Kanał Łaba-Lubeka - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 53°33′00″N 10°40′53″E / 53.55, 10.68139

Kanał Łaba-Lubeka (niem. Elbe-Lübeck-Kanal) – sztuczny kanał wodny w Szlezwiku-Holsztynie w Niemczech. Nazywany jest także Kanałem Łaba-Trave (Elbe-Trave-Kanal). Łączy Łabę z rzeką Trave, a tym samym z Morzem Bałtyckim. Ma 67 km długości. Jego północny kraniec to Lubeka, a południowy, to miejscowość Lauenburg/Elbe.

Dopływ - rzeka lub mniejszy ciek wodny, który nie uchodzi bezpośrednio do morza, ale do innej rzeki. W zależności od tego, z której strony (brzegu) rzeki dopływ łączy się z nią, wyróżnia się dopływy lewe i prawe. Ponadto dopływy posiadają swoje własne dopływy - tworzą w ten sposób hierarchię sieci rzecznej: rzeka główna, dopływy pierwszego stopnia, drugiego, trzeciego, itd., która tworzy dorzecze i zlewnię.

Łaba (czes. Labe, niem. Elbe), rzeka w Czechach i Niemczech o długości 1165 km (370 km w Czechach) i powierzchni dorzecza 144 055 km² (w Czechach 51 394 km²).

Historia

Prekursorem kanału był Kanał Stecknitz-Delvenau wybudowany w latach 1390-1398 w celu transportu soli z Lauenburg/Elbe do Lubeki (Dawna Trasa Solna, Alte Salzstraße). Kanał był jednym z najstarszych sztucznie wybudowanych kanałów wodnych. Łączył dopływy Łaby (Delvenau) i Trave (Stecknitz). Miał 94 km długości, 85 cm głębokości i 7,5 m szerokości oraz posiadał 17 drewnianych śluz, z których śluza Palmschleuse w Lauenburg/Elbe istnieje do dziś.

Halit – minerał z gromady halogenków. Nazwa pochodzi od greckich słów halos – sól, słony, oraz lithos – kamień. Minerał znany i używany od czasów starożytnych.

Morze Bałtyckie, Bałtyk – płytkie morze śródlądowe na szelfie kontynentalnym w Europie północnej. Połączone z Morzem Północnym przez Cieśniny Duńskie (Sund, Mały i Wielki Bełt) oraz Kattegat i Skagerrak. Za zachodnią granicę Bałtyku właściwego przyjmuje się cieśninę Sund i próg podwodny ciągnący się na głębokości 18–20 m od przylądka Gedser (wyspa Falster) do przylądka Darßer Ort (Darß); na zachód od tej linii znajduje się akwen Bałtyku Zachodniego o powierzchni ok. 8000 km² nazywany przez Niemców także Beltsee; akwen ten obejmuje m.in. część wód cieśnin duńskich (oprócz Małego i Wielkiego Bełtu) a także mniejsze: Alsenbelt, Fehmarnbelt, Langelandsbælt.

Budowa obecnego kanału rozpoczęła się w 1896 r., a jego otwarcie nastąpiło 16 czerwca 1900 w Lubece w obecności cesarza Wilhelma II. Nowy kanał wykorzystywał Stecknitz i Delvenau, był częściowo położony w przebiegu starego. Generalnie trasa została wyprostowana, ilość śluz ograniczona do siedmiu, długość skrócona, a czas podróży zmniejszył się do 8 godzin.

Trave (łac. Travena, dawniej słowiańska Trawna) - rzeka w Niemczech (Szlezwik-Holsztyn) o dł. 124 km. Wypływa kilka kilometrów na północ od Ahrensbök koło Gießelrade, przepływa przez Bad Segeberg, Bad Oldesloe, Reinfeld (Holstein), Lubekę i w Travemünde wpływa do Morza Bałtyckiego. W Lubece łączy się z kanałem Łaba-Lubeka. Powierzchnia jej dorzecza wynosi 2 676 km².

Kontener – zazwyczaj metalowa skrzynia o zunifikowanych wymiarach, służąca do przewozu drobnicy zapakowanej zazwyczaj w opakowania kartonowe, paczki, skrzynie, worki, które czasami dodatkowo mogą być umieszczone na europaletach. Ujednolicenie wymiarów pozwala przyspieszyć operacje za- i wyładunku oraz stosować wyspecjalizowany sprzęt. W dużej liczbie przypadków kontener chroni przewożony ładunek przed uszkodzeniami mechanicznymi i warunkami atmosferycznymi. Popularność tej metody transportu ładunków sprawiła, że w typowym szkielecie kontenera transportowane są także np. cysterny czy ładunki jednostkowe.

Znaczenie

Obecnie kanał stracił swoje dawne znaczenie, głównie z powodu zbyt małej szerokości samego kanału i urządzeń technicznych przy nim, co uniemożliwia sprawny i ekonomiczny transport kontenerów. Obecnie przesyła się nim małe ładunki (do 1000 ton) – głównie materiały sypkie. Transport materiałów w 1995 r. wyniósł 1,5 mln ton. Kanał używany jest także w celach sportowych i turystycznych. Wzdłuż brzegów biegną także ścieżki turystyczne i rowerowe.

Śluza wodna – budowla hydrotechniczna wznoszona na kanałach żeglownych, rzekach (jako fragment jazu) oraz pomiędzy jeziorami. Są one budowane w celu umożliwienia podczas żeglugi pokonywania różnic poziomu wody przez jednostki pływające (np. statki, barki, jachty). Śluza to fragment kanału przegrodzony komorą wodną. Wyróżnia się śluzy jednokomorowe pojedyncze do śluzowania jednego statku, podwójne (dwustronne) z przesuniętymi głowami do śluzowania jednocześnie dwóch statków oraz bliźniacze (równoległe) - tj. dwie jednakowe śluzy położone obok siebie. W przypadkach, gdy drogi wodne łączą się ze sobą pod ostrym kątem stosowane są śluzy workowate umożliwiające opuszczenie śluzy na wstecznym biegu lub zwrotnicze - gdy śluza łączy więcej niż dwie drogi wodne. Komora śluzowa jest zamknięta ruchomymi wrotami. Najczęstsze zamknięcia to wrota jedno- lub dwu skrzydłowe, rzadziej spotykane są zamknięcia walcowe.

Wilhelm II (ur. 27 stycznia 1859 w Berlinie, zm. 4 czerwca 1941 w Doorn w Holandii) – ostatni niemiecki cesarz i król Prus, przedstawiciel dynastii Hohenzollernów.

Linki zewnętrzne

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Kanał Łaba-Lubeka

Kanał Łaba-Lubeka