drzew wyrównanych pionowo, bez rozmieszczania po środku. Pnie są naostrzone i są czasem wzmacniane dodatkową konstrukcją. Wysokość palisady może sięgać od kilku stóp do prawie dziesięciu. Jako defensywna struktura, palisady często zostały użyte w połączeniu z robotami ziemnymi. Palisady były doskonałą opcją dla małych fortów lub innych doraźnie zbudowanych fortyfikacji. Palisady były budowane bardzo chętnie w pobliżu lasów, ponieważ budowało się je szybko i z łatwo dostępnego budulca. Okazały się one efektywną ochroną podczas ówczesnych konfliktów i były efektywnym środkiem zapobiegającym małym siłom. Jakkolwiek z powodu ich drewnianej konstrukcji były bardzo wrażliwe na bronie oblężnicze. Zarówno Grecy jak i Rzymianie stawiali palisady, by chronić wojskowe obozy.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)